Google

This is a digital copy of a book that was preserved for generations on library shelves before it was carefully scanned by Google as part of a project to make the world's books discoverable online.

It has survived long enough for the copyright to expire and the book to enter the public domain. A public domain book is one that was never subject to copyright or whose legal copyright term has expired. Whether a book is in the public domain may vary country to country. Public domain books are our gateways to the past, representing a wealth of history, culture and knowledge that's often difficult to discover.

Marks, notations and other marginalia present in the original volume will appear in this file - a reminder of this book's long journey from the publisher to a library and finally to you.

Usage guidelines Google is proud to partner with libraries to digitize public domain materials and make them widely accessible. Public domain books belong to the

public and we are merely their custodians. Nevertheless, this work is expensive, so in order to keep providing this resource, we have taken steps to prevent abuse by commercial parties, including placing technical restrictions on automated querying.

We also ask that you:

Ἔ Make non-commercial use of the files We designed Google Book Search for use by individual personal, non-commercial purposes.

and we request that you use these files for

Ὁ Refrain from automated querying Do not send automated queries of any sort to Google's system: If you are conducting research on machine translation, optical character recognition or other areas where access to a large amount of text is helpful, please contact us. We encourage the use of public domain materials for these purposes and may be able to help.

Ἢ Maintain attribution The Google "watermark" you see on each file is essential for informing people about this project and helping them find additional materials through Google Book Search. Please do not remove it.

* Keep it legal Whatever your use, remember that you are responsible for ensuring that what you are doing is legal. Do not assume that just because we believe a book is in the public domain for users in the United States, that the work is also in the public domain for users in other countries. Whether a book is still in copyright varies from country to country, and we can't offer guidance on whether any specific use of any specific book is allowed. Please do not assume that a book's appearance in Google Book Search means it can be used in any manner anywhere in the world. Copyright infringement liability can be quite severe.

About Google Book Search

Google's mission is to organize the world's information and to make it universally accessible and useful. Google Book Search helps readers discover the world's books while helping authors and publishers reach new audiences. You can search through the full text of this book on the web a[nttp: //books . google. con/]

5. WO L4 NA

«4

eO AVIS IMPORTANT.

D'aprés une des lots prosidestielles qui réógissent le. monde, rarement les muvres au-dessus de l'ordinaire se font sans contradictions. plus ou mous fortes et nombreuses. Les Ateliers Cathotiques ne pouvaient guére échappe: à ce cachet divin de leur utilité. Tantót on ἃ nié Jeur existence ou leur importance; tantót on a dit qu'ils étaient fermés ou qu'ils allaient l'étre. Cependant ils poursuivent leur carriére depuis 23 ans, et les productions qui en sortent devieunent de plus en plus graves et soiguces : aussi parait-il certain qu'à moins d'événements qu'aucune prudence humaine ne saurait ni prévoir ai empécher, ces. Aleliers ne se fermeront que quand la. Ribliothéque universelle du. Clergé sera terminée en ses 2,000 volumes in-4^. Le passé paralt un assez sÜür garant de l'avenir, pour ce qu'il y a à espérer ou à craindre.

Cependant, parmi les calomnies auxquelles ils se sont trouvés en butte, il en est deux qui ont été continuellement répétées, parce qu'étant plus capitales, leur edet entrainait plus de conséquences. De petits et igna: es concurrents se sont donc acharnés, par leur correspondance ou leurs voyageurs, à répéter partout que nos Editions étaient mal corrigées et mal imprimées. Ne pouvant attaquer. 16 fond des Ouvrages, qui, pour la plupart, ne sont que les chefs-d'eeuvre du Catholicisme, reconnus pour tels daus tous les temps et dans tous les pays, il fallait bien se rejeter sur la forme dans ce qu'elle a de plus sérieux, savoir, la correction et l'impression; en effet, les chels- d'euvre méme n'auralent qu'une. demi-valeur, si le. texte en élait inexact ou .illisible. .

[| est trés-vrai que, dans ie principe, un suceés inoui.dans les fastes de la Typographie ayant forcé l'Editeur de recourir aux inécaniques, alin de mareher plas rapidement et de donner les ouvrages à moindre prix , quatre volumes du double Cours d'Ecriture. sainte et de Théologie furent tirés avec la correction. insuffisante donnée daus les imprimeries à presque tout ce qui s'édite; 11 est vrai aussi qu'un certain nonibre d'autres volumes, appartenant à diverses Puscations, furent 'imprim *s ou trop noir ou trop blanc. Mais, depuis ces temps élojgnés, les mécaniques ont cédé le travail aux presses à bras, et l'impression qui en sort, sans étre du luxe, atiendu que le luxe jurerait dans des ouvrages d'une telo nature, est parfaitement convenable sous lous les rapports. Quant à la correction, il est de fait qu'elle n'a jamais été portée si loin dans aucune édition aucienne ou contemporaine.

Et evmment en serait-il autrement, aprés tontes les peines οἱ toutes les dépenses que nous subissons pour arriver à purger nos épreuves de toutes fantes? L'habitude, en wpographie, méme dans les meilleures maisons, est de ne corriger que deux épreuves et. d'en conférer une troisiecme avec la seconde, sans avoir préparé en rien le manuscrit de l'auteur.

Dans les Ateliers Catholiques |a. ditférence est presque incommensuroble. Au moyen de correcteurs blanchis sous le harnais et dont le coup d'uil typogrsphique est; sans pitié pour les fautes, on commence par préparer la copie dun bout à l'autre sans en excepter un seul mot. On lit ensuite en premiére épreuve avec la copie aiusi préparée. On lit en seconde de la méme maniere, mais en collationuant avec 1a premiere. On fait 18 méme viose en tierce, en coilationuant avec la seconde, On agit de méme en quarte, en collationnant avec la tierce. Qa renouvelle Ja. méme opération en quinte, en collationnant avec la quarte. Ces collationnements ont pour hut de voir si aucune des fautes siznalées au bureau par MM. les correcteurs, sur la marge des épreuves, n'a échappé à MM. les corrigeurs sur le inarbre et le mztal. Aprés ees cinq lectures entiéres contrülées l'une. par l'autre, et en. dehors de la préparation. ci-dessus mentionnée, vient toujours une révision et souvent il en vient dcux ou trois, puis l'on cliche. Le clichage opéré, par couséquent 'a pureté du texte se trouvant. immobilisée, on fait, avec la vopie, une nouvelle lecture d'un. bout de l'épreuve à l'autre, on se livre à une nouvelle révision, et le tirage n'arrive qu'aprés ces innombrables précautions.

Aussi y a-t-il à Montrouge des vorrecteurs de toutes les nations et en plus grand nombre que dans vingt-cinq imprimeries de Paris réunies! Aussi encore, la correction y conte-t-elie autant que la composition, tandis qu'ailleurs elle ne coüte que le dixiéme! Aussi enfin, bien que l'assertion puisse paraltre téméraire, l'exactitude obtenue par tant. de frais et de soins. fait-eile que la plupart des Editions des Ateliers Cutholiques laissent bien loin derriéro elies celles méme des célebres. Bénédictins Mabillon et Montfaucon et des célebres Jésuites Petau et Sirmond. Que l'on comparo, en etfet, n'importe quelles feuilles de leurs éóditious avec celles des nótres qui leur correspondent, en grec comme en latin, on. se convainera que. l'inyraisemb'able est uue réalité.

D'ailleurs, ces savants éminenis, plus préoocupés du sens des textes que de la partie typographique et n'étant point correcleurs de profession, lisaient, non ce que portaient les épreuves, mais ce qui devait s'y trouver, leur

aute. intelligence suppléaut aux fautes de l'édition.

De plus, les Bénédictins, comme les Jésuites, opéraient presque toujours sur des manuscrits, cause perpétuelle de la multiplieité des fautes, pendant que les. Ateliers Catholiques, dont le propre est surtout de ressusciter la Tradition, u'opérent, le plus souvent, que sur des imprimés.

Le R. P. De Buch, Jésuite Bollandiste de Bruxelles, nous ccrivait, il y a quelque «emps, n'avoir pu trouver, en. dix-huit moi« d'études, tie seule fmute dans notre. Patrologie latine. M. Denziuger, professeur de Ihéologie à l'Université de Wurzbourg, et M. Reissmann, Vicaire Général de la méme ville, nous mandaient, à la date du 1" juillet, n'avoir pu également surprendre sae seule faute, soit dans le latin, soit dans le grec de notre double Putrologie. Eutiu, le savant P. lita, Bénédictin de Solesines, et M. Bonnetty, directeur des Annales de Philosophie chrétienne, mis au déli de nous convaiucre d'une seule e:reur typographique, ont été forcés d'uvouer que nous n'avions pas trop presumé de notre parfaite correction. .

Dans le Clergó se trouvent irés-cerlainement de bons latinistes et de hons hollénistes, et, ce qui est plus rare, dex hommes trés-positifs et trés-pratiques. Eli bien! nous leur. promeuons une. prime de 25 centimes par chaque véritahie faute qu'iis déeouvriront dans n'importe lequel de nos volumes, mais surtout dans les grecs.

Malyré ce qui préceéde, l'Editeur des Cours. complets, sentant. de pius en plus l'importance et méme la nécessité d'une correction parfaite pour qu'un ouvrage soit véritablement utile. et estimable, se livre depais plus d'un aun, et est résoiu de se livrer jusqu'à la fin à une opération. longue, p^nible et coüteuse, savoir, la révision entiére οἱ universelle de ses innombrables clichés. Ainsi chacun de ses volumes, au fur et à mesure qu'il les remet sous presse, est recorrigé mot pour οἱ d'un 5out à l'autre. Quarante hommes y sont ou y seront occupés pendant 10 an-, ei une somme qui ne saurait étre moindre. d'un. demi-million de franes est consacrée à cet. important. contróle. De cette maniére, les Publications des. Ateliers. Catholiques, qui dójà se distinguaient entre loutes par la supé- rlorité de leur correction, n'auront de rivales, sous ce rapport, dans aucun temps ni dans aucun pay»; Car, quel ost l'éditeur qui pourrait et voudrait se livrer APRES COUP à des travaux si gigantesques et d'un prix si exorbitant ? I! faut cerles étre bien pénétré d'une vocation. divine à cet effet, pour ne reculer ni devant la. peine ni devant la dépense, surtout lorsque l'Europe savante proclaue que jamais volumes n'onI été édilés avec tant d'exactituce que ceux de la Bibliotheque universelle du Clergé. 1.60 présent volume est du nombre de ceux révisés, et tous ceux qui le seront à l'avemr porteront cette note. £n conséquence, pour juger les productions des Ateliers Catholtques με 16 rapport de la correction, il ne faudra prendre que eeux qui porteront en tele l'avis ici. Iracé. Nous ne recon uaíssons que cette. édition et celles qui suivront sur nos planches de métal ainsi corrigées. On croyait autrcfois que i» steéréotypie immobilisait le8 fautes, attendu qu'un cliché de métal n'est point élastique; pas du !out, il introdu la perfection, ear on a. trouvé. le moyen de le corriger jusqu'à extinction de fautes. L'Hebreu a éié revu par M. ie thevalier Drach le Grec par des Grecs, le Latin et Je l'rancaig par les premiers correcteurs de la capitale eu ces

aDngurs.

SAECULUM V, ANNUS 0].

TOY EN AFLIOIX ΠΑΤΡῸΣ HMON

IQANNOY

APXIEIIIZKOIIOY KONZTANTINOYIIOAEQZ,

TOY XPYZOXTOMOY,

Τὰ EYPIZKOMENA IIANTÁÀ.

ΡΟΝ JOANNIS CHRYSOSTOMI,

ARCHIEPISCOPI CONSTANTINOPOLITA NI,

OPERA OMNIA QU/E EXSTANT,

VEL QUAE EJUS NOMINE CIRCUMFERUNTUR,

AD NS8*. COBICES GALLICOB, VATICANOS, AXGLICOS GERMANICOSQUE; NECNON AD $AVILIANAM ET FRONTON.ANAM EDITIONES CASTIGATA, INNUMERIS AUCTA ; NOVA INTERPRETATIONE UBI OPUS ERAT, PBAEFATIONIBUS, MANITIS.: NOTIS, VARIIS LECTIONIBUS ILLUSTRATA; NOVA SANCTI DOCTORIS VITA, APPENDICIBUS, ONOMASTICO ET COPIQ- 818SIMIS JNDICIBUS LOCUPLETATA

OPERA ET STUDIO p. BERN. DE MONFAUCON, MONACHI BENEDICTINI E CONGR. S. MAURI.

EDITIO NOVISSIMA, IIS OMNIBUS ILLUSTRATA QU.E RECENTIUS TUM ROME, TUM OXONII, TUM ALIBI, A DIVERSIS IN LUCKM PRIMUM EDITA SUNT,

VEL JAM EDITA, AD HANUSCRIPTORUM DILIGENTIOREM CRISIM REVOCATA SUNT, ACCURANTE ET DENUO RECOGNOSCENTE J.-P. MIGNE, BIBLIOTHEC/E CLEBI UNIVERS/E,

'SIVE

CURSUUM COMPLETORUM IN SINGULOS SCIENTLE ECCLESIASTICEE RAMOS EDITORR.

—M M —— EE, (ὁ - qm ...-..--.. ὕρ...-οὈ-.-.-

TOMUS NONUS.

———Éàa E X S ED-Q- «x ——

- ZNEUNT (8 votuw'N^ 160 FRANCIS.CALL'CIS. νος

EXCUDEBATUR ET VENIT APUD J.-P. MIGNE EDITOREM, IN VIA DICTA D'AMEOISE, OLIM POPE PORTAM LUTETLE PARISIORUM VULGO D'ENFER NOMINATAM, SEU PETIT-MONTROUG. Q9 NC VERO INTRA MOENIA PARISINA. 1

Ἷ eg. PRAEFATIO 8 Gonclonibus in Acta Apgstolorudr interserit : Homilie in Acta quinquaginta sunt , et per ἔιι-- tegrum fere annum sunt abife : neque enim quotidie , sed quinto quoque die, vel septimo , vol tardius , illas co josaruto roferebat. Declaratque ipse illas se, cum archiepiscopatus tertium annum ageret f populum buisse. Homilias vero in Genesim quo tempore habuerit scire non- dum potuimüug : certum quippe est an in vigesima octava illas memorare velit, quas tertio ar- chi iscopatus sui anno habuit , an alias. Palam est , eum has etiam cum archiepiscopus esset

οι Do hoginsse; viginti septem nempe, in quadragesima secundi (archiepiscopatus sui) anni, reli—. τ Quas autem in quarto anno. Loquutio ejus cum solita claritate puritateque splendorem profluen- ες, -ftamque exhibet, conjunctam cum sensuum ubertate , et concinna exemplorum copia. Inferior

tamen est Homiliis in Acta, ad humiliorem declinans dictionem; tantoque spatio, quanto hec in Acta opera Commentariis in. Psalmos et in Apostoli Epistolas inferior est. Hxc Photius , qui in numero Concionum in Acta errat , quadraginta tantum esse dicens, cum quinquaginta

uinque numero sint, ut etiam Homiliarum in Genesim numerum non accurate retulit ; nisi

ortassis menda in ejus exemplaria irrepserint, quod facilius est cum anni numeralibus lite- ris notantur. Neque felicius procedit cum ait, Homilias in Genesim habitas fuisse Constanti- nopoli , partem scilicet earum anno archiepiscopatus Chrysostomi secundo , et partem anno quarto. Certum quippe est Homilias in Genesim Antiochie , cum adhuc Chrysostomus pre- Sbyter esset , dictas fuisse , ut in Pre:fatione ad Homilias in Genesim probavimus. Quod de stylo ait, cum scilicet Homiliarum in Acta dictionem praefert Homiliarum in Genesim loquu- tioni, nescio an iis omnibus, qui stylum utriusque operis conferre voluerint, placiturum sit. "Certumque est in utroque opere Chrysostomum a solita eloquentia non parum deflectere. Utri autem operi hic nsievus magis adscribi debeat, examinare non magnum opere pretium fuerit.

Cur Homilie in Acta humiliore stylo conscripta videantur , quam catere Chrysostomi.

Ait Photius conciones, quas Antiochie habuit Chrysostomus , ornatiores cultioresque «sse illis quas Constantinopoli pronuntiavit. Quod ut plurimum verum esse fatendum est. Cave tamen hoc dictuin pro norma habeas, et hinc semper judicium ferendum censeas. Nam is ipse Photius, qui hanc posuit tesseram, Homilias in Genesim inter incultiora Chrysostomi opera locatas, Constantinopoli dictas fuisse affirmavit, que tamen Antiochiae certissime, ipso

. 4ndicante Chrysostomo, habite fuerunt. Nihilominus stat illud, quod supra dictum est, Con—

ciones nempe in Acta, quie Constantinopoli dictie fuere, inter jejuniores humilioresque quoad magnam sui partem computandas esse : id vero hinc evenisse putatur, quod imperatoride urbis presul constitutus Chrysostomus et negotiorum, qus tante civitalis cura afferebat , mole obrutus , ornandis poliendisque concionibus spatium non habuerit : maxime vero an- nis &00 et 401, queis habitas putamus hasce homilias, ut mox dicetur. Tunc enim Gaina et οί tumultu omnia replentibus , Chrysostomus, qui eorum conatibus pro virili obsistc- bat, minus oper: adornandis concionibus insumere valebat, nec mirum si pripedito tot tan- Xisque negotiis artifice, tumultuarium aliquid in hoc opere deprehendatur. Alia vero per- plex: et nonnullis in locis hiulce seriei causa non abs re affertur, quod videlicet librarii, qui dicta sancti doctoris excipientes describebant, in tumultuariis illis, et ex tempore prola- tis concionum partibus, alii aliud conscriberent. Hinc haud dubie orta est illa tanta varietas, qui in Codicibus has homilias efferentibus observatur. Ut enim in ima pagina aliquoties snonuimus, tanta in Manuscriptis occurrit lectionum diversitas, ut si omnia exscripsissemus, novam seriem concionibus longitudine pene parem attulissemus ; idque nullo fructu. Varie- QXates enim ille tam frequentes, vel ordinem verborum periodos constituentium diversum efferunt solummodo, vel synonymas voces suppeditant. Neque animus erat tantam operum Chrysostomi molem, quantam scriptorum nullus umquam suppeditavit, superfluis accessio- nibus augere.

Unum restat explorandum, cur nempe Joannes noster in omnibus fere in Acta Concioni- bus, postquam libri versiculos explanandos protulit ac brevi interpretatione donavit, aliam Államque brevem eorumdem versiculorum explicationem aggrediatur, hoc vel simili pre— misso dicto, sed superius dicta repetamus : id quod in aliis nullis ejus in Scripturam sacram «Commentariis observatur. Ipse fortasse Chrysostomus hujus solvendi questionis modum subministravit, quando in prime concionis principio ait, Actorum librum ita ignotum au- ditorum plerisque esse, ut ne quidem noverint an exstet, et an ita pretiosus liber inter Bi- blicos compareat. Ut igitur ignoti antea libri pleniorem notitiam inculcaret, post priorem explanationem, alteram adjecerit; quod extemporale additamentum plerumque intricatum et nonnumquam hiulcum est. Hec enim styli perplexitas in his maxime additamentis ob— servatur. Nam efhica, et ea qui ad mores informandos post additamenta sequuntur, suam semper servant dignitatem, et vere Chrysostomi eloquentiam ut plurimum saltem pre se

erunt. Quo anno he in Acta Homilie habite fuerint.

Ipso Chrysostomo duce et locum et annum statuimus, quo has conciones habuit. Non se- mel enim indicat se episcopum et in episcopali solio sedentem concionari : indubitatumque est hasce conciones in Constantinopolitanis censendas esse. Habuit autem illas anno episco—

tus sui tertio, ut testificatur ille Homilia quadragesima quarta col. 312: Ecce per gratiam

εἰ nos triennium jam habemus, non quidem nocte et die hortantes, sed post tres sepe dies, vel post septem hoc facientes. Ubi observes illud, triennium habentes, si literam sequaris, signifi- care sostomum in episcopatu jam triennium emensum fuisse, quando ad hanc quadra-

ῦ SAVILI IN ACTA APOSTOLORUM. 10

gesimam quartam homiliam pervenit ; cumque Chrysostomus in scdem Constantinopolitanam cvectus fuerit anno 398, mensis Februarii die vigesimo sexto, hinc sequeretur dictam illam fuisse anno ^01. At preeterquam quod non omnino constat hic exactumtriennium diserte no- lari, jam sepe vidimus Chrysostomum non cum tanto scrupulo notas temporura consignare. Ut utres est , alio argumento comprobari videtur hanc temporis notam referendam esse in annum 401. Homilia quadragesima prima ait Chrysostomus, col. 291, anno superiore, πέρυτι, con- cussisse Deum universam civitatem , Constantinopolim nempe terre mo*u agitatam fuisse. Hic vero terre motus quem refert Synesius, ad annum 500 consignar! debet, unde sequa- tur hanc homiliam, qui quadragesima prima numero est, anno 401 habitam fuisse ; in quem etiam annum illam retulit Baronius. Tillemontius vero Baronii sententiam non respuit quidem, mallet tamen terr:& motum in annum 399, et homiliam quadragesimam primam in annum ^00 referre : frequentissimi quippe erant Constantinopoli terrae motus, neque omnes . quotquot acciderunt, ab historis scriptoribus referuntur : ille vero qui anno 400 contigit, a Synesio tantum et carptim recensetur. Secundum hanc Tillemontii opinionem , in nota ibid. col. 291 in imo margine posita diximus, terre motum illum anno 399 accidisse, remque pluribus excussam fuisse monuimus in Vita S. Joannis Chrysostomi, que sub initium primi tomi ponitur. In annum ergo vel &00 vertentem, vel in sequentem 501 referenda est

tec quadragesima prima homilia. Nam illa vox πέρυσι, anno superiore seu proximo, non ita accipienda est, ut annum integrum elapsum Chrysostomus significare voluerit.

Ibidem autem et continenter col. 291 eadem locutione, anno proximo,Chrysostomus uti- tur ad rem aliam carptim indicandam. Que circa Theodorum illum anno proximo gesta sunt,quem non obstupefecerunt? Et tamen nihil amplius factum est. Quis ille Theodorus esset, quidve illi acciderit, nullus, quod sciam, scriptor docuit. Sed hoc unum hinc expiscari pos- sumus, nimirum hzc verba, anno superiore et anno proximo, πέρυσι, quie pro terre motu et pro illo tanto Theodori casu indiscriminatim usurpantur, annum proxime preteritum ita significare, ut hon curaverit orator an plures paucioresve menses intercesserint. Stet igitur id quod supra diximus, Homiliam nempe quadragesimam primam vel anno 500 vertente, vet 801 ineunte dictam fuisse, donec quid certius emerserit.

Homilias autem incepit extra Quadragesimam, ut ipse dicit homilia prima col. 25, et qui- dem Paschali tempore, ut innuere videtur col. 22, anni videlicet 400. In moralibus autem ad- hortationibus qu& partem concionum postremam occupant, multa profert utilia, et quedam ad vitam suam spectantia, quai? suo loco comniemorabuntur ; in quinquagesima vero se- cunda se Joannem appellari dicit. u Dl

His subjungere visum fuit judicium Savilii cirea Homilias Chrysostomi in Acta Aposto- lorum.

SAVILII IN CHRYSOSTOMUM

]N ACTA APOSTOLORUM JUDICIUM.

De auctore harum in Acta Homiliarum magnam esse inter doctos video controversiam. Erasmus in Epi- stola quadam ad Tonstallum, magnum suo tempore ornamentum Angliz, in volumine Floridarum, £x Chrysostomo, inquit, in Acta verteram homilias tres ; cujus opere me penituit, cum nihil hic viderem Chryso- stomi. Tuo tamen hortalu recepi codicem in manum; sed nihil unquam legi indoctius. Ebrius ac stertens scri- berem meliora. Habet frigidos sensiculos, nec eos satis commode potest. explicare. Wc ille, severitate plus quam censoria usus. ldem tamen in Praefatione huic libro Latine verso prafixa haud paulo mitius, Subdu- bitare se, quod stylus. haberet concisum quiddam et abruptum, id quod a phrasi Chrysostomi videba- tur alienum : si. docti. tamen, inquit, censebunt opus Chrysostomo dignum, se libenter hoc, quidquid est, suspicionis positurum, quam tamen haud temere concepisse sibi visus est. Atque ut Erasmi suspi- cionem augeam, addo perplexa et involuta hic reperiri complurima, pleraque aspera et salebrosa, ὑπο- σόλοιχα multa, ab alio argumento in aliud saltum potius quam transitum, textum bis percursum magis quam explicatum, solemnem illam cantilenam, ἴδωμεν δὲ ἄνωθεν τὰ εἰρημένα, vel τὰ ἀνεγνω- σμένα, sexcenties ad nauseam usque inculcatam. In summa, destituta fere omnia iis luminibus, iis oratio- nis ornamentis, quibus disertissimus vit Chrysostomi nomen apud posteritatem invenerit. Tantum abest, ut Jacobo Billio assentiar, qui, sive odio Erasmi stimulatus, seu quo alio partium studio abreptus, Greco codice nihil ait fingi posse elegantius, nihil quod Chrysostomi phrasin melius referat. Quanto rectius doctissi-. mus vir Flaminius Nobilius : Omnino, inquit, hi Commentarii in Acta parum explere animum lectori pos- sunt. Scatent enim mendis, suntque ex variis, ut puto, librariorum scriptis, Chrysostomi orantis sententias, quo- quo modo poterant, excipientium, male coagmentata. His accedat Photii auctoritas, qui Chrysostomum qui- dem in Acta commentatum esse prodit, sed homilias numerat non plures quinquaginta, easque multo elegantius scriptas censet, quam sunt illa in Genesin : ἡλάττωται δὲ ὅμως (scilicet, phrasis Homiliarum in

44 PIUEF. SAVILII IN ACTA APOSTOLORUM. 43

Genesin) τῆς ἐν ταῖς Πράξεσι φράσεως, ἐπὶ τὸ ταπεινότερον ἀπενηνεγμένη : quod aperte, ut mihi quidem videtur, si de hisce accipias, secus est. Atque hzc fere sunt, qux in eam partem afferantur. Qux tamen omnia eam vim non habent, ut mihi vel tantillum persuadeant γνήσιον hunc fetum, etsi minus fortasse ὡραῖον, a γνησίῳ patre abjudicare. Ac primo, ramenta quedam passim apparent, qua nonnisi ab "aurea illa vena mavare potuerunt. Αἱ multa sunt, inquis, plumbea. Respondeo, proclivius esse χρυσοῤῥή- tovt nostro alicubi humi repere, adeoque jacere, quam alii ad ejus altitudinem assurgere : ut propter ali- qua admirabiliter scripta malim Chrysostomum inscribere auctorem, quam alium propter nonnulla humi- "lius. Deinde quis nescit, non eosdem esse omnes oinni tempore ? Aliter eloquentiz Latin: princeps dixit adolescentior, aliter jam consularis. Et de Chrysostomo nostro verissime Photius, ipsum Antiochis, se- motum a publicis curis, multo accuratius limatiusque scripsisse, quam eumdem Constantinopoli ἀρχιερα- τεύοντα : in quod tempus hzc, quz in manibus habemus, incidisse luce clarius est. De numero Photiano respondeo, idem objici posse de Homiliis in Genesin, quz sine dubio germanz sunt, et non plures Pho- 1io una et sexaginta, cum tamen omnes nostri Codices septem et sexaginta praferant, ut. vel Photium hic et ibi memoria lapsum esse necesse sit, vel in Codices incidisse minus integros, vel oscitantes librarios hic pro ve' facili lapsu scripsisse v. Has enim esse, quas jam manibus terimus, non alias in Acta homilias a Photio intelligi, verba ipsius aperte declarant : ai γὰρ εἷς τὰς Πράξεις ὁμιλίαι πεντήχοντα μέν εἰσι, σχεδὸν δὲ δι᾽ ὅλου αὐτῷ τοῦ ἐνιαυτοῦ ἐῤῥήθησαν. Οὐ γὰρ καθ᾽ ἡμέραν ταύτας, ἀλλὰ χαὶ ὑπὲρ πέντε (malim τρεῖς : respexit enim ad locum in hom. quadragesima quarta διὰ τριῶν πολλάχις ἡμερῶν ἣ ἑπτὰ τοῦτο ποιοῦντες) Ἀαὶ ὑπὲρ ἑπτὰ, χαὶ πλείω (fort. πλείου; : nam de diebus loquitur) καθωμίλει" ἃς δῆλον αὐτὸς ποιεῖ, ὅτι ἀρχιερατεύων χατὰ τὸ τρίτον ἔτος ὡμίλησε. Locus, ad quem respexit Photius, est in hom. quadragesima quar(a, pag. 8506, lin. 39 Tp. 335 D., Montf., col. 312, lin. 55 ed. nov.], ubi arrepta occasione ex Pauli ver- bis, μνημονεύοντες, ὅτι τριετίαν νύχτα xal ἡμέραν οὐκ ἐπαυσάμην, Actorum 20, 51, Chrysostomus de 86, ἰδοὺ τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ καὶ ἡμεῖς λοιπὸν τριετίαν ἔχομεν. Atque ut non alium esse hujus libri auctorem, quam Joannem nostrum, liquidius appareat, hzc pauca adjecisse non abs re fuerit. Omitto multas loquendi formulas huic nostro peculiares, interrogatiunculas , dialogismos, digressiones morales , leges contra jura- menta latas, Sixto Senensi atque ipsi Erasmo notata. Quod in hom. prima invehitur in eos, qui baptismum rejiciunt usque ad extremas ἀναπνοάς " quod in hom. trigesima legem statuit in eos, qui episcopo concio- nanli plausus cient : quod contra Platonem et philosophos toties ac tam vehementer disputat, an non satis in- dicantantiquum esse scriptorem, qui in vitia multis jam inde seculis antiquata tam acriter invehatur ? Quid quod homil. undecima, ἤχουσά ποτε πατέρων τῶν ἡμετέρων, inquit, λεγόντων, ὅτι xav τὸν διωγμὸν τὸν παλαιὸν fjv ἰδεῖν ὄντως Χριστιανοὺς ἄνδρας, etc. Ex quibus apparet hujus libri auctorem statim post tempora persecutionis vixisse, qui hxc a patribus suis audire potuerit. Quid quod homil. vigesima secunda legitur, σπεῖρα, ὃ χαλοῦμεν νῦν νούμερον ? et quod homil. quadragesima sexta, ὃ παρ᾽ ἡμῖν λέγουσι κατὰ τὴν Ῥωμαϊχὴν συνήθειαν, ἐν τοῖς σίγνοις αὐτὸν ἔμδαλε, nonne satis hzec per se antiquitatem produnt ? 'Sed quid conjecturas consector, cum ipse aperte hom, quadragesima prima contemporaneum se pro- fileatur Juliano ? Locus est pag. 839, 7 [p. 211 extr. Montf., col. 291, lin. δὲ ed. nov.| : ἰδοὺ γὰρ ἐπὶ τῶν xatpüv τῶν ἡμετέρων τὰ xavà τὸν μαχάριον Βαδύλαν γέγονε, τὰ Κατὰ τὰ Ἱεροσόλυμα, τὰ γατὰ τὴν χαθαί- "peat τῶν ἱερῶν quorum duo priora sub Juliano contigerunt, tertium sub Theodosio. Jam illud hom. tri-

e&ima octava de libro magico invento in flumine, cum adhuc μειράχιον esset Chrysostomus, Cardinalis Baronius recte, ut opinor, ad tempora Valentis refert. Ex his liquet scriptorem fuisse temporum illorum equalem. Sed et episcopum fuisse satis constabit. Hom. tertia loquitur de seipso, ut episcopo. Hom. nona aperte seipsum episcopum vocat, ἀλλὰ σὺ, φησὶν, ἄρχων εἶ xai ἐπίσχοπος. Homil. octava de seipso loquitur, ut episcopo in civitate βασιλενούσῃ (quod nomen preterquam Roms et Constantinopoli, nulli alii conveniebat civitati (suspiciose quaedam aspergens de sua expulsione, περὶ τῆς ἑαυτοῦ χαθαιρέ- σεως : qualia sunt pag. 655, 94 [pag. 68, ἃ, Montf., col. 74, lin. 22 nov. ed.] : fj χαθέλετέ με ταύτης τῆς ἀρχῆς, ἣ pévovvá με μὴ περιδάλλετε χινδύνοις. Et pagina sequente, lin. 19 [pag. 69, A, col. 76, lin. 5 ed. nov.] : ἕως àv ἐν τῷ θρόνῳ χαθέξζωμαι τούτῳ, οὐδὲν προήσω τῶν αὐτοῦ δικαιωμάτων. "Av μέ τις κατα-- διδάσῃ, λοιπὸν ἀνεύθυνός εἰμι. Et homil. urlecima loquitur, ut in civitate, quz» prater Judzeos et gentiles, Christianorum habeat plus quam centum millia. Hom. quadragesima secunda, p. 848 1. 12 [p. 324, D, col. $02, lin. 29 et nov.] : Ἰδοὺ ἡλίκη πόλις ὑμῖν ἐστιν ἡ μεγάλη αὕτη. Et quod nusquam, ut opinor, alib in ejus operibus reperitur, homil. quinquagesima secunda, pag. 903, 1. 40 [p. 395, D, col. 565, lin. 44 ed. nov.] nomen suum directe ponit : Εἰμὶ τοῦ paxaplou μὲν ἐχείνου ( Ἰωάννου) ὁμώνυμος, οὐ μὴν συνώνυμος. Οὐχ εἰμὶ Ἰωάννης, ἀλλὰ καλοῦμαι. Postremo accedunt et. veterum scriptorum de hujus libri auctore testimonia. De Photio supra diximus. Damascenus, lib. 3, cap. 15, De fide orthodoxa, locum

citat ex secunda homil. in Acta : qui tamen auctoris an librarii lapsu, non in secunda reperitur homil.,

sed iu prima, pag. 610, 1. 18. Deinde Catenarum scriptores , Nicetas, ÜEcumenius, etc. non ex aliis quam

ex hoc horto depromptis flosculis suas contexuere corollas : ut jam stultum sit deinceps, ut mihi quidem

videtur, de bujus libri auctore dubitare.

I INDEX. 13

INDEX

OPERUM S. JOANNIS CHRYSOSTOMI,

QUAE IN NONO TOMO CONTINENTUR.

I. Homilix LV. In Acta Apostolorum. Savil. Tom. IV. Morel. Tom. 11]. in Novum Testam.

ll. Homilie XXXII. in S. Pauli Epistolam ad Roma- nos. Savil. Tom. 1}1. Morel. Tom. lll.

SPURIA.

I. De poenitentia. I. col. 681. Savil. T. VI. pag. 905. Il. De penitentia. If. col. 699. Savil. T. VI. p. 917. ΗΠ. De poenitentia. III. col. 705. Savil. T. Vl. p. 924. IV. De eleemosyna. col. 707. Savil. T. VI. p. 926. V. De pra:dicatione jejunii. I. col. 711. Savil. T. Vl. p. 9350. VI. De jejunio. 11. col. 713. Savil. T. VI. p. 953. VII. De jejunio. 11]. col. 715. Savil. T. VI. p. 935. VIII. De jejunio. IV. col. 715. Savil. T. Vl. p. 935. IX. De jejunio. V. col. 717. Savil. T. VI. p. 956. X. De jejunio. VI. col, 719. Savil. T. Vl. p. 938. XI. De jejunio. Vll. col. 721. Savil. T. Vl, p. 940. XIL. e patientia. I. col. 725. Savil. T. VI. p. 943.

XIII. De patientia. II. col. 729. Savil. T. VI. p. 949.

XIV. De salute anima. col, 755. Savil. T. VI. p. 968.

XV. In catechumenos. col. 739. Savil. T. VI. p. 971.

XVI. Contra eos qui virgines corrumpunt. col. 741, Savil. T. VI. p. 976.

XVII. Contra hzreticos. col.745. Savil. T. VI. p.979.

XVIII. De eleemosyna. col. 747. Savil. T. VI. p. 811.

XIX. Epistola ad monachos. col. 751. Savil, T. VII. p. 225.

XX. Inannuntiationem sanctissim: Deiparz. col.755. Savil. T. VII. p. 249.

XXI. In illud , Quaecumque ligaveritis, etc. col. 759. Savil. T. VII. p. 268.

XXII. In illud, Demonium habes, etc. col. 763. Savil. T. Vil. p. 279.

XXIII. De poenitentia. col. 765. Savil. T. ViI. p. 283.

XXIV. De fide. col. 767. Savil. T. VII. p. 288.

XXV. De spe. col. 771. Savil. T. VII. p. 295.

XXVI. De caritate. col. 775. Savil. T. VII. p. 2995.

45 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 1

———Ó———————————————————————————— -:

TOY ΕΝ ATIOIZ ΠΑΤΡῸΣ ἩΜΩ͂Ν

IQANNOY TOY XPYZOZTOMOY

TA EYPIEKOMENA TIANTA.

YIIOMNHMA ΕΙΣ ΤᾺΣ IIPAEEIX TON AIIOXTOAQN.

OMIAIA A'.

Τὸν μὲν πρῶτον λόγον ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὧ δεόριλο, ὧν fip ato ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε xal διδάσκειν, ἃ ς ἡμέρας ἐντειλάμενος τοῖς áaoctóAotc δι à πνεύματος ἁγίου, otc ἐξε.λόξα- το, ἀνελήφθῃ. α΄. Πολλοῖς τουτὶ τὸ βιδλίον οὐδ᾽ ὅτι ἕνι γνώριμόν

ἐστιν, οὔτε αὐτὸ, οὔτε ὁ γράψας αὐτὸ χαὶ συνθείς. Διὸ

xai μάλιστα * εἰς ταύτην ἐμαντὸν ἔχρινα θεῖναι τὴν πραγματείαν, ὥστε xal τοὺς ἀγνοοῦντας διδάξαι, καὶ

ἡ ἀφεῖναι τοσοῦτον λανθάγειν xal ἀποχρύπτεσθαι

θησαυρόν. Οὐδὲ γὰρ ἔλαττον αὐτῶν τῶν Εὐαγγελίων

ὠφελῆσαι ἡμᾶς δυνήσεται" τοσαύτης ἐμπέπλησται φιλοσοφίας χαὶ δογμάτων ὀρθότητος, χσὶ θαυμάτων ἐπιδείξεως », χαὶ μάλιστα τῶν παρὰ τοῦ Πνεύματος εἰργασμένων. Μὴ δὴ λοιπὸν παρατρέχωμεν αὐτὸ, ἀλλὰ μετὰ ἀχριδείας ἐξετάζωμεν. Καὶ γὰρ τὰς προῤ- ῥήσεις, ἃς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὁ Χριστὸς προαναφω- * Morel. ἀναγκαίως. Paulo Ir pro διδάξαι Savil. ἐπισπάσασθαι. Mss. διδάξαι habe b Hsec, xa

^JBAÁeE:z, desunt. in. Savil., ec * lecta sunt tab Erasmo; ' habrüutur ip. Morel. et mss.

νεῖ, ταύτας εἰς ἔργον ἐξελθούσας ἐνταῦθα ἔστιν ἰδεῖν, καὶ ἀπ᾽ αὐτῶν τῶν πραγμάτων διαλάμπουσαν τὴν [5] ἀλήθειαν, καὶ πολλὴν τῶν μαθητῶν τὴν ἐπὶ τὸ βέλτιον μεταδολὴν τὴν ἀπὸ τοῦ Πνεύματος αὐτοῖς ἐγγενομένην. Καὶ γὰρ ἅπερ ἤχουσαν τοῦ Χριστοῦ λέγοντος, ὅτι πᾶς 'O πιστεύων εἰς ἐμὲ, τὰ σημεῖα, d ἐγὼ ποιῶ, κἀκεῖγος ποιήσει, καὶ μείζονα τούτων ποιήσει" καὶ προλέγοντος τοῖς μαθηταῖς ἀ, ὅτι ἐπὶ ἡγεμόνας χαὶ βασιλεῖς ἀχθήσονται, χαὶ ὅτι ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν μαστιγώσουσιν αὐτοὺς, χαὶ τὰ ἀνήχεστα πείσονται, χαὶ ὅτι περιέσονται πάντων, γαὶ ὅτι τὸ Εὐαγγέλιον χηρυχθήσεται ἐν ὅλῳ τῷ χόσμῳ, «αὔτα πάντα μετὰ ἀχριδείας ἁπάσης ἐχδεδηχότα ἐν τῷ βιδλίῳ τούτῳ ἔστιν ἰδεῖν, xal πλείονα «τούτων ἕτερα, ἅπερ εἴρηκεν αὐτοῖς συνών. Ὄψει δὲ xal αὖ- τοὺς τοὺς ἀποστόλους ἐνταῦθα καθάπερ πτηνοὺς δια- τρέχοντας γῆν xaX θάλατταν, xaX τοὺς δειλοὺς ἐχεί-

* Savil. ἐπ᾽ αὐτῶν. ἃ ως, προλέγοντος τοῖς μαθηταῖς,

desunt ín duobus mss., sed ia 1 editis habentur et ab interprete lecta sunt.

18 IN ACTA APOSTOLORUM HROMIL. I.

.----ττ----ς-----οΟ΄ἷ-.

τις

SANCTI PATRIS NOSTRI

JOANNIS CHRYSOSTOMI

OPERA OMNIA.

COMMENTARIUS IN ACTA APOSTOLORUM 9,

HOMILIA I.

€ap 1. 1. Primum quidem sermonem feci de omnibus,

o Theophile, que cepit Jesus. (acere et docere, 3.

usque in diem, qua precipiens apostolis per Spiritum

sanctum, ques elegit, assumptus est.

4. Libri Actuum. Apostolorum dignitas. — Molti perinde ignorant an hic liber exstet, et quis sit ejus auctor : qux mihi potissimum causa fuit ut hoc opus agmrederer, quo hojus rei ignaros instituerem?, nec

(4) Hzc Commentaria collata sunt cum duobus (Codd. (οἰ τι οίς. ὍΠΟ Cokliniano et Edit. Savil. NOU Lem in is Codicibus siagulas ilias, ἑμιλίας, appellari, quas sermones, λόγοις, vocat Savilius. Quod autem dieit in ipso principio Chrysostomus, perinde multos ignorsre an hic liber exstet, atque quis sit ejus scriptor, habetur etiam Tomo tertio Homtil. in principium Actorum, col. 71. ... 5 Pro inslituerem, Savil. legit, pertraherem. Mss. habent, instituerem,

tantum thesaurum latere sinerem. Non minus enim nobis, quani ipsa Evangelia utilis esse poterit: tanta nimirum plenus est philosophia, tanta dogmatum sinceritate, miraculorumque copia, eorum maxime

quse a Spiritu sancto patrata sunt. Ne itaque deince:

bunc librum pretercurramus; sed eum magoa ac. curatione exploremus. Etenim ea, que Christus in Evangeliis przdixit, hic opere completa videre est ; verilatem ex rebus ipsis splendentem, discipulosque post acceptum Spiritum sanetum in melius longe com- mutatos. Nam quz a Christo audierant dicente : Om- mis qui crediderit in me, signa qux. ego facio, et ipse faciet, et his majora [aciet (Joan. 14. 12) : et ea qua predixit discipulis, quod ante przsides et reges de- cendi essent. ( Matth, 10. 18), quod in synagogis β2-

TEM S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. (6

gellandi, quod intolerabilia passuri, et his omnibus superiores futuri essent, quod item evangelium pra- dicandum foret in universo mundo : hzc, inquam, om- nia accuratissime completa iu hoc libro cernere 6st ;

necnon his plura qu:e cum discipulis versans Domi-

nus dixerat. Videbisque hic apostolos cey volucres per terram et maria discurrentes, illosque olim timi- dos et rudes, in alios homines repente imutatos, di- vitiarum contemptores, gloria, ira, concupiscentia czierisque omnibus superiores effectos : multam vi- debis inter ipsos concordiam, nullam invidiam, ut olim, nullam ob primatus desiderium contentionem; scd omnem in illis virtutem diligenter cultai, cari- tatemque eximie fulgentem : de qua inulta ipsis prze- ceperat, dicens : 4n [toc cognoscent omnes quod discipuli niei sitis, si dilexeritis invicem (Joan. 15. 55). Quin et dogmata quedam in hoc libro reperire liget, quee nisi «eripins ille fuisset, nulli ita perspicua et plaua fuis- sent : imo etiam | id, quod est salutis nostrz:? caput, tam secundum vitam et mores, quam sccundum dogmata, occultum obscurumque esset. Maxima pais autem libri, Pauli gesta sunt, qui plus omnibus labo- ravit. Cujus rei causa est, quod is qui hunc librum scripsit, beatus Lucas, ejus esset. discipulus : cujus virtutem Lum ex aliis multis cernere est, tum maxime qued doctori suo indesinenter hoserit. ltaque cum Demas et Hermogenes ipsum reliquissent, alterque in Galatiam , alter in Dalmatiain abiisset, audi quid de illo dicat : Lucas solus mecum est (2. Tim. ἃ. 11); et Corinthiis scribens de illo ait : Cujus laus est in evan- gelio per omnes Ecclesius (2. Cor. 8. 18). Et cum di- cit : Visus est Cephe, deinde duodecim ! ; cumait vero, Secundum. evangelium quod accepistis (1. Cor. 15. 5. 1); de Luc: Evangelio loquitur: ita ut non aberraverit, si quis ipsi lloc opus adscripserit. Cum ipsi dico, Christo dico. Quod si quis dixerit : Cur non omuia seripsit qui usque ad. finem cum ipso semper fuerit ? respondebimus, h:ec satis fuisse iis, qui ani- mum adhibere vellent; illosque iis semper incu- buisse, qu:e magis urgerent, neque illis tantum fuisse scribendi studium ; multas quippe non scriptas tra- ditiones dederunt.

Cur Christi divinitas in Actis non ita aperte enuntie- tur. — Onmia. itaque hoc in libro admiratione digna sunt, maxime vero illa verborun demissio, qua, sug- gerente Spiritu sancto, de ccononiia loquentes usi sunt apostoli. Idco cum tot tantaque de Christo nar- rent, pauca. de divinitate ejus dixerunt, longe plura vero de humanitate, de passione, de resurrectione, de ascensione. Nam lioc interiin quzrebatur, ut cre- dereiur ipsum resurrexisse et ascendisse in caelos. Quemadinodum igitur ipse Christus in primis osten- dere curabat, se ἃ Patre venisse : ita et hic narrat, ipsum resurrexisse, assumptum fuisse, et ad jum rediisse, a quo venerat. Nisi enim hoc prius creditum fuisset ; multoque magis postquam accesserunt resur-

3. sc omnes EdiU et Mss. At in Novo Testamento Graco

tegitur τᾶς δα, οἱ in Vulgata undecim; et lec vera lectio .

rectio ct assumptio, totum dogma Jud:ris incredibile visum fuisset. Quapropter sensim et paulatim eos ad sublimiora ducit. Athenis vero. hominem eum sim- pliciter vocat Paulus, nihil amplius addens (Act. 17. $1) : et jure quidem. Etenim si ipsum Christum, de δ8 cum Patre zqualitate loquentem, szpe lapidare tentarunt (Joan. 8. 59), ipsumque blasphemum ideo vocarunt, vix illum sermonem a piscatoribus accepis - sent, cum maxime crux pracessisset.

9. Et quid de Judzeis loquar, quando ipsi quoque discipuli, cum sublimiora audirent dogmata, sxpc turbati et offensi sunt? Ideo dicebat : Multa habco vobis dicere, sed non potestis portare modo (Joan. 16. 12). Si illi non poterant, qui tanto tempore cum jpso erant, qui tot arcanorum consortes erant, et tot vi- derant miracula : quoinodo homines recens avulsi ab aris, ab idolis, a sagrificiis, a felibus, a crocodilis (hic enim erat gentilium cultus ) ; qui a ezeteris malis tunc primum abducti fuerant, sublimia statim dog- matum verba accepisseit ?* quomodo etiam Judei, qui quotidie discebant et instituebantur a lege : Audi, Israel, Dominus Deus tuus, Dominus unus est, et preter eum non est alius (Deut. 6. 4); qui ipsum viderant cruci affixum ; imo qui crucifixerant et sepelierant, neque ipsum resuscitatum viderant, audientes eum- dem ipsum esse Deum et Patri qualem, non onuino resiliissent ac recessissent? Ideoque paulatim et sen- sim illos ad majora ducunt, ct sese multum ipsis at- lemperant. Uberiore vero Spiritus gratia fruuntur, ef majora, quam Christus fecit, in ipsius nomiue fa. ciunt ; ut utrinque ipsos humi jacentes erigant, et ut resurrectioni fidem habeant. Hic quippe liber in pri- mis est resurrectionis detnonstratio, qua credita, cztera facile succedunt. Argumentum ergo et scopus hujus libri, ut summatim dicam, hic potissimum est. Audiamus demum ipsa proceuria. (Cap. 1.) 1. Pri- mum quidem. sermonem feci de omnibus, o T heophile, que cepit Jesus facere et docere. Cur illi Evangelium in memoriam revocat? Ut accurationem suam osten- dat. Nam initio illius operis dixit : Visum est et mihi assequuto omnia a principio diligenter, ex. ordine tibi gcribere (Luc. 4. 5). Neque suo contentus testimonio, totuin refert ad apostolos, dicens : Sicut tradiderunt nobis, qui αὖ initip ipsi viderunt, εἰ ministri. [uerunt sermonis. ldeirco postquam sermoni fidem ibi conci- liavit, hic alia con(irmatione opus non habet, cum Theophilus jam persuasus, ac per illud opus de ac- curala rei veritate institutus esset. Etenim cui habita fides est scribenti qux» audierat; multo magis cre- dendus est, cum ea scribit, non qua ab aliis accepit, sed que vidit et audivit. Nam si ea quz de Christo dicta sunt, inquit, accepta habuisti, multo magis ac- cipies ea 4υ:8 de apostolis dicturus sum. Quid igitur ? an historia tantum hoc opus, et Spiritu vacuum est ! Nequaquam. Quo pacto? Quoniam ea, qux ipsi tra- dideruut ii qui viderant et ministri sermonis fueraut, ex Spiritu erant. Et cur non dixit, Sicut wadiderunt nobis, qui Spiritu sancto dignati erant, sed, Qui ab initio viderunt? Quia lioc maxime fidem facit, cum ab

(5 IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. 1. ΝΞ ΕΞ 16

vous xal ἀσυνέτονς ἀθρόον ἄλλους ἀντ᾽ ἄλλων γενομέ- νους, χαὶ χρημάτων ὑπεροπτὰς, χαὶ δόξης, χαὶ θυμοῦ, καὶ ἐπιθυμίας, πάντων ἁπλῶς ἀνωτέρους γεγονότας, χαὶ πολλὴν τὴν ὁμόνοιαν ἔχοντας, χαὶ οὐδαμοῦ οὐδε- μίαν βασχανίαν ὡς ἔμπροσθεν, οὐδὲ τὸν περὶ πρωτείων ἔρωτα, ἀλλὰ πᾶσαν ἀπηχριθδωμέντν ἐν αὐτοῖς τὴν ἀρετὴν, xal τὴν ἀγάπην μεθ’ ὑπερθολῆς διαλάμπου- σαν, ὑπὲρ ἧς καὶ πολλὰ παρήγγειλεν αὐτοῖς λέγων, ὅτι Ἐν τούτῳ γνώσογται πάντες, ὅτι ἐμοὶ ua0n- ταί ἐστε, ἐὰν ἀγαπᾶτε ἀ.1.1ἡ.}1ους. Ἔστι δὲ χαὶ δό- γματα ἐνταῦθα εὑρεῖν, ἅπερ, εἰ μὴ τοῦτο ἦν τὸ βι- θλίον, οὐδενὶ σαφῶς οὕτω γνώριμα ἐγένοντο" ἀλλὰ τὸ χεφάλαιον τῆς σωτηρίας ἡμῶν ἀπεχρύπτετο, xal ἄδηλον fv, χαὶ βίου χαὶ δογμάτων ἔνεχεν. Τὸ πλέον δὲ τῶν ἐνταῦθα ἐγχειμένων, Παύλον πράξεις εἰσὶ, τοῦ περισσότερον πάντων χοπιάσαντο:. Καὶ τὸ αἴτιον, ὅτι αὑτοῦ φοιτητὴς ἦν ὁ τὸ βιθλίον τοῦτο συνθεὶς Λουχᾶς ὁ uaxápto;* οὗ τὴν ἀρετὴν πολλαχόθεν μὲν χαὶ ἄλλοθεν ἔστιν ἰδεῖν, μάλιστα δὲ ἐχ τοῦ πρὸς τὸν Διδάσχαλον ἀδιασπάστως ἔχειν, xal διαπαντὸς αὐτῷ παραχολουθεῖν. Ὅτε γοῦν Δημᾶς xoi Ἑρμογένης αὐτὸν ἐγχατέλιπον, ὁ μὲν εἰς Γαλατίαν, ὁ δὲ εἰς Δαλ- ματίαν ἀπελθὼν, ἄχουδον τέ φησι περὶ τούτου * Λου- xüc ἐστι μόνος μετ᾽ ἐμοῦ * καὶ Κορινθίοις δὲ ἐπι- στέλλων περὶ αὐτοῦ φησιν’ Οὗ ὁ ἔπαινος év τῷ Εὐαγγε.ιίῳ διὰ πασῶν τῶν ᾿Εχχιϊησιῶν. Καὶ ὅταν λέγῃ, ὅτι "Ὠφθη Κηφᾷ, εἶτα τοῖς δώδεχα" xa, Κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον, ὃ παρε. άδετε, τὸ τούτον λέ- Yet* ὥστε οὐχ ἄ» τις ἁμάρτοι τὴν πραγματείαν ταύ- τὴν αὐτῷ ἀναθείς. “Ὅταν δὲ εἴπω, τούτῳ, τῷ Χριστῷ λέγω. Εἰ δέ τις λέγοι’ Καὶ τί δήποτε οὐχὶ πάντα σγνέγραψε, μέχρι τέλους ὧν pev αὐτοῦ ; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμεν, ὅτι xal ταῦτα ἀρχοῦντα ἦν voi; βουλομένοις προσέχειν. χαὶ ὅτι πρὸς τὰ χατεπείγοντα ἀεὶ ἴσταντο, xaX ὅτι οὐχ ἐν τῷ λογογραφεῖν ἦν αὐτοῖς ἡ σπουδή " πολλὰ γὰρ χαὶ ἀγράφῳ παραδόσει δεδώκασι 8.

Καὶ πάντᾳ μὲν οὖν ἄξια θαύματος τὰ ἐν τῷ βιδλίῳ τούτῳ χείμενα, μάλιστα δὲ τῶν ἀποστόλων ἡ σνγ- χατάδασις, ἣν xai τὸ Πνεῦμα αὐτοῖς ὑπέθαλλε, πα- ρασχευάξον αὐτοὺς τῷ τῆς οἰχονομίας ἐνδιατρίδειν λόγῳ. Διὰ δὴ τοῦτο τοταῦτα περὶ Χριστοῦ διαλεχθέν- τες, ὀλίγα μὲν [5] περὶ τῆς θεότητος αὐτοῦ εἰρήκχασι, τὰ δὲ πλείονα περὶ τῆς ἀνθρωπότητος διελέγοντο, xat τοῦ πάθους, χαὶ τῇς ἀναστάσεως, χαὶ τῆς ἀναδάσεως. Τὸ γὰρ ζητούμενον τέως τοῦτο ἦν, τὸ πιστευθῆναι, ὅτι ἀνέστη xal ἀνέδη εἰ; οὐρανούς. Ὥσπερ οὖν xol αὐτὸς ὁ Χριστὸς μάλιστα πάντων ἐσπούδαζε δεῖξαι, ὅτι παρὰ τοῦ Πατρὸς fjxec* οὕτω xal οὗτος, ὅτι ἀνέστη χαὶ ἀνελήφθη, καὶ πρὸς αὐτὸν ἀπῆλθε, xal παρ᾽ αὐὖ- τοῦ ἀφῖχτο. Εἰ γὰρ μὴ τοῦτο ἐπιστεύθη πρότερον, πολλῷ μᾶλλον τῆς προσθέχης γενομένης τῆς χατὰ τὴν ἀνάστασιν χαὶ τὴν ἀνάληψιν, ἄπιστον ἅπαν τὸ δόγμα τοῖς Ἰουδαίοις ἔδοξεν εἶναι. Διὸ ρέμα xal χατὰ μικρὸν αὐτοὺς ἐλὶ τὰ ὑψηλότερα ἀνάγει», Ἐν δὲ ᾿Αθήναις χαὶ ἄνθρωπον αὐτὸν ἁπλῶς χαλεῖ ὁ Παῦλος, ηὐδὲν πλέον εἰπών" εἰχότως. Εἰ γὰρ αὐτὸν τὸν Χρι- στὸν διαλεγόμενον περὶ τῆς εἰς τὸν Πατέρα ἰσότητος λιθάσαι πολλάχις ἐπεχείρησαν, χαὶ βλάσφημον διὰ τοῦτο ἐχάλουν, σχολῇ γ᾽ ἂν παρὰ τῶν ἁλιέων τοῦτον τὸν λόγον ἐδέξαντο, χαὶ ταῦτα τοῦ σταυροῦ προχω- ρήσαντος.

β΄. Καὶ τί δεῖ λέγειν τοὺς Ἰουδαίους, ὅπου γε χαὶ αὐτοὶ τότε πολλάχις οἱ μαθηταὶ τῶν ὑψηλοτέριων ἀχούοντες δογμάτων, ἐθορυδοῦντο xal ἐσχανδαλίζον-

* Duo mss. παραδεδώχασι. — P Sic 8411. οἱ mss. Me VCTO ἔνστει,

το; Διὰ τοῦτο xat ἔλεγε" Ποιλλὰ ἔχω Aéyew: ὑμῖν, d.1A' οὐ δύνασθε βαστάζειν ἄρτι. El δὲ ἐχεῖνοι οὐκ ἐδύναντο, οἱ συγγενόμενοι χρόνον τοσοῦτον αὐτῷ, xal τοσούτων χοινωνήσαντες ἀποῤῥήτων, xai τοσαῦτα θεασάμενοι θαύματα, πῶς ἄνθρωποι ἀπὸ βωμῶν χαὶ εἰδώλων xal θυσιῶν, καὶ αἰλούρων, καὶ χροχοδείλων (τοιαῦτα γὰρ fjv τῶν Ἑλλήνων τὰ σεδάσματα), καὶ τῶν ἄλλων τῶν χαχῶν τότε πρῶτον ἀποσπασθέντες, ἀθρόον τοὺς ὑψηλοὺς τῶν δογμάτων ἐδέξαντο λόγους ; πῶς δὲ ἂν καὶ Ἰουδαῖοι, οἱ καθ᾽ ἑχάστην ἡμέραν 9 μανθάνοντες, xaX ἐνηχούμενοι ὑπὸ τοῦ νόμον " "Axova ᾿Ισραὴ.1, Κύριος ὁ Θεός σου, Κύριος εἷς ἐστιν, xal πιὴν αὐτοῦ οὐχ ἔστιν ἄ,λ.1ος " ἐπὶ ξύλου σταυ- pou ἰδόντες ἃ προσηλωμένον αὐτόν" μᾶλλον δὲ καὶ σταυρώσαντες xal θάψαντες, xai οὐδὲ ἀναστάντα θεασάμενοι" ἀχούοντες, ὅτι Θεός ἐστιν αὐτὸς οὗτος, xa τῷ Πατρὶ ἴσος, οὐκ ἂν μάλιστα πάντων ἀπεπή- δησάν τε χαὶ ἀπεῤῥάγησαν ; Διά τοι τοῦτο ἡρέμα xal xivà μιχρὸν αὐτοὺς προσδιδάζουσι, καὶ πολλῇ μὲν χέχρηνται τῇ τῆς συγχαταδάσεως οἰχονομίχ, δαψιλε- στέρας δὲ ἀπολαύουσι ε τῆς τοῦ Πνεύματος χάριτος, xai μείζονα ὧν αὐτὸς πεποέηχεν ἐργάζονται τῷ αὐτοῦ ὀνόματι, ἵνα ἑχατέρωθεν αὐτοὺς χαμαὶ χειμένους ἀναστήσωσι, xal τὸν περὶ τῆς ἀναστάσεω: πιστώσων- ται λόγον. Καὶ γὰρ ταῦτο μάλιστά ἐστι τουτὶ τὸ βι- θλίον, ἀπόδειξις ἀναστάσεως. Τούτου δὲ πιστευθέντος, ὁδῷ xai τὰ ἄλλα mpob6awcv.'H μὲν οὖν ὑπόθεσις χαὶ ὁ τοῦ βιόλίου σχοπὸς ἅπας, ὡς ἄν τις παχυμερῶς f συλλαδὼν εἴποι, οὗτος μάλιστά ἐστιν. ᾿Αχούσωμεν δὲ λοιπὸν αὐτῶν τῶν προοιμίων. Τὸν μὲν πρῶτον .16- γον ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὦ Θεόφι.6, ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τε καὶ διδάσχειν. Τίνος ἕνεχεν αὐτὸν ἀναμιμνήσχει [4] τοῦ Εὐαγγελίου : Ὥστε τὴν οἰχείαν ἀχρίδειαν ἐνδείξασθαι. Καὶ γὰρ ἀρχόμενο; τῆς πραγματείας ἐχείΐνης φησίν" "Εδοξε κἀμοὶ παρηχονουθηχότι ἄνωθεν πᾶσιν ἀχριθῶς, καθεξῆς σοι γράψαι. Καὶ οὔτε τῇ οἰχείᾳ ἀρχεῖται μαρτυρίᾳ μόνον, ἀλλὰ xal ἀνάγει ἐπὶ τοὺς ἀποστό- λους τὸ πᾶν, λέγων" Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ ἀπαρχῆς αὐτόπται καὶ ὑπηρέται γενόμενοι τοῦ Aóyov. Διὸ τὸν λόγον ἀξιόπιστον ἐχεῖ ποιήσας, οὐδὲ δεῖται ἐνταῦθα ἑτέρας βεθαιώσεως, ἅπαξ αὐτοῦ τι- στευθέντος, xal δι᾽ ἐχεῖνονυ τὸ ἀχριδὲς αὐτὸν τῆς ἀληθείας χατηχήσας δ, Ὁ γὰρ ἅπερ ἤχουσεν ἀξιόπι- Gatos γενόμενος γράψαι, χαὶ πιστευθεὶς, πολλῷ μᾶλλον ὁ ταῦτα συνθεὶς ἃ μὴ παρ᾽ ἑτέρων παρείληφεν, ἀλλ᾽ ἃ εἶδε χαὶ ἤχουσε, πιστευθῆναι δίχαιος ἂν ἦν. Εἰ γὰρ τὰ τοῦ Χριστοῦ ἐδέξω, φησὶ, πολλῷ μᾶλλον τὰ τῶν ἀποστόλων. Tl οὖν ; ἱστορία μόνον τὸ πρᾶγμά ἐστι, χαὶ Πνεύματος ἄμοιρος ὁ λόγος; Οὐδαμῶς. Πῶς : Ὅτι ἅπερ οἱ ἀπαρχῆς αὐτόπται χαὶ ὑπηρέται γενό- μένοι τοῦ λόγου αὐτῷ παρέδοσαν, τοῦ Πνεύματος ἦσαν. Καὶ διατί μὴ εἶπεν, ὅτι Καθὼς παρέδοσαν ἡμῖν οἱ Πνεύματος ἀγίον χαταξιωθέντες, ἀλλ', Οἱ ἀπ᾿ ἀρχῆς αὐτόπται γενόμενοι; Ὅτι τοῦτο μάλιστα εἰς πίστιν ἐστὶν ἀξιόπιστον, τὸ παρὰ αὐτοπτῶν μαθεῖν * ἐχεῖνο δὲ xal ἀλαζονεία, xal τῦφος ἂν ἔδοξε ἐ τοῖς ἀνοήτοις. Διὸ χαὶ Ἰωάννης οὕτως ἔλεγεν" Ἐγὼ δώ» paxa xal μεμαρτύρηχα, ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ Υἱὸς εοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Χριστὸς δὲ οὕτω διαλέγεται τῷ Νι-

6 Morel. solus xa0 ἑχάστην καίπερ ἡμέραν. lbid. ξανθάνοντες, sic Morel. et unus cod.; atque ita legit rasmus. Savil. et alius cod. ἀχούοντες. d Alius ἄλλος

xal ἐν τῷ . Sic 541. Morel. vero ἀπολάν δουσι, 0nus e. us ρῶς.

οὐδὲν δεῖται dcm wíersese,.... ἀληδείας ἀνάμνησις. *; Viti εἰ uie. du & ab omnibus mss. et hic

V O0xz.

reus

41 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOD. 18

κοδήμῳ παχυτέρῳ ὄντι" Ὃ οἵδαμεν αλοῦμεν, xal δ ἑωράκαμεν μαρτυροῦμεν, καὶ τὴν μαρτυρίαν ἡμῶν οὐδεὶς λαμδάνει. Καὶ πάλιν δειχνῦς, ὅτι πολλὰ καὶ ἀπὸ ὄψεως μαρτυρεῖν ἔστι, τοῖς μαθηταῖς ἔλεγε " Καὶ ὑμεῖς « μαρτυρεῖτε περὶ ἐμοῦ, ὅτι ἀπ᾿ ἀρχῆς μετ᾽ ἐμοῦ ἐστε. Καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι πολλαχοῦ οὕτω φασί: Μάρτυρες ἡμεῖς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃ ἔδωχεν ὁ Θεὸς τοῖς πειθαρχοῦσιν αὑτῷ. Καὶ μετὰ ταῦτα δὲ πιστούμενος τὴν ἀνάστασιν ὁ Πέτρος ἔλεγεν" Οἴτινες συγεφάγομεν καὶ συνεπίομεν αὐτῷ. Tá- y:ov yàp τὴν παρὰ τῶν συγγενομένων ἀνθρώπων μαρτυρίαν ἐδέχοντο, διὰ τὸ τῆς περὶ τοῦ Πνεύματος ἑννοίας σφόδρα τέως ἀποδεῖν. Διὰ τοῦτο xaX Ἰωάννης ἐν τῇ τοῦ Εὐαγγελίου συγγραφῇ ἔλεγεν», ὅτι αὐτὸς εἶδε, περὶ τοῦ αἵματος xai τοῦ ὕδατος διαλεγόμενος, τὴν ὄψιν αὐτοῖς ἀντὶ μαρτυρίας τιθεὶς μεγίστης " καίτοι ὄψεως ἀχριδέστερα τὰ παρὰ τοῦ Πνεύματος, ἀλλ᾽ οὐ παρὰ τοῖς ἀπίστοις. Ἐπεὶ ὅτι Πνεύματος μετ- εἶχεν ὁ ἀνὴρ, πολλαχόθεν δῆλον, ἀπό τε τῶν σημείων τῶν νῦν γινομένων, ἀπό τε τοῦ χαὶ τοὺς τυχόντας τότε μεταλαμδάνειν Πνεύματο;, ἀπό τε τῆς Παύλου μαρτυρίας (Οὗ γὰρ, φησὶν, ὁ ἔπαινος ἐν τῷ Εὐαγ- γ8.1λίφ), ἀπό τε τῆς xatà τὴν χειροτονίαν Ψήφου. Εἰπὼν γὰρ τοῦτο, ἐπάγει" ᾿Α.1:1ὰ καὶ χειροτονηθεὶς ὑπὸ τῶν ExxAnciv, συνέχδημος ἡμῶν ἐν τῇ χάριτι ταύτῃ τῇ διακογουμένῃ ὑφ᾽ ἡμῶν.

γ΄. Καὶ ὄρα αὐτοῦ τὸ ἄτυφον. Οὐ γὰρ λέγει, Τὸ μὲν πρῶτον Εὐαγγέλιον, ὃ εὐηγγελισάμην ἀλλὰ, Τὸν [5] μὲν πρῶτον .16γον ἐποιησάμην, μείζονα ἑαυτοῦ εἶναι νομίζων τοῦ Εὐαγγελίου τὴν προσηγορίαν. Καίτοιγε ὁ Ἀπόστολος ἐντεῦθεν αὐτὸν χοσμεῖ λέγων"

Οὗ ὁ ἔπαινος ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ. ᾿Αλλ᾽ αὐτὸς μετριά-

ζει καί φησι" Τὸν μὲν πρῶτον Aóror ἐποιησάμην περὶ πάντων, ὦ Θεό; »ι.4, ὧν ἤρξατο ὁ Ἰησοῦς ποιεῖν τὸ καὶ διδάσχειν * οὐχ ἀπλῶς, περὶ πάντων, ἀλλ᾽ ἀπ᾿ ἀρχῆς μέχρι τέλους. "Aypt γὰρ τῆς fju£- ρας, φησὶν, ἧς ἀνελήφθη. Καὶ μὴν Ἰωάννης δείχνυσιν, ὅτι οὐχ ἦν δυνατὸν πάντα γράψαι. Θέλων γὰρ τοῦτο δηλῶσαι, εἰπὼν, Ἄτιγα ἐὰν γράφηται καθ᾽ ἕν, οὐδὲ αὐτὸν τὸν χόσμον οἶμαι χωρῆσαι, προστίθησι, Τὰ γραφόμενα βιθλία. Πῶς οὖν, φησὶ, περὶ πάντων οὗτος λέγει: ᾿Αλλ᾽ οὐχ εἶπε, Πάντα, ἀλλὰ, Περὶ πάντων ὡς ἂν εἴποι τις, ἀδρομερῶς 5 xaX παχυμε- ρῶς" ἣ περὶ πάντων λέγει, τῶν συνεχόντων χαὶ xaz- ἐπειγόντων. Εἶτα δείχνυσι χαὶ ποίων πάντων. Ὧν ἤρξατο ὁ ᾿Ϊησοῦς ποιδῖν τὸ καὶ διδάσχειν, τὰ ϑαύματα χαὶ τὰς διδασχαλίας αἰνιττόμενος. Οὐ τοῦτο 63 μόνον, ἀλλ᾽ ὅτι χαὶ ποιῶν ἐδίδασχεν. Ὅρα δὲ αὖ- τοῦ χαὶ τὴν φιλάνθρωπον χαὶ ἀποστολιχὴν γνώμην, εἰ χαὶ ἑνὸς ἕνεχεν τοσαύτην ἐποιεῖτο ἀχρίδειαν, ὡς ὁλόχληρον Εὐαγγέλιον γράψαι. Ἵνα γὰρ ἔχῃς, φησὶ, περὶ ὧν κατηχήθης «“1όγων τὴν ἀσφάλειαν. Καὶ γὰρ ἤχουσε τοῦ Χριστοῦ λέγοντος " Οὐχ ἔστι θέλημα τοῦ Πατρός μου, ἵγα ἀπόληται εἷς τῶν μιχρῶν τούτων. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχ ἕν βιδλίον ἐποίησεν, ἐνὶ τῷ Θεοφίλῳ ἐπιστέλλων, ἀλλ᾽ εἰς δύο διεῖλεν ὑπο- θέσεις ; Σαφηνείας ἕνεχεν, xal τοῦ διαναπαῦσαι τὸν ἀχροατήν ἄλλως δὲ, xal τῇ ὑποθέσει διῃρημέναι εἰσὶν d αἱ πραγματεῖαι. Σχόπει δὲ ὅπως ἑαυτοῦ τοὺς λόγους ὁ Χριστὸς διὰ τῶν ἔργων ἀξιοπίστους ἐποίει.

€ Unus cod. λα . Διὰ τοῦτο πολλὰ καὶ ἀπὸ ὄψεως ρεῖν ἐπέτρεπε λέγων, Καὶ Ὑμεῖς. b Savil. et unus

0d. ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ τότε ἔλεγεν. 5 ᾿Αδρομερῶς, confer- tim, n . ee ux ap ihr) βοδίοπι um rars,

Fr etiam . in ad Sgnopsin Scriptu- r£, p. 516. Non ergo ex' hujus v rods ἀδρομερῶς Usu νοθείας

sententia ferenda est in Synopsim illam. 4 Morel. so' Ρθοὶ εἰσίν addit εἰς δύο. ? »

Περὶ πραότητος παρήνει, xaX ἔλεγε" Μάθετε dz ἐμοῦ, ὅτι πρᾶός εἶμι καὶ ταπεινὸς τῇ καρδίᾳ. "EóL- δασχεν ἀχτήμονας εἶναι, χαὶ τοῦτο ἐδείκνυτο 4 διὰ τῶν ἔργων" Ὃ γὰρ Υἱὸς τοῦ ἀγθρώπου οὐκ ἔχει, σοῦ τὴν κεφαιϊὴν xAlvy, φησί, Πάλιν ἐχέλευσε τοὺς ἐχθροὺς ἀγαπᾷν. Ἐδίδαξε τοῦτο ἐπὶ τοῦ σταυροῦ εὖ- χόμενος ὑπὲρ τῶν σταυρούντων. "ἔλεγε, Τῷ θέ.οντί σοι xpiünvat, καὶ τὸν χιτῶνά σου «1αδεῖν, ἄφες αὐτῷ καὶ τὸ ἱμάειον. Ὃ δὲ οὐχὶ τὰ ἱμάτια μόνον, ἀλλὰ xal τὸ αἷμα ἔδωχεν. Οὕτω καὶ τοῖς μαθηταῖς ἐχέλευσς ποιεῖν. Διὸ xal ὁ Παῦλος ἔλεγε * Καθὼς ἔχετε τύπον ἡμας. Οὐδὲν γὰρ διδασκάλου ψυχρότερον, ἐν λόγοις φιλοσοφοῦντος μόνον. Τοῦτο γὰρ οὗ διδασχάλου, ὀλλ᾽ ὑποχριτοῦ. Διὰ τοῦτο οἱ ἀπόστολοι πρότερον ἀπὸ τοῦ βίου ἐδίδασχον, xai τότε ἀπὸ τῶν ῥημάτων " μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἔδε!: ῥημάτων αὐτοῖς, τῶν ἔργων βοών- των. Οὐχ ἂν δέ τις ἁμάρτοι χαὶ τὸ πάθος αὐτοῦ πρᾶξιν χαλέσας * ἐν τῷ γὰρ παθεῖν ἐποίησε τὸ μέγα xat θαυ- μαστὸν ἔργον ἐχεῖνο, τὸν θάνατον χαταλύσας, χαὶ τὰ ἄλλα πάντα ἐργασάμενος. ἼΑχρι ἧς ἡμέρας ἐντειλά- μενὸς τοῖς ἀποστόλοις διὰ Πνεύματος ἁγίου, οὖς [6] ἐξελέξατο, ἀγνε.1ήφθη. Διὰ Πνεύματος ércsc- Ἵάμενος, τουτέστι, Πνευματιχὰ πρὸς αὐτοὺς εἰπὼν ῥήματα, οὐδὲν ἀνθρώπινον. Ἢ τοῦτο οὖν ἔστιν εἰπεῖν, ἢ ὅτι διὰ Πνεύματος αὐτοῖς ἐνετείλατο. Ὁρᾷς, πῶς τα- πεινῶς ἔτι διαλέγεται περὶ αὐτοῦ, 6x; xaX αὐτὸς περὶ ξαυτοῦ, λέγων’ Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Πγεύματι Θεοῦ éx- 6dAAo τὰ δαιμόνια, Καὶ γὰρ xaX τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐνήργει ἐν ἐχείνῳ τῷ ναῷ. Τί δαὶ ἐνετείλατο ; Πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπεί- ζοντες αὑτοὺς εἰς τὸ ὄγομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, διδάσκοντες αὐτοὺς τηρεῖν πάγτα, ὅσα ἐνετειλάμην ὑμῖν. Μέγα τῶν ἀποστόλων τὸ ἐγχώμιον, ὅταν τοιαῦτα ὦσιν ἐγχεχειρισμένοι" τῆς οἰκουμένης λέγω τὴν σωτηρίαν" ὅταν ῥήματα τοῦ Πνεύματος γέμοντα" ὃ δὴ που xal αἰνιττόμενος εἶπεν τὸ, Διὰ Πνεύματος ἁγίου" τουτ- ἐστι, Καὶ τὰ ῥήματα, ἃ ἐλάλησα ὑμῖν, Πνεῦμά ἐστι. Τοῦτο δέ φησι, τὸν ἀκροατὴν εἰς ἐπιθυμίαν λοιπὸν ἄγων τοῦ μαθεῖν τὰς ἐντολὰς, χαὶ ἀξιοπίστους τοὺς ἀποστόλους ποιῶν, εἴ γε τὰ τοῦ Πνεύματος μέλλουσι λέγειν, καὶ τὰς τοῦ Χριστοῦ ἐντολάς. Ἐγντειλάμενος οὖν, φησὶν, ἀνελήφθη. Οὐχ εἶπεν, ᾿Ανέδη, ἐπειδὴ ἔτι ὡς περὶ ἀνθρώπου διαλέγεται. "Apa xal μετὰ f τὴν ἀνάστασιν ἐδίδασχε τοὺς μαθητάς" ἀλλὰ τὸν χρό- yov τοῦτον οὐδεὶς εἶπεν ἡμῖν μετὰ ἀχριδείας ἅπαντα. Αλλ᾽ ἐγχρονίζει μὲν αὐτῷ ὁ Ἰωάννης τῶν ἄλλων μᾶλλον, καὶ οὗτος" πάντα δὲ σαφῶς οὐδεὶς ἀπήγγειλε (πρὸς γὰρ ἕτερον ἠπείγοντο)" ἐμάθομεν 6b ταῦτα διὰ τῶν ἀποστόλων" ἃ γὰρ ἤχουσαν xat εἶπον " Οἷς καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν (ovra, Εἰπὼν περὶ τῆς ἀναλήψεως πρότερον, λέγει xal περὶ τῆς ἀναστάσεως. Ἐπειδὴ γὰρ εἶπεν, ὅτι ᾿Αγεζήφθη, ἵνα μὴ νομίσῃς ὑφ᾽ ἑτέρων αὐτὸν ἀνειλῆφθαι, ἐπήγαγεν' Οἷς καὶ παρέστησεν ἑαυτὸν ζῶντα. Εἰ γὰρ ἐν τῷ μείζονι

ξαυτὸν παρέστησε, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ ἐλάττονι.

δ΄. Εἶδες, πῶς λανθανόντως παρασπείρει τὰ μεγάλα ταυτὶ δόγματα; Δι᾽ ἡμερῶν τεσσαράχοντα ὀπτα» γόμδνος αὑτοῖς. Οὐ γὰρ ὥσπερ πρὸ τῆς ἀναστά- σεως ἀεὶ μετ᾽ αὐτῶν Tiv, οὕτω καὶ τότε. "Opa γάρ. Οὐκ εἶπε 5, Τεσσαράχοντα ἡμέρας, ἀλλὰ, Ac ἦμε- por τεσσαράχοντα. Ἑφίστατο γὰρ, xaX ἀφίπτατο h πάλιν. Τί δήποτε; ᾿Ανάγων αὐτῶν τὰς διανοίας, καὶ

οὐχ Ext συγχωρῶν ὁμοίως πρὸς αὐτὸν διαχεῖσθαι ὥσ- ' Φ Unus codex xai ὑπεδείκνυτο. f Idem codex ὅρα καὶ

μετά. 8 Savil. οὕτω xai τότε. Οὐ γὰρ εἶπε. b Savil. ἀφ.

ἵστατο. Morc]. et mss. ἀφίπτατο.

47 . iis ipsis qui viderunt narratur; illud vero arrogan- tiam et fastum pra 56 tulisset apud insipientes. Ideo Joannes dicebat : Ego vidi, et testimonium perhibui, quia hic est. Filius Dei (Joan. 4. 54). Christus vero sic alloquitur Nicodemum adhuc rudiorem : Quod scimus loquimur, et quod vidimus testamur, et. testimonium nostrum nemo accipit (1d. 5. 11). Ac rursum oscen- dens multa ex oculorum testimonio dici, discipulis dicebat: Et vos testificamini de me, quia ab initio mecum estis (Id. 15. 27). Apostoli quoque sspe ita loquun- tur : Testes nos et Spiritus sanctus, quem dedit Deus credentibus in se (Act. 2. 59). Postea vero Petrus, ut resurrectioni fidem faciat, dicit : Qui manducavimus et bibimus cum illo (1bid. 10. 41). Facilius enim co- rum testimonium admittebant , qui versati fuerant cum illo, quod adhuc longe abessent a notitia Spiri- tus. (Juamobrem Joannes in Evangelio dicebat se vi- disse, de sanguine et aqua loquens, oculatum testi- monium ut maximum ponens ; etiamsi oculis certiora sint ea qux a Spiritu proficiscuntur; sed non apud incredulos. Quod vero Spiritus particeps Lucas fue- rit, ex multis perspicuum est; tum ex signis qui tunc fiebant, tum quod illo tempore quilibet Spiritus essent participes ; tum ex Pauli testimonio : Cujus laus est in. evangelio (2. Cor. 8. 18), inquit; tum ex ordinationis calculo; post illud enim addit : Sed οἱ ordinatus est αὖ Ecclesiis comes peregrinationis nostre in hanc gratiam, que ministratur a. nobis.

δ. Et vide quam sit a fastu alienus. Non enim di- cit, Primum evangelium, quod evangelizavi; sed, Pri- mun sermonem feci, se majorem esse putans evange - lii appellationem : etiamsi illum inde apostolus cele- bret, dicens : Cujus laus est in evangelio. Scd ille modeste sic loquitur : Primum quidem sermonem feci de omnibus, o Theophile, que coepit Jesus facere et do- * cere; non simpliciter, De omnibus, sed a principio ad finem usque : Usque ad diem, iuquit, quo assumptus est. Atqui Joannes declarat non posse omnia scribi. Ut enim hoc ostendat, postquam dixerat : Qua si scri- bantur singula, nec ipsum arbitror mundum posse capere, adjicit , Eos qui scribendi sunt libros ( Joan. 21. 25). Quomodo igitur, inquies, hic de omnibus loquitur ? At non dizit, Omnia, sed, De omnibus : ac si quis di- cat summatim et in genere; aut de omnibus qux com- petunt et urgent. Deinde ostendit quz sint illa omnia, Qua cepit Jesus facere ct docere; miracula nempe et doctrinam subindicans. Neque hoc tantum, sed quod etiam faciendo doceret. Vide autem illius benignum apostolicumque animum , qui vel illius hominis causa hanc suscepit accuratam operam , ut totum Evange- lium scriberet. Ut habeas, inquit, eorum, de quibus eruditus es, sermonum veritatem (Luc. 1. 4). Audierat enim Christum dicentem : Non est zoluntas Patris mei ut pereat unus ex his pusillis ( Matth. 48. 14). Et cur non unum librum feeit uni Theophilo mittendum, sed in duo partitus est argumenta? Perspicuitatis causa , et ut intermissionem daret auditeri : alioquin vero distincta sunt amborum argumenta. Consideres autem velim, quomodo Christus per opera dictis suia fidem

IN ACTA APOSTOLORUM HOXIL. 1.

18 conciliarit. Ad mansuetudinem hortabatur , dicens: Discite a me, quia mitis sum et humilis corde (Maub.14. 29). Docebat paupertatem, et illam per opera exhibe- . bat : nam Filius hominis non habet ubi caput suum re- clinet (1d. 8. 90) , inquit. Jubebat rursum inimicos diligere. Hoe in cruce docuit cum pro crucifigentibus precatus est. Dicebat, Volenti tecum in judicio conten- dere εἰ tunicam tuam tollere, dimitte ei et pallium ( 1d. 9. 40) : ipse vero non solum vestimenta, sed etiam sanguinem suum dedit. Sic etiam discipulos suos fa- cere jussit. Quapropter dicebat Paulus : Sicut habetis formam nostram (Philipp. 5. 17). Nihil enim frigidius doctore, qui verbis tantum philosophatur : neque enim loc doctoris est , sed hypocritz. ldcirco apostoli pri- mum exemplo, hinc verbis docebant ; imo non verbis opus habebant, operibus ipsis clamantibus, Neque ab- erraverit si quis passionem ejus actionem vocaverit : patiendo namque magnum illud mirabileque opus edi- dit, quo mortem solvit, ac reliqua omnia peregit. 2. Usque in diem, qua praecipiens apostolis per Spiritum sanctum, quos elegit, assumptus est. Per Spiritum pre. cipiens, id est, spiritualia apud ipsos loquens przce- pta, nihilque humanum. Vel hoc ergo dicendum ; vel quod per Spiritum ipsis pr:eceperit. Vides, quomodo adhuc de Christo huiniliter loquatur, ut et ipse de se- ipso loquebatur , dicens : Si autem ega in Spiritu Dei ejicio daemonia (Math. 19. 28) ? Etenim Spiritus san- ctus in illo templo operabatur. Quid autem przecepit? Euntes docete omnes gentes , baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti ; docentes eos. servare omnia quecumque mandavi vobis ( 1d. 48. 19. 30 ). Magua laus apostolorum , cum talia ipsis commissa sint, nimirum totius orbis salus; cum etiam verba Spiritu plena essent : id quod subindicans dicebat , Per Spiritum sanctum ; id est, Verba qux» loquutus $um vobis, Spiritus suut. IIoc porro dicit, ut audito- rem ad concupiscentiam trahat discendi przcepta, apostolisque fidem conciliet : siquidem ea , qux sunt Spiritus, loquuturi sunt, necnon precepta Christi. Cum przcepisset, inquit, Assumptus est. Non dixit, Ascendit ; quia de illo ut de homine adhuc loquitur. Post resurrectionem quoque fortasse discipulos do- cuit; sed hoc totum tempus nemo nobis accurate ex- plicavit. Verum huic rei magis immoratur Joannes, quam czteri , ut liic quoque; sed nullus omnia clare recensuit : ad aliud quippe festinabant. Hxc porro didicimus per apostolos, qui ea qua: audierant retulc- runt. 3. Quibus et prebuit seipsum vivum. Loquutus ante de assumptione, jain de resurrectione agit. Quia enim dixerat, Assumptus cs! , ne putares illum ab aliis as- sumptum fuisee, subjunxit, Quibus e! prebuit seipsum vivum. Nam si jn majori re seipsum exhibuit, multo magis in minori. —

4. Viden' quomodo clanculum hxc magna dissemi- net dogmata? Per dies quadraginta apparens eis. Neque enim, ut ante resurrectionem , semper cum illis erat. Observa autem non dixisse illum, Quadraginta diebus, sed, Per dies quadraginta. Adveniebat enim , et avo- lant rursum. Quare? Animos illorum ad altiora du-

19 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 20

cebat ,^ nec sinebat illos perinde erga se affici atque antea. Nec sine causa hoc agebat, sed utrumque dili- genter przparans, ut resurrectio crederetur, et ut inajor ipse pulasretur esse, quam homo. Atqui ᾿ς erant inter se contraria. Ut enim resurrectio crede- retur, humana multa fleri oportebat ; ut alterum vero firmaretur , non item. Attamen utrumque opportuno tempore factum est. Cur autem non omnibus, sed apostolis tantum apparuit? Quia multis id phantasma visum fuisset, qui arcanum mysterii non noverant. Si euim ipsi discipuli non credebant initio et turbaban- tur, tactuque manus opus habebant, necnon mensa communi, quomodo vulgus affectum fuisset? Quapro- pter ex miraculis indubitatam reddit resurrectionem ; ita ut non illis tantum tunc temporis hominibus , sed omnibus postea certa foret resurrectio. Quod enim in illis effecerunt conspecta signa, hoc in posteris omnibus per fidem futurum crat. ldeo hinc incredu- los argumentis impetimus. Si non resurrexit, sed inortuus manet, quomodo in nomine ejus apostoli si- gna fecerunt? At non fecere miracula ? Quomodoergo gens nostra constitit? Non enim huic veritati obsi- stent neque pugnabunt contra ca, qui: sub conspe- ctum cadunt. ltaque quando dicunt , non facta fuisse miracula, tunc magis sese confundunt. Iloc enim maximum esset miraculum, si sine miraculis totus orbis accurrísset, a duodccim pauperibus et illiteratis hominibus captus. Neque enim pecuniis , non verbo- rum sapientia, non alio simili modo piscatores vice- runt; ut vel inviti confiteantur divinam in illis esse virtutem : neque enim human: vires talia umquam facere potuerint. Ideo ille quadraginta diebus mansit post resurrectionem ; tam longo conspectus sui spa- tio rei veritatem comprobans , ne id quod videbatur, pliantasma esse putarent. Neque. his contentus, men- sam etiam addidit, id quod etiam postea dicit. 4. Et convescens cum illis. lloc autem ipsi apostoli semper in resurrectionis argumentum sumpserunt dicentes, Qui manducavimus el bibimus cum illo ( Act. 10. M ). Quid autem apparens fecerit , per sequentia ostendit dicens : Apparens illis, et loquens de regno δεὶ". Quia vero dejecti animis erant, et turbati ob ea, qux facia fuerant , atque ad magna deinceps exituri erant cer- tamina , sermono circa futura habito recreans illos , Precepit ab J erosolymis ne discederent, sed exspectarent promissionem Patris. Primo in Galileam deduxerat eos adliuc formidantes et trementes, ut cum libertate dieta audirent. Deinde cum audissent, et in his per quadraginta dies essent versati, Pracepit eis ab Jero- solymis ne discederent. Quare? Sicut milites in agmina irrupturos nemo sinit exire, donec armali fuerint, neque equos ex carcere exsilire, priusquam aurigam nacti sint : sic neque illos ante adventum Splritus sancli in acie comparere permisit , ne facile a multis caperentur. Neque propterea tantum, sed quia multi erant illic credituri. Ad hzc vero, ne quidam dice- rent ipsos, missis notis et centribulibus suis , ad ex-

* Ali it: autem ἱ inta di apperem. μὴ ? loq echan de ee DR. quadraginta dies

traneos ostentationis causa migrasse; idcirco apud eos ipsos, qui Jesum occiderant , signa prxbent rc- surrectionis, apud 608, inquam, qui crucifixerant, qui sepelierant , in ipsa urbe ubi facinus impium patra- tum fuerat; ita ut extranei omnes hinc obmutescere cogerentur. Cum enim ii, qui crucifixerant, inter cre- dentes comparerent ; hinc certe et crucis et tam ini- qui facinoris certum indicium , et resurrectionis ma- gnum eucebatur argumentum. Deinde ne dicerent, Quomodo ergo poterimus inter tam multos homines nefarios et homicidas degere, nos qui ita pauci οἱ vi- les àumus? vide quomodo hanc angustiam expediat et solvat dicens : Sed exspectarent promissionem Pa- iris, quam audistis a me. Et quandonam, inquies, au- dierunt? Cum diceret : Expedit vobis ut ego vadam. Si enim non abiero, Paracletus non veniet ad vos ( Joan. 16. 7); et rursum, Ego rogabo Patrem , et. alium Paracletun | mittet. vobis , ut. maneat. vobiscum (4d. 44. 16 ).

5. Et cur non Cliristo presente, vel non statim post ejus discessum , advenit Spiritus, sed Christus quadragesima die asceudit, Spiritus vero advenit cum compleretur dies Pentecostes ? Ac, si nondum adve- nerat ille, quomodo Christus dicebat : Accipite Spiri- tum sanctum ( 1d. 90. 92 )? Ut illos capaces redde- ret atque idoneos accipiendo Spiritui. Si enim angelum visurus Daniel, dissolvebatur (Dan. 8. 17) , multo magis hi id passuri erant, tantam accepturi gratiam. Vel hoc dicendum est , vel quod rem futuram ut jam factam diceret ; ul cuin. ait : Calcate supra serpentes el scorpiones , et supra omnem virlulem inimici (Luc. 10. 19). Cur autem non tunc statim advenit? Opor- tebat eos rei desiderio teneri, atque ita gratiam acci- perc. ldeo postquam ille discesserat, Spiritus adve- nit. Si illo przsente venisset , non in tanta exspecta- tione fuissent. Idcirco neque statim post ascensionem ejus advenit, sed post octo vel novem dies. Ita et nos tum maxime excitamur erga Deum, cum in ne- cessitate constituti sumus. Ideoque Joannes tunc mittit discipulos suos ad Christum, quando illo opus habituri erant, Joanne in carcere degente. Alioquin ve- ro oportebat in cxlo comparere naturam nostram, ct perfectam reconciliationem fleri, ac tum venire Spi- ritum , puramque percipi voluptatem. Nam si Spiritu pr:sente, Dominus abiisset, ille vero mansisset, non tanta fuisset consolatio ; Christo enim admodum hz- rentes , ab illo gre divulsi fuissent. Unde et conso- lans illos dicebat : Expedit vobis wt ego vadam (Joan. 16. 7). Ideo missionem Spiritus per aliquot dies differt, ut aliquamdiu moesti , et, ut dixi, in necessi- tate constituti, plena et pura fruerentur voluptate. Si vero minor esset Filio Spiritus, non fuissct suffi- ciens consolatio : quomodo enim dixisset, Expedit vobis? 1deo major illi doctrina reservata est, ne illum minorem putarent. Consideres velim quantam illis necessitatem imposuerit manendi Jerosolymis, cuin promisisset se illic Spiritum prebiturum essc. Nain ne rursum post assumptionem ipsius fugerent, hac exspectatione , ceu vinculo , illos omnes ibi retinet.

19 IN ACTA APOSTOLORUM HOMIL. I. 20

περ καὶ ἔμπροσθεν. Οὐχ ἀπλῶς δὲ τοῦτο ἐποίει, ἀλλ᾽ Exá:epa μετὰ ἀχριδείας χατασχενάζων, χαὶ τὸ πι- στευθῆναι τὴν ἀνάστασιν, xal τὸ μείζονα αὐτὸν vo- μισθῆναι λοιπὸν ἣ χατὰ ἄνθρωπον. Καίτοιγε ταῦτα ἐναντία ἦν. Ὑπὲρ μὲν γὰρ τοῦ πιστευθῆναι τὴν ἀνά- στατιν πολλὰ 4 ἀνθρώπινα ἔδει γενέσθαι" ὑπὲρ δὲ θατέρου, τοὐναντίον. ᾿Αλλ᾽ ὅμως ἀμφότερα γέγονε μετὰ τοῦ προσήχοντος χαιροῦ. Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐχὶ πᾶσιν, ἀλλὰ τοῖς ἀποστόλοις ἐφάνη; Ὅτι φάντασμα b ἂν ἔδοξεν εἶναι τοῖς πολλοῖς, οὐχ εἰδόσι τὸ ἀπόῤῥη- «ov τοῦ μυστηρίου. El γὰρ χαὶ αὐτοὶ οἱ μαθηταὶ ἢπίσ- τοὺν τὴν ἀρχὴν xaX [7] ἐθορυδοῦντο, χαὶ ἁφῆς ἐδεή - θησαν τῆς διὰ χειρὸς, χαὶ τραπέζης, τί τοὺς πολλοὺς εἰκὸς παθεῖν fjv; Διά τοι τοῦτο ἐχ τῶν σημείων ἀν- αμφίθολον ποιεῖ τῆς ἀναστάσεως τὴν ἀπόδειξιν, ὥστε μὴ τοῖς τότε μόνον, ἀλλὰ xal πᾶσι τοῖς μετὰ ταῦτα φανερὰν γενέσθαι τὴν ἀνάστασιν. Ὅπερ γὰρ ἐχεΐνοις ἐχ τῆς ὄψεως τῶν σημείων, τοῦτο ἐχ τῆς πίστεως πᾶσιν ὕστερον ἔμελλεν ἔτεσθαι. Διά τοι τοῦτο xal τοὺς ἀπίστους ἐντεῦθεν συλλογιζόμεθα. El γὰρ οὐχ ἀνέστη, ἀλλὰ μένει νεχρὸς, πῶς ἐν τῷ ὀνόματι αὖ- τοῦ οἱ ἀπόστολοι σημεῖα ἐποίησαν; ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἐποίη- σαν σημεῖα; Πῶς οὖν συνέστη τὸ ἔθνος τὸ ἡμέτε- pov $ Οὐ γὰρ δὴ xaY πρὸς τοῦτο ἀντιστήσονται, οὐδὲ τοῖς ὁρωμένοις μαχήσονται. Ὥστε ὅταν λέγωσι μὴ γενέσθαι σημεῖα, μειζόνως ἑαυτοὺς χαταισχύνουσι. Τοῦτο γὰρ μέγιστον σημεῖον, τὸ χωρὶς σημείων τὴν οἰχουμένην προσδραμεῖν ἅπασαν, ὑπὸ δώδεκα πτω- χῶν χαὶ ἀγραμμάτων ἀνθρώπων ἀλιευθεῖσαν. Οὐδὲ γὰρ πλούτῳ χρημάτων, οὐ σοφίᾳ λόγων, οὐχ ἄλλῳ «τινὶ τοιούτῳ περιεγένοντο οἱ ἁλιεῖς" ὥστε xal ἄχον- τες ὁμολογήσουσι θείαν εἶναι ἐν αὐτοῖς δύναμιν, ἀμήχανον γὰρ ἀνθρωπίνην ἰσχὺν δυνηθῆναι τοσαῦτά ποτε. Διά τοι τοῦτο χαὶ αὐτὸς τεσσαράχοντα ἡμέρας ἔμεινε μετὰ τὴν ἀνάστασιν, ἔλεγχον διδοὺς ἐν τῷ μαχρῷ χρόνῳ τῆς ὄψεως τῆς οἰχείας, ἵνα μὴ φάν- τασμα εἶναι νομίσωσι τὸ ὁρώμενον. Καὶ οὐδὲ τούτῳ ἡρχέσθη, ἀλλὰ καὶ τράπεζαν προσετίθει. Ὅπερ οὖν καὶ προϊὼν λέγει’ Καὶ συναλιζύμενος αὐτοῖς. Τοῦτο δὲ ἀεὶ xaX αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι τεχμήριον ἐποιοῦντο τῆς ἀναστάσεως λέγοντες" Οἵἴτιγες συγεφάγο- μεν καὶ συνεπίομεν αὑτῷ. Τί 55. xaX φαινόμενος ἐποίει, δι᾽ ὧν ἐπήγαγε δείχνυσι λέγων Ὀπτεαγόμε- voc αὑτοῖς, καὶ Aéywv τὰ περὶ τῆς * βασιλείας τοῦ Θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ χαὶ ἃ πεπονηχότες ἧσαν, xai τεταραγμένοι τοῖς ἤδη γεγενη μένοις, χαὶ πρὸς μεγά- λους ἔμελλον λοιπὸν ἐξιέναι ἀγῶνας, τοῖς περὶ τῶν μελλόντων αὐτοὺς ἀναχτώμενος λόγοις, Παρήγγει- Jev ἀπὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζσθαι, ἀ.1.1ὰ περι- μένειν τὴν ἐπαγγελίαν τοῦ Πατρός. Πρῶτον αὖ- τοὺς εἰς τὴν Γαλιλαίαν ἐξήγαγε, δεδοιχότας ἔτι xat τρέμοντας, ἵνα μετὰ ἀδείας ἀχούσωσι τῶν λεγομέ- νων. Εἶτα, ἐπειδὴ ἤχουσαν, xal τεσσαράχοντα συν- διέτριψαν ἡμέρας, Παρήγγει.1ῖ6 μὴ ἀπὸ "IepocoAU- μων χωρίζεσθαι. Τί δήποτε ; Καθάπερ τινὰς στρα- τιώτας μέλλοντας εἰς πλῆθος ἐμπίπτειν, οὐδεὶς ἀφίη- σιν ἐξελθεῖν, ἕως ἂν ὁπλίσωνται" οὐδὲ ἵππους προ- πηδᾶν τῆς βαλόϊῖδος, ἕως ἂν τὸν ἡνίοχον λάθωσιν" οὕτω δὴ xal αὑτοὺς πρὸ τῆς τοῦ Πνεύματος χαθόδου φανῆναι ἐπὶ τῆς παρατάξεως οὐχ ἰφίέει, ὥστε μὴ

γενέσθαι εὐχειρώτους xal ἁλωσίμους τοῖς πολλοῖς. :

Οὐ διὰ τοῦτο δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐπειδὴ πολλοὶ ἦταν ep

* Unus cod. ἀνάστασιν, xal τὸ μείζονα αὐτὸν vo vat λοιπὸν ἢ κατὰ ἄνθρωπον, πολλά. b Morel. solus dii 1acya. “ Alius τί δὲ ἐποίει τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας ὀπτανόμενος; Διελέγετο αὐτοῖς τὰ περὶ τῆς. ἀ Unus ἐπειδὴ xaí. Infra λοιπόν deest in quibusdam mss.

ol μέλλοντες πιστεύειν αὐτόθι. Kal πρὸς τούτοις πά- λιν, ἵνα μὴ λέγωσέ τινες, ὅτι τοὺς γνωρίμους ἀφέντες καρὰ τοῖς ξένοις ἦλθον χομπάσαι, τούτου χάριν παρ᾽ αὐτοῖς τοῖς πεφονευχόσι παρέχουσι τὰ τεχμήρια τῆς ἀναστάσεως, παρ᾽ αὐτοῖς τοῖς ἐσταυρωχόσι, τοῖς θά- Ψασιν, [8] ἐν αὐτῇ τῇ πόλει ἐν ἧ τὸ πρᾶγμα τὸ παράνομον ἐτολμήθη, ὥστε xal τοὺς ἕξωθεν ἐπιστο- μισθῆναι ἅπαντας. Ὅταν γὰρ οἱ ἐσταυρωχότες αὐτοὶ φαίνωνται xal πεπιστευχότες, εὔδηλον, ὅτι xal ὃ σταυρὸς χαὶ τοῦ τολμήματος ἐδείχνυτο 1) παρανομία, xai τῆς ἀναστάσεως πολλὴ ἡ ἀπόδειξις. Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσι, Πῶς οὖν δυνησόμεθα μεταξὺ ἀνθρώπων μια- ρῶν χαὶ φονούντων, χαὶ τοσούτων ὄντων, ὀλίγοι χαὶ εὐτελεῖς ὄντες μένειν, ὄρα, πῶς λύει τὴν ἀγωνίαν, εἰπών ᾿Α.11ὰ περιμένειν τὴν ἐπαγγε.λίαν τοῦ Πα- tpóc, ἣν ἠχούσατέ μου. Καὶ πότε ἤχουσαν, φησίν; Ὅτε ἔλεγε᾽ Συμφέρει ὑμῖν ἵνα ἐγὼ ἀπέλθω. Ἐὰν γὰρ ἐγὼ μὴ ἀπέλθω, ὁ HlapáxAncoc οὐκ &Asvcs- ται πρὸς ὑμᾶς" χαὶ πάλιν, Ἐρωτήσω τὸν Πατέρα, καὶ áAAov Παράχιλητον πέμψει ὑμῖν, ἵνα μένῃ ὑμῶν.

ε΄. Καὶ τίνος ἕνεχεν οὐχὶ παρόντος αὐτοῦ οὐδὲ ἀπελ- θόντος εὐθέως παρεγένετο, ἀλλ᾽ αὐτὸς μὲν τῇ τεσσα- ραχοστῇ ἡμέρᾳ ἀνῆλθε, τὸ δὲ Πνεῦμα παρεγένετο ἐν τῷ συμπληροῦσθαι τὴν ἡμέραν τῆς πεντηχοστῆς; Καὶ πῶς, ci μηδέπω παρεγεγόνει, ἔλεγε, Λάδετε Πνεῦμα ἅγιον ; Ἵνα δεχτιχοὺς αὐτοὺς ποιήσῃ, χαὶ ἀρχοῦντας πρὸς τὴν ὑποδοχὴν. Εἰ γὰρ ἄγγελον μέλ- λων ὁρᾷν ὁ Δανιὴλ παρίετο *, πολλῷ μᾶλλον οὗτοι μέλλοντες τοσαύτην δέχεσθαι χάριν. Ἢ τοῦτο οὖν ἔστιν εἰπεῖν, 7] ὅτι τὸ μέλλον ἔσεσθαι ὡς ἤδη γεγενη- μένον εἴρηχεν, ὥσπερ ὅταν λέγῃ, Πατεῖτε ἐπάνω ὄφεων xal σχορπίων, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν δύναμιν τοῦ ἐχθροῦ. Τίνος δὲ ἕνεχεν οὐχ εὐθὺς τότε παρεγε- γόνει; Ἔν ἐπιθυμίᾳ αὐτοὺς ἔδει γενέσθαι τοῦ πράγ- μᾶτος, καὶ οὕτω δέξασθαι τὴν χάριν. Διὰ τοῦτο ὅτε αὐτὸς ἀπέπτη f, τότε ἐχεῖνο ἦλθεν. El δὲ ἦλθε, παρ- ὄντος αὐτοῦ, οὐχ ἂν ἐν τοσαύτῃ ἐγένοντο προσδοχίᾳ, Διὰ τοῦτο οὐδὲ εὐθέως ἀνελθόντος αὐτοῦ παραγίνε- ται, ἀλλὰ μετὰ ὀχτὼ ἣ ἐννέα ἡμέρας. Οὔτω καὶ ἡμεῖς πρὸς τὸν Θεὸν τότε μάλιστα διεγειρόμεθα, ὅταν ἐν χρείᾳ χαταστῶμεν. Διὰ τοῦτο χαὶ Ἰωάννης κότε μάλιστα πέμπει τοὺς μαθητὰς πρὸς τὸν Χρι- στὸν, ὅτε ἔμελλον ἐν χρείᾳ εἶναι τοῦ Ἰησοῦ, τὸ δεσμω» τήριον οἰχοῦντος ἐκείνου. ΓΆλλως δὲ, ἔδει ἐν οὐρανῷ φανῆναι τὴν ἡμετέραν φύσιν, χαὶ τὰς χαταλλαγὰς γενέσθαι ἀπηρτισμένας, xaX τότε ἐλθεῖν τὸ Πνεῦμα, xai χαθαρὰν γενέσθαι τὴν ἡδονήν. Ei γὰρ παρόντος αὐτοῦ, ὁ μὲν ἀπῆλθεν, 6 δὲ ἔμεινεν, οὐχ ἂν ἣν τοσ- αὖὔτα τὰ τῆς παραμυθίας" xai γὰρ σφόδρα αὑτοῦ δυσαποσπάστως εἶχον. Διὸ καὶ ἔλεγε παρα μυθούμενος αὐτούς" Συμφέρει ὑμῖν Tyra ἐγὼ ἀπέλθω. Διὰ τοῦτο χαὶ ἡμέρας ἀναμένει τὰς μεταξὺ, ἵνα μιχρὸν ἀθυ- μῆσαντες, xal ἐν χρείᾳ, ὅπερ ἔφην, καταστάντες, ὁλόχλτηρον xai χαθαρὰν χαρπώσωνται τὴν ἡδονήν. Εἰ δὲ ἔλαττον ἣν τὸ Πνεῦμα, οὐχ fv ἀρχοῦσα ἡ παρα- μυθία. Πῶς δὲ xal ἔλεγε, Συμφέρδι ὑμῖν; Διὰ τοῦτο τὰ μείζονα αὐτῷ τετήρηται τῆς διδασχαλίας, ἵνα μὴ ἔλαττον αὐτὸ νομίσωσι. Σχόπει δὲ ἡλίχην αὖ- τοῖς ἀνάγχην ἐπέθηχεν ἐν Ἱεροσολύμοις εἶναι, τῷ ὑποσχέοθαι Exst τὸ Πνεῦμα παρέχεσθαι. Ἵνα γὰρ μὴ πάλιν [9] μετὰ τὴν ἀνάληψιν αὐτοῦ φύγωσι, τῇ προσ- δοχίᾳ ταύτῃ χαθάπερ τινὶ δεσμῷ χατέχει πάντας αὐτοὺς ἐχεῖσε. Εἰπὼν 6, Περιμένειν τὴν ἐπαγγε- λίαν τοῦ Πατρὸς, ἣν ἠχρύσατέ μου, ἐπήγαγεν"

e Morel. παρίετο, Savil. διελύετο. Utraque lectio qua- drare potest. f Savil. in narg *—

mmn...

A mm à

21 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 23

Ὅτι Ἰωάννης μὲν ἐδάπεισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βα- πτισθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἁγίῳ οὐ μετὰ zxoAAác ταύτας ἡμέρας. Δείχνυσι λοιπὸν τὸ μέσον αὐτοῦ xal Ἰωάννου, οὐχ ἔτι ὦ; πρὸ τούτου συνεσχιασμένως (xai γὰρ σφόδρα συνεσχίασε τὸν λόγον ὅτε ἔλεγεν" Ὃ δὲ μιχρότερος ἐν τῇ βασιλείᾳ τῶν obpuror μείζων αὑτοῦ ἐστιν), ἀλλὰ νῦν φανερώτερον 8. Ἰωάγ- *nc, φησὶν, ἐδάπεισεν ὕδατι, ὑμεῖς δὲ βαπτι- σθήσεσθε ἐν Πνεύματι ἀγίῳ. Οὐχ Exc χέχρηται τῇ μαρτυρίᾳ, ἀλλὰ ἀναμιμνήσχει τοῦ προσώπην μόνον, εἰς μνήμην τῶν παρ᾽ αὐτοῦ εἰρημένων ἐνάγων b, xal δείχνυσιν αὐτοὺς ἤδη μείζους λοιπὸν γεγενημένους Ἰωάννον, εἴ γε ἐν Πνεύματι ἔμελλον xal αὐτοι βα- πτίζειν. Καὶ οὐχ εἴπεν, Ὑμᾶς δὲ ἐγὼ βαπτίζω ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. ἀλλὰ, Βαπεισθήσεσθε, διδάσχων ἡμᾶς ταπεινοφρονεῖν. Τοῦτο γὰρ ἀπὸ τῆς μαρτυρίας ᾿Ιωάννου δῆλον λοιπὸν fjv, ὅτι αὐτὸς fiv ὁ βαπτίζων, εἰπόντος, ὅτι Αὐτὸς ὑμᾶς βαπτίσει ἐν Πγεύματι ἁγίῳ καὶ πυρί" διὸ χαὶ μόνου αὑτοῦ ἐμνημόνευσε. Τὰ μὲν οὖν Εὐαγγέλια, ὧν ὁ Χριστὸς ἐποίησε xai εἶπεν ἱστορία τίς ἐστιν αἱ δὲ Πράξεις, ὧν ὁ ἕτερος Iap&xAnto; εἶπε καὶ ἐποίησε. Καὶ τότε μὲν γὰρ πολλὰ χαὶ αὐτὸς ἐποίει, ὥσπερ οὖν καὶ νῦν ὁ Χριστὸς ἐνεργεῖ, χαθάπερ χαὶ τότε᾽ ἀλλὰ τότε μὲν διὰ τοῦ ναοῦ, νῦν δὲ διὰ τῶν ἀποστόλων" χαὶ τότε μὲν εἰς παρθενιχὴν ἦλθε μήτραν, καὶ ναὸν διέπλασε, νῦν δὲ εὶς ψυχὰς ἀποστολιχάς᾽ xaX τότε μὲν ἐν εἴδει περι- στερᾶς, νῦν δὲ ἐν εἴδει πυρός. Τί δήποτε ; "Exet μὲν «ὃ πρᾶον δηλῶν, ἐνταῦθα δὲ χαὶ τὸ τιμωρητιχόν, Καὶ τῆς χρίσεως δὲ εὐχαίρως ἀναμιμνήσχει €. Ὅτε μὲν γὰρ ἀμαρτήματα συγχωρῆσαι ἔδει, πολλῆς ἕδει τῆς πραότητος" ἐπειδὴ δὲ ἐτύχομεν τῆς δωρεᾶς, λοιπὸν xai χρίσεως xaX ἐξετάσεως χαιρός. Πῶς δὲ, Βαπει- σθήσεσθε, λέγει, ὕδατος; οὐκ ὄντος ἐν τῷ ὑπερῴῳ : Ὅτι τὸ κυριώτερον d τὸ Πνεῦμά ἐστι, δι᾽ οὗ χαὶ τὸ ὕδωρ ἐνεργεῖ" ὥσπερ οὖν xat αὐτὸς χεχρίσθαι λέγε- «at, οὐδαμοῦ χρισάμενος ἐλαίῳ, ἀλλὰ Πνεῦμα δεξά- μενος" ἄλλως δὲ xai ὕδατι βαπτιζομένους αὐτοὺς ἔστιν εὑρεῖν, καὶ ἐν διαφόροις χαιροῖς. Ἐφ᾽ ἡμῶν μὲν γὰρ ἀμφότερα γίνεται ὑφ᾽ ἕν, τότε δὲ διεσπα- σμένως. Παρὰ γὰρ τὴν ἀρχὴν ὑπὸ Ἰωάννου ἐδαπτί-- θησαν" χαὶ μὴ θαυμάσῃς. Εἰ γὰρ πόρναι χαὶ τελῶ- vat ἐπὶ τὸ βάπτισμα fissav ἐκεῖνο, πολλῷ μᾶλλον οἱ μετὰ ταῦτα βαπτίζεσθαι μέλλοντες ὑπὸ τοῦ Πνεύμα- τος. Εἶτα ἵνα μὴ λέγωσιν, ἐν ἐπαγγελίαις ἀεὶ τὸ κρᾶγμα (καὶ γὰρ καὶ ἤδη πολλὰ περὶ αὐτοῦ διελέ- χϑη), μηδὲ νομίσωσιν αὐτὸ ἐνέργειαν εἶναι ἀνυπό- στατον, ἀπάγων αὐτοὺς τῆς τοιαύτης ὑπονοίας, Οὐ μετὰ * πολλὰς ταύτας ἡμέρας, φησί. Καὶ οὐχ ἐδή- λωσε πότε, ἵνα ἀεὶ γρηγορῶσιν, ἀλλ᾽ ὅτι μὲν ἐγγὺς ἔσται εἶπεν, ἵνα μὴ ἐχλυθῶσι" πότε δὲ, οὐχ ἔτι προσ- ἐθηχεν, ἵνα ἀεὶ νήφωσιν. Οὐ τούτῳ ὃὲ μόνον αὐτοὺς κιπτοῦται, τῇ [10] ταχύτητι λέγω τοῦ καιροῦ, ἀλλὰ xai τῷ λέγειν, Τὴν éxarreA(av, ἣν ἠχούσατέ μου. Ὃ δὲ λέγει, τοῦτό ἔστιν. Οὐ νῦν ὑμῖν εἶπον, φησὶ, μόνον, ἀλλὰ καὶ ἤδη ἐπηγγειλάμην, ἃ ποιήσω πάν- τως. Τί τοίνυν θαυμάζεις, εἰ τὴν ἡμέραν τῆς συντε- λείας μὴ ἁέγει, ὅπου τε ταύτην τὴν οὕτως ἑγγὺς οὖσαν οὐχ ἠθέλησε ποιῆσαι κατάδηλον; Καὶ μάλα εἰχότως, ἵν᾿ ἀεὶ ἐγρηγορότες ὦσι xal ἐν προσδοχίᾳ xai μερίμνῃ.

ς΄. υὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι χάριτος ἀπολαῦσαι μὴ νήφοντα. Ἢ οὐχ ὁρᾷς, τί φησι χαὶ Ἡλίας πρὸς τὸν

* Unus codex νῦν P Unus ἀνάγων. * Unus pi VigisO cni ci visit exe. 4 Verba τὸ χυριώτερον e Savil. accesserunt. Ebr.

᾿Ανυπκόστατον, “ἵνα οὖν μὴ τοῦτο λέγωσιν, Οὐ τά, sic unus. (f Ovx ἔθελε Morel. β ᾿ "

μαθητήν; 'Eàr ἴδῃς με ἀνααμδαγνόμενον, ἔσται σοι οὕτω" τουτέστι, Γενήσεταί σοι τοῦτο, ὃ αἰτεῖς, Καὶ ὁ Χριστὸ; δὲ πανταχοῦ τοῖς προσ!οὔσιν ἕλεγε’ Πιστεύεις; 'EX» γὰρ μὴ οἰχειωθῶμεν πρὸς τὸ διδό- μενον, οὐδὲ τῆς εὐεργεσίας σφόδρχᾳ αἱπθανόμεθα. Οὕτω καὶ ἐπὶ Παύλου 5’ οὐχ εὐθέως fj χάρις ἦλθεν, ἀλλὰ τρεῖς ἡμέραι ἐγένοντο μεταξὺ, ἐν αἷς ἣν τυφλὸς, ὑπὸ τοῦ φόδου σμηχόμενος χαὶ προπαρασχευαζόμενος. Καθάπερ γὰρ οἱ τὴν ἀλουργίδα βάπτοντες, πρότερον ἑτέροις τισὶ τὸ δεχόμενον τὴν βαφὴν προπαρασχευά ζουσιν, ἵνα μὴ ἐξίτηλον γένηται τὸ ἄνθος" οὕτω δὴ καὶ ἐνταῦθα πρότερον μεμεριμνημένην κατασχευάζεις τὴν Ψυχὴν ὁ Θεὸς, xal τότε τὴν χάριν ἐχχεῖ. Διὰ τοῦτο χαὶ οὐδὲ εὐθέως τὸ Πνεῦμα ἔπεμψεν, ἀλλ᾽ ἐν τῇ πεντηχοστῇ.

Εἰ δὲ λέγοι τις, Τίνος ἕνεχεν χαὶ ἡμεῖς οὐχ ἐν τῷ xatpip τούτῳ βαπτίζομεν ; ἐχεῖνο ἂν εἴποιμεν. ὅτι 1) μὲν χάρις dj αὐτὴ κχαὶ τότε χαὶ νῦν" ἡ δὲ διάνοια ὑψηλοτέρα γίνεται νῦν, νηστείᾳ προπαρασχεναζο- μένη. Καὶ ὁ τῆς πεντηχοστῆς δὲ χαιρὸς ἔχει τινὰ λόγον οὖχ ἀπειχότα. Ποῖον δὴ τοῦτον ; ᾿Αρχοῦντα ἐνό- μῖσαν οἱ Πατέρες εἶναι χαλινὸν ἐπιθυμίας πονηρᾶς xal μεγάλην διδασχαλίαν τὸ βάπτισμα, εἰς τὸ xal ἐν χαϊρῷ τρυφῆς σωφρονεῖν. Καθάπερ οὖν αὐτῷ συναλι- ζόμενοι τῷ Χριστῷ, καὶ τραπέζης χοινωνοῦντες, μη- δὲν ἀπλῶς πράττωμεν, ἀλλ᾽ ἐν ντστείαις xal εὐχαῖς, x3i σωφροσύνῃ πολλῇ διάγωμεν. Εἰ γὰρ ἐπὶ ἀρχὴν μέλλων ἱέναι τις βιωτιχὴν, παρασχευάζει ἑαντῷ ἅπαντα τὸν βίον, χαὶ ἵνα τύχῃ τινὸς ἀξιώματος, χαὶ χρήματα ἀναλίσχει, καὶ χρόνον δαπανᾷ, χαὶ μυρίους ὑπομένει πόνους" τίνος ἂν εἴημεν ἡμεῖς ἄξιοι μετὰ τοσαύτης ῥᾳθυμίας τῇ βασιλείᾳ τῶν οὐρανῶν προσ- ἰόντες, καὶ οὔτε πρὶν f| λαθεῖν σπουδάζοντες χαὶ μετὰ τὸ λαθεῖν ῥᾳθυμοῦντες; Διὰ γὰρ τοῦτο μετὰ τὸ λαθεῖν ῥᾳθυμοῦμεν, ἐπειδὴ πρὶν ἣ λαθεῖν οὐχ ἐγρηγόραμεν. Διὰ τοῦτο πολλοὶ μετὰ τὸ λαδεῖν εὑ- θέως ἐπὶ τὸν πρότερον ἐπανῆλθον ἕμετον, χαὶ χείρους ἐγένοντο, xal χαλεπωτέραν ἐπεσπάσαντο χόλασιν, τῶν μὲν προτέρων ἀπαλλαγέντες ἀμαρτημάτων, ταύτῃ δὲ μειζόνως τὸν χριτὴν παροξύναντες, ὅτι τοσαύτης ἀπαλλαγέντες ἀῤῥωστίας, οὐδὲ οὕτως ἐσω- φρονίσθησαν, ἀλλ᾽ ἔπαθον ὅπερ ἠπείλησε τῷ παρα- λυτιχῷ ὁ Χριστὸς, λέγων" δὲ ὑγιὴς γέγονας" μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν |14] εἰ coc γέ- γηται χαὶ ὃ περὶ τῶν Ἰουδαίων δὲ προὔλεγε, δει- χνὺς ὅτι τὰ ἀνήχεστα πείσονται ἀγνωμονοῦντες *. El μὴ ^ 700r. xal ἐλάλησα αὑτοῖς, φησὶν, ἁμαρτίαν οὐχ εἶχον. Ὥστε διπλᾶ xal τετραπλᾶ τὰ μετὰ ταῦτα ἀμαρτῆματα γίνεται. Πῶς: Ὅτι μετὰ τὴν «ιἰμὴν ἀγνώμονες γινόμεθα xat πονηροί. Καὶ διὰ τοῦτο οὐδὲν ἡμῖν βοηθεῖ λοιπὸν τὸ λουτρὸν εἰς τὸ πραοτέ- ρᾶς τυχεῖν τιμωρίας. Σχόπει δέ" ἔσχε τις ἀμαρτή- ματα χαλεπὰ, ἣ φονεύσας, ἣ μοιχεύσας, ἢ ἕτερόν τι χαλεπώτερον ἐργασάμενος, ἀφέθη διὰ τοῦ λουτροῦ ᾿ ταῦτα. Οὐ γὰρ ἔστιν, οὐχ ἔστιν οὐδὲν ἁμάρτημα, γαὶ ἀσέδημα, ὅπερ οὐχ εἴχει xal παραχωρεῖ τῇ δω- ρ:ᾷ" θεία γάρ ἐστιν ἡ χάρις. Πάλιν ἐμοίχευσέ τις xa ἐφόνευσεν' ἡ μὲν προτέρα μοιχεία λέλυται, xa ὁ φόνος ἐχεῖνος συγχεχώρηται, xal οὐχ ἀναχαλεῖται (Ἀμεταμέλητα γὰρ τὰ χαρίσματα, καὶ ἡ κλῆσις

᾿τοῦ Θεοῦ)" ὑπὲρ δὲ τῶν μετὰ τὸ βάπτισμα τοσαύ-

τὴν διδόαμεν ὀίχην 1, ὅσην ἂν εἰ xal ἐχεῖνα ἀνεχλή- θη. xaX πολλῷ χείρονα. Οὐχέτι γὰρ ἀπλοῦν ἐστι τὸ ἀμάρτημα, ἀλλὰ διπλοῦν, xaX τριπλοῦν. Ὅτι δὲ pet-

€ ]dem codex ἐπὶ Ila) h Unus codex et Savil. in marg. προὔλεγεν, ὅτι " σται τὰ ατα τῶν π' ώτων. Ei μή. t Savil. et cod. unus ὃ δωσι δίτην.

94 | E ΙΝ ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1. 93

Postquam autem dixit : Ut exspectarent. promissionem Patris, quam audistis a me, subdit : 5. Quia Joannes quidem baptizavit aqua, vos autem baptizabimini in Spiritu sancte non post multos hos dies. Ostendit de- mum, quantum intersit Joannem inter et ipsum ; jam non adunibrate ut antea : nam obscure admodum loquutus fuerat, quando dixit : Qui autem minor est in regno celorum, major est. illo (Math. 11. 11) : sed nunc manifestius : Joannes , inquit , baptizavit aqua , tos autem baptizabimini in Spiritu sancto. Non jam utitur testimonio; sed personam tantum merorat, in memoriam revocans ea, quie prius dixerat, signi- ficatque ipsos jam majores esse Joanne ; siquidem in Spiritu et ipsi baptizaturi eraut. Non dixit, Vos ego baptizo in Spiritu sancto, sed, Baptizabimini : docens nos humilitatem. Nam ex testimonio Joannis palam crat ipsum baptizaturum esse ; dixit enim : {6 vos baptizabit in Spiritu sancto el igue (Luc. 5. 16) : ideo- que illum unum memoravit. Evangelia igitur historia sunt eorum, qux Christus fecit et dixit : Acta vero eorum qu: alius Paracletus dixit et fecit. llle nam- que jam olim multa operabatur , sicut etiam Christus nunc operatur, et olim quoque operabatur ; sed tunc per templum, nuuc per apostolos. Et tunc quidem in virgineum uterum venit, et templum formavit; nunc autem in animas venit apostolicas : tunc in specie columb:», nunc in specie ignis. Quare? llic man- suetudinem exhibebat, bic vero ultionis severitatem. Judicium autem opportune commemorat. Cum enim peccata condonanda erant, multa opus erat mansue- tidine : quia vero donum consequuti sumus, jam tempus est judicii et examinis. Quomodo autem dicit, Baptizabimini, cum aqua non essel in co- naculo ? Quia Syiritus est, per quem aqua opera- tur : quemadmodum Christus unctus fuisse dicitur, licet numquam oleo unctus fuerit, sed Spiritum acceperit. Alioquin vero ipsos aqua baptizatos fuis- se reperire est, et in diversis temporibus. Apud hos enim utrumque uno eodemque fit teinpore , tunc autem diversis temporibus. Initio namque a Joanne baptizati sunt ; nec mirum est. Nam si meretrices et publicani ad illud baptisma venerunt ; multo magis ii, qui posiea a Spiritu baptizandi erant. Deinde, ne dicerent , rem in promissis semper esse ( nam inulta hac de re dicta fuerant ) ; neve putarent operationem esse sine re aliqua, illos ab hac suspicione abducens, ait : Non post multos hos dies. Neque indicavit quan- do, ut semper vigilarent ; sed brevi futurum dixit , ne animo delicerent ; nec addidit quando, ut semper vigiles essent. Neque boc tantum modo illos ad cre- dendum inducit, scilicet per brevitatem temporis ; scd etiam cum dicit, Promissionem quam audistis a me ; id est : Non nunc vobis tantum dixi, sed jam promisi, qu» omnino facturus sum. Quid ergo miraris, si diem consummationis non dicat, qui hunc viciuum diem noluit indicare ? Idque jure merito, ut nimirum exspectando vigilarent ac solliciti essent.

6. Non potest enim, non potest, inquam, gratia frui qui non vigilat. Annon vides , quid dicat Elias

discipulo? Si videris me cum assumar, erit tibi aic (4. Reg. 2. 10) : id est, Continget tibi hoc quod po- stulas. Christus quoque solebat àecedentibus dicere , Credis? Etenim nisi rei dat»: adinodum | lieserimus , beneficium non valde sentiemus. Sic et Paulo uon slatiin data est gratia, sed triduum intercessit quo cxcus erat , atque interim metu purgabatur et pre- parabatur. Quemadmodum enim qui purpuram tin- gunt, prius quibusdam aliis praparant id, quod tin- cturam accepturum est , ne flos evanidus sit : ita hie quoque Deus prius sollicitam animam pr:eparat, et tunc gratiam infundit. ldcirco non statim Spiritum misit, sed in Pentecoste.

Cur baptismus tempore Chrysostomi in. Pentecoste non daretur. — Quod si quis dixerit : Cur nos non hoc tempore baptizamus ? respondebimus, gratiam eamdem tuuc fuisse qux nunc est; sed mentem sub- limiorera nunc esse, quod jejunio pr:»paretur. Pen- tecostes vero tempus habet aliquam rationem non ineptam. Quxnam illa est? Existimaverunt patres nostri, baptisma esse frenum idoneum male concu- yiscentie, magnamque doctrinam continere, ut vcl tempore deliciarum temperantes simus. Ac si ergo cum Christo epulemur, meusx ejus consortes, ne quid temere faciamus, sed in jejuniis, precibus et temperantia multa degamus. Nam si is, qui sxcula- rem quamdam praefecturam aditurus est, sibi parat quidquid ad vitam pertinet ; et ut dignitatem quam- dam assequatur, pecunias impendit , tempus consu- mit, οἱ sexcentos subit labores; quo nos digni fue- rimus supplicio qui cum tanta socordia regnum celorum adimus, ueque antequam assequamur solli- citi, et post acceptum ignavi? ldeo enim postquam accepimus, segnes sumus, quia antequam accipere- mus, non vigilavimus. Idcirco multi postquam acce- perunt, protinus ad priorem vomitum redierunt , pejores sunt effecti, et gravius sibi supplicium attra-

xerunt, a prioribus liberati peccatis : hincque magis

judicem ad iram concitarunt, quod a tan'o soluti morbo, ne sic quidem resipuerint ; sed illud passi sint, quod paralytico comminatus est Christus, di- cens : Ecce sanus faclus es; noli amplius peccare, ne quid tibi deterius contingat (Joan. 5. 14) : quodque de Jud:eis praedixit, ostendens ipsos ingrati animi causa intolerabilia passuros esse : Si non venissem et loquu- (us fuissem eis, peccatum non haberent (Joan. 15. 22). ltaque posthac dupla et quadrupla sunt peccata. Quo pacto ? Quia post collatum honorem ingrati sumus el improbi. Quapropter nihi! nobis proficit lavacrurm , ut milius puniamur. Animadverte porro : in grav.a peccata quis incidit ; vo! czedem, vel adulterium, vel aliud quidpiam deterius admisit : lec per lavacrum remissa sunt. Nullum quippe est , nullum est certe peccatum, nulla impietas, quie huic dono non cedat : divina quippe est gratia. Rursum moechatus est quis el occidit : primum quidem adulterium solutum est, et cades condonata, neque revocatur ; Dona quippe Dei et vocatio ejus sunt sine poenitentia (Rom. 11. 29). Sed pro iis, qui» post baptismum perpetrata sunt

tantas damus poenas, quantas si illa revocata non fuissent , imo longe majores. Non enim jam simplex est peccatum, sed duplex et triplex. Quod autem ho- rum major sit ultio, audi quld dicat Paulus : « Irritam quis faciens legem Moysis, sine ulla misericordia duobus vel tribus testibus moritur : quanto magis putatis deteriora mereri supplicia qui Filium Dei eonculcaverit , οἱ sanguinem testamenti pollutum duxerit, et spiritui gratie contumeliam fecerit (Hebr. 10. 98. 29)? »

Contra eos qui baptisma differebant. — Fortasse multos avertimus , ne nunc accipiant baptisma. Ve- rum non hzc illa de causa diximus , sed ut qui jam acceperunt, in multa maneant temperantia et mode- stia. At metuo, dicet aliquis. Si metueres, accepisses utiqne et servasses. Verum, inquies , ea ipsa de cau- $a non accipio, quod metuam. Annon metuis sic ex liac vita decedere ? Clemens, inquit, est Deus. Igitur accipe baptisma : clemens enim est eL opitulatur. Tu . vero ubi oporteret studiose rem agere, illam non pr». tendis clementiam ; ubi vero differre optas, tunc il- lam clementiam memoras. Atqui tunc tempus essel utendi illa clementia, atque illam tum magis asseque- mur, cum ea qux penes nos sunt afferemus. Etenim is, qui omnia in Deum rejicit, et post baptisma peccat utpote homo, per poenitentiam venia donabitur : qui vero de Dei clementia quasi argute agit , si gratize expers hinc decedat, inevitabili supplicio plectetur. Cur autem hxc adversus salutem tuam prztendis ? Impossibile enim est, impossibile, ut puto, est, eum, qui tali spe fultus differt, strenuum quid aut bonum operari. Tu vero cur tantum metui suscipis , et in- certum futurum pr:zetendis ? cur non metum illum in laborem et diligentiam mutas, ut sis magnus et mira- bilis ? utrum melius est, timere, an laborare? Si quis te collocaret otiosum in domo ruin:x proxima , dice- retque, Exspecta donec contignatio jam putris in caput tuum cadat (nam forte cadet, forte non cadet) ; sin non placet, operare, et in tutiore habita thalamo : utrum potius eligeres , otiumne illud timore plenum, an laborem spe fultum ? lta et nunc facito. Nam in- certum illud futurum , est quasi domus in ruinam vergens ; illa vero operatio, etsi laboriosa, securita- tem spondet.

7. Absit ergo ut in tantam necessitatem incida- mus, ut post lavacrum peccemus. Attamen si quid simile accidat , ne sic quidem desperemus. Clemens enim est Dominus, multasque nobis dedit remissio- nis postea impetrandae vias. Caeterum sicut ii , qui post lavacrum peccant, gravius puniuntur, quam ca- techuineni : sic qui sciunt poenitentize esse remedia, nec lis uti. volunt, graviora estientur. Quanto enim major est Dei clementia , tanto magis supplicium au- getur , si non illa ut oportet utamur. Quid dicis , o homo? Tantis plenus malis ac deploratus , amicus repente factus es, et ad culmen honoris evectus, non ex propriis laboribus, sed ex dono Dei , et rursus ad pristinam reversus es 'urpitudinem , etiamsi hine graviter cruciondus sis: ille vero neque sic aver-

S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP.

9L

sus est; sed mille salutis ansas Deus dedit , per quas amicus efliciaris : vis laborem suscipere. Et qua tandem venia di- gnus eris? quomodo non te jure gentiles derideant, ceu fucum quempiam temere frustraque viventem ἢ Nam si valet , inquiunt, philosophia vestra , quid sibi vult illa non initiatorum multitudo Ὁ Przclara certe at- que expetenda mysteria. Sed nullus exspectet, ut ani- mam agens lavacrum accipiat. Non enim mysterio- rum tempus illud est, sed testamentorum : mysterio- rum autem tempus est sanitas mentium , et animx temperantia. Dic enim mihi : si testamenta non vult quis sic affectus edere, sed et si ediderit, ansam dat postea litigandi ; ideoque qui testantur ha:c addunt verba: Ego vivens, et mente valens mea dispono : quoniodo is, qui sui compos non est, poterit accurate mysteriis initiari ? Si enim de szxcularibus rebus non sinunt extern: leges testari eum , qui omnino mente non valeat , cum tamen de suis facultatibus przscri- pturus sit : quomodo de regno exlorum deque arca- nis illis bonis institutus poteris clare omnia discere, cum sxpc ob morbum mehte captus sis * quandonam verba illa Christo dices , Consepultus cum illo , cum jam migraturus sis? Nam et operibus et verbis bene- volentia illi exhibenda est. Tu vero perinde facis, ac si quis postulet adscribi milítize , cum jam bellum est solvendum ; aut si atlileta tum vestes exuat , cum spectatores surguut. Nam ideo arma sumis , non ut protinus aufugias ; sed ut illis instructus , contra ho- stem tropeum erigas. Nemo putet intempestivuimn hunc sermonem esse, quia non in Quadragesima nunc sumus (a). ideo nawque discrucior, quod in talibus rebus tempus observetis. Etenim eunuchus ille et barbarus iter agens , media in via cum esset , tempus non exquisivit (Act. 8. 27) : nec custos car- ceris ille, inter vinctos , cum magistrum videret fla - gellis c:esum et vinctum, et in carcere mansurum ( Id. 16. 29 ). Hic autem plerique, non in carcere , non in via constituti, differunt , idque ad extremum usque vit: halitum.

8. Baptisma non differendum. — Quod si. adhuc ambigis num Christus sit Deus, foris stato, nec divi- na verba audias, neque inter catecliumenos te an- numeres : sin confidis , et hoc probe cognoscis, quid cunctaris ? cur refugis et segnis es ? Vereor, inquies, ne peccem. Quod vero deterius est non vereris , ne cum tantis sarcinis illo abeas ? Non enim par culpa est propositam gratiam non assequi , et rem aggres- sum, frustra conatum esse. Dic mihi, si redarguaris, cur non accesseris , cur non recte rem perfeceris , quid dices ? lllic enim forte 1llegare posses ouus przeceptorum * et virtutis ; hic vero nihil simile. Gra- tía enim est gratis dans libertatem. Verum times , ne pecces ? Hoc post baptisma dicito. Tunc time, ut serves libertatem , quam accepisti ; non ut tantum donum gratis non accipias. Nunc autem ante bapti-

: ;

(a) In. quadragesima quig pe de uon di-ferendo baptisn:o roncionari solebant.

2

tu vero ne sic quidem -

--

98

ζων τούτων τῶν ἁμαρτημάτων ἡ δίκη, ἄχουσον τί φησιν ὁ Παῦλος" ᾿Αθετήσας τις γόμον Moboéoc, χωρὶς οἰχτιρμῶν ἐπὶ δυσὶν ἣ τρισὶ μάρτυσιν ἀποθνήσκει" πόσῳ Óoxsite χείρογος ἀξιωθήσεται τιμωρίας ὁ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καταπατήσας, καὶ τὸ αἷμα τῆς Διαθήχης xowór ἡγησάμενος, καὶ τὸ πγεῦμα τῆς χάριτος ἑἐνυδρίσας;

Τάχα πολλοὺς ἀπετρέψαμεν vov λαθεῖν τὸ βά“πτ'ι- σμα. ᾿Αλλ᾽ οὐ διὰ τοῦτο ταῦτα εἰρήχαμεν, ἀλλ᾽ (ya λα- δόντες μείνωσιν ἐν σωφροσύνῃ xaX ἐπιειχείᾳ πολλῇ. ᾿Αλλὰ δέδοιχα, φησίν. El ἐδεδοίχεις, ἔλαδες ἂν xal ἐφύλαξας. ᾿Αλλὰ δι᾽ αὐτὸ μὲν οὖν τοῦτο οὐ λαμθάνω, φησὶ, διὰ τὸ φοθεῖσθαι. Τὸ δὲ οὕτως ἀπελθεῖν οὐ δέ- δοιχας ; Φιλάνθρωπός ἔστι, φησὶν, ὁ Θεός. Οὐχοῦν λάδε τὸ βάπτισμα * φιλάνθρωπος γάρ ἐστι xa βοη-- θεῖ, Σὺ δὲ, ἔνθα μὲν ἂν δέῃ σπουδάσαι, οὐ προδάλλῃ «hv φιλανθρωπίαν ταύτην" ἔνθα δ᾽ ἂν θέλῃς &va6a- λέσθαι, τότε αὑτῆς μέμνησαι" χαίτοι τότε χαιρὸν ἂν ἔχοι dj φιλανθρωπία αὕτη, xa μᾶλλον αὑτῆς ἐπιτευ- ξόμεθα, ὅταν χαὶ τὰ παρ᾽ ἑαυτῶν εἰσενέγχωμεν. Ὁ μὲν γὰρ τὸ πᾶν ἐπὶ τὸν Θεὸν ῥίψας, χαὶ μετὰ τὸ βά- πτισμα ἁμαρτάνων οἷα εἰχὸς ἄνθρωπον ὄντα, μετα: νοῶν τεύξεται φιλανθρωπίας" 66b ὥσπερ σοφιζόμε- νος τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν, ἀπελθὼν ἄμοιρος τῆς χάριτος, ἀπαραίτητον ἕξε! τὴν τιμωρίαν. Τί δὲ τοιαῦτα κατὰ cj; σεαυτοῦ σωτηρίας προδάλλῃ ; ᾿Αμή- χανον γὰρ, ἀμήχανον, ὡς ἔγωγε οἶμαι, τὸν τοιαύταις ἐλπίσιν ἀναδαλλόμενον ἐργάσασθα! «t γενναῖον xal ἀγαθόν. Σὺ δὲ ἀνθ᾽ ὅτου τοσοῦτον φόδον ἀναδέχῃ, καὶ τὸ ἄδηλον τοῦ μέλλοντος προδάλλῃ ; διατί μὴ μετα- δάλλεις τὸν φόθον τοῦτον εἰς πόνον χαὶ σπουδὴν, ἵν᾽ ἔσῃ μέγας xaX θαυμαστός ; τί βέλτιον, φοδεῖσθαι, f, πονεῖν ; Εἴ τίς σε ἔἐχάθισεν ἐν οἴχῳ πε πονηχότι ἃ ἀρ- γοῦντα, εἰπὼν, ὅτι Προσδόχα ἐπὶ τὴν σὴν χεφαλὴν πεσεῖσθα: τὴν ὀροφὴν σαθρὰν οὖσαν (ἴσω; μὲν γὰρ πεσεῖτα', ἴσως δὲ οὐ πεσεῖται b): εἰ δὲ μῇ τοῦτο θέλεις, ἐργάζου, καὶ τὸν ἀσφαλέστερον οἴχει θάλαμον * τί ἂν εἴλου μᾶλλον, τὴν ἀργίαν [19] ἐχείνην μετὰ τοῦ φόδου, ἣ τὴν ἐργασίαν ταύτην μετὰ τοῦ θαῤῥεῖν ; Οὐχοῦν οὕτω xai vuv ποίξι. Τὸ μὲν γὰρ ἄδηλον τοῦ μέλλοντος χαθά- πὲρ οἶχός τίς ἐστι σαθρὸς, ἀεὶ πτῶσιν ἀπειλῶν᾽ ἡ δὲ ἐργασία αὕτη, fj πόνον ἔχουσα, τὸ ἀσφαλὲς ἐγγυᾶται.

ζ΄. Μὴ γένοιτο μὲν οὖν ἡμᾶς ἐμπεσεῖν εἰς ἀνάγχην τοσαύτην, ὥττε ἁμαρτάνειν μετὰ τὸ λουτρόν " πλὴν εἰ xa γένοιτό «t τοιοῦτον, μηδὲ οὕτως ἀπογνῶμεν. Φ':λ- ἀνθρωπός ἔστιν ὁ Θεὸς, xal πολλὰς ἡμῖν δέδωχεν ὁδοὺς ἀφέσεως χαὶ μετὰ ταῦτα. Πλὴν ὥσπερ οἱ μετὰ τὸ λουτρὸν ἁμαρτάνοντες, τῶν χατηχουμένων χατὰ “οὔτο μᾶλλον χολάζονται, οὕτως οἱ εἰδότες, ὅτι μετα- νοίας ἐστὶ φάρμαχα, χαὶ μὴ θέλοντες αὐτοῖς χεχρῇ- σθαι, χαλεπώτερα ὑποστήσονται. Ὅσῳ γὰρ ἂν ἐπι- πείνηται ἡ φιλανθρωπία τοῦ Θεοῦ, τοτούτῳ χαὶ ἡ χό- λασις αὔξεται μᾶλλον, ἐὰν μὴ εἰς δέον τῇ φιλανθρω- πίῳ χρησώμεθα. Τί λέγεις, ἄνθρωπε ; Μεστὸς ὧν χα- κῶν τοσούτων, χαὶ ἀπεγνωσμένος, ἀθρόον ἐγένου φίλος, xat πρὸς τὴν ἀνωτάτω τιμὴν ἀνηνέχθης, οὐχ ἐξ οἰκείων πόνων, ἀλλ᾽ Ex τῆς τοῦ Θεοῦ δωρεᾶς, xal πάλιν ἐπὶ τὴν προτέραν ἐπανῆλθες ἀσχημοσύνην, χαὶ δέον χολασθῆναι χαλεπῶ:, ὁ δὲ οὐδὲ οὕτως ἀπεστρά- φη, ἀλλ᾽ ἔδωχε μυρίας ἀφορμὰς σωτηρίας, δι᾽ ὧν ἔσῃ φίλος. Καὶ ὁ μὲν Θεὸς ταῦτα, σὺ δὲ οὐδὲ οὕτως ἐθέ- λεις πονεῖν. Καὶ ποίας ἄξιος ἔσῃ συγγνώμης λοιπόν: πῶς δὲ οὐχ εἰχότως “Ἕλληνές σε γελάτονται, χαθάπερ

ἃ Morel. ἐν οἴκῳ σεσηπότι, qus etíam lectio quadrare potest. [ Paulo ante xai ἔσῃ Savil. et C. ἵν᾽ ἔσῃ A. D.

Verba ἴσως δὲ οὐ πεσεῖται, e Savil. et codd. suppleta sunt. Eprr.

ParRor. Gn. LX.

IN ACTA APOSTOLORUM. HOMLIL. 1.

χηφῆνά τινα ζῶντα εἰχῇ xat μάτην ; Εἰ yàp δυνατὴ,

φησὶν, 1j παρ᾽ ὑμῶν € φιλοσοφία, δείξατε, τί βούλεται τῶν ἀμυήτων τὸ πλῆθος ; Καλὰ τὰ μυστήρια xal πο- θεινά * ἀλλ᾽ οὐδεὶς ψυχοῤῥαγῶν λουτρὸν Xap6avéto. Οὐ γὰρ ἐχεῖνος τῶν μυστηρίων ὁ χαιρὸς, ἀλλὰ τῶν διαθηχῶν * μυστηρίων δὲ χαιρὸς, ὑγεία φρενῶν, καὶ σωφροσύνη ψυχῆς. Εἰπὲ γάρ μοι, εἰ διαθήχας οὐχ ἄν τις ἕλοιτο οὕτω διαχείμενος γράψαι" χἂν γράψῃ 5i, δίδωσι τοῖς μετὰ ταῦτα λαδὴν (διὰ γάρ τοι τοῦτο xal προτάπτουσι ταυτὶ τὰ ῥήματα λέγοντες, ὅτι Ζῶν, καὶ φρονῶν, xat ὑγιαίνων ἐπισχήπτω περὶ τῶν ἐμαυτοῦ)" πῶς ἄν τις ἐξεστηχὼς δυνηθείη μετὰ ἀχριθδείας μυ- σταγωγεῖσθαι ; Εἰ γὰρ περὶ βιωτιχῶν πραγμάτων βουλευομένῳ οὐχ ἂν ἐπιτρέψαιεν οἱ τῶν ἔξωθεν νόμοι τῷ μὴ σφόδρα ὑγιαίνοντι διατάττεσθαι, χαὶ ταῦτα ἐν τοῖς αὐτοῦ μέλλοντι νομοθετεῖν * πῶς περὶ βασιλεία; οὐρανῶν μανθάνων, xal τῶν ἀποῤῥήτων ἐχείνων ἀγα- θῶν, δυνήσῃ σαφῶς πάντα μαθεῖν, πολλάχις χαὶ πα- ραπλὴξ ὑπὸ τῆς ἀῤῥωστίας γενόμενος ; πότε Ck τὰ ῥήματα ἐχεῖνα πρὸς τὸν Χριστὸν ἐρεῖς, Συνθαπτόμε. νος αὐτῷ, μέλλων ἀποπηδᾶν ; Καὶ γὰρ xal διὰ τῶν ἔργων, xal διὰ τῶν ῥημάτων ἐπιδείχνυσθαι χρὴ τὴν εὔνοιαν. Σὺ δὲ ταὐτὸν ποιεῖς, οἷον ἂν εἴ τὶς ἀπογρά- φεσθαι βούλοιτο στρατιώτης, τοῦ πολέμου λύεσθα! μέλλοντος * f| ἀθλητὴς ἀποδύεσθαι, τοῦ θεάτρου λοιπὸν ἀναστάντος. Καὶ γὰρ ὅπλα διὰ τοῦτο λαμόάνεις, οὐγ ἵνα εὐθέως ἀποπηδήσῃς, ἀλλ᾽ (va λαδὼν χατὰ τοῦ ἐναντίου τρόπαιον avfjon;. Μηδεὶς νομιζέτω ἄχαιρον εἶναι τὸν περὶ τούτων λόγον, εἰ μὴ ἐστι τεσσαραχο- στὴ νῦν. Διὰ γὰρ τοῦτο δάχνομαι, ὅτι χαιρὸν παρα- τηρεῖτε ἐν τοῖς τοιούτοις, Καΐτοιγε ὁ εὐνοῦχος [15] ἐχεῖνος, χαὶ βάρδαρος ὧν xaX ὁδοιπορῶν, xat ἐν μέσῃ λεωφόρῳ ὧν, χα!ρὸν οὐκ ἐζήτησεν" ἀλλ᾽ οὐδὲ ὁ δε- σμοφύλαξ, χαὶ ταῦτα μεταξὺ δεσμωτῶν ὧν, καὶ τὸν διδάσγαλον μεμαστιγωμένον χαὶ δεδεμένον ὁρῶν, xal τέως αὐτὸν μέλλων ἔνδον ἔχειν. Ἐνταῦθα δὲ οὐ δε- σμωτήριον οἰχοῦντες, οὐδ᾽ ἐν ὁδοῖς ὄντες, ἀναβάλλον- ται πολλοὶ, χαὶ ταῦτα ὄντες πρὸς ἐσχάτας ἀνχπνοάς.

η΄. Εἰ μὲν οὖν ἕτι ἀμφιδάλλεις, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἔξω στῆθι, xaX μηδὲ θείων ἄχουε λόγων, μηδὲ ἐν τοῖς χατηχουμένοι: ἀρίθμει σαυτόν " εἰ δὲ θαῤῥεῖς, χαὶ οἷδας τοῦτο σαφῶς, τί μέλλεις ; τί δὲ ἀναδύῃ χαὶ ὀχνεῖς ; Δέδοιχα μὴ ἁμάρτιυ, φησί. Τὸ δὲ χαλεπώτε- pov οὗ δέδοιχας, μὴ μετὰ φορτίων τοσούτων ἀπέλθῃς ἐχεῖ; Οὐδὲ γάρ ἔστιν ἴσον, χάριτος προχειμένης μὴ τυχεῖν, χαὶ χατορθοῦν ἐπιχειροῦντα ἀποτυχεῖν. Εἰπὲ δή μοι, ἂν γὰρ ἐγκαλῇ, Τίνος ἕνεχεν οὐ προσῆλθες. πίνος ἕνεχεν οὐ χατώρθωσας, τί ἐρεῖς ; "Exsi μὲν γὰρ τάχα τὸ φορτιχὸν ἔχεις εἰπεῖν xal τῶν προσταγμά- των 30 xal τῆς ἀρετῆς " ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον. Χάρις γάρ ἐστι δωρεὰν παρεχομένη τὴν ἐλευθερίαν. ᾿Αλλὰ δέδοιχας μὴ ἀμάρτῃς ; Ταῦτα μετὰ τὸ βάπτι- σμα λέγε. Τότε ἔχε τὸν φόθον, ὥστε φυλάξαι τὴν παῤ- ῥησίαν, ἣν ἔλαδες, οὐχ ὥστε μὴ λαδεῖν δωρεὰν τοιαύ- τὴν 9. Νῦν δὲ πρὸ μὲν τοῦ βαπτίσματος εὐλαθὴς σὺ,

μετὰ δὲ τὸ βάπτισμα ῥάθυμος. ᾿Αλλὰ τὸν καιρὸν.

ἀνχμένεις τῆς τεσσαραχοστῆς ; Τίνος ἕνεχεν ; μὴ γὰρ ἔχει τι πλέον ἐχεῖνος ὁ xatpóc; Οἱ γοῦν ἀπόστο- λοι οὐκ ἐν τῷ πάσχα χατηξιώθησαν τῆς χάριτος, ἀλλ᾽ ἐν ἑτέρι» χαιρῷ " χαὶ ol τρισχέλιοι καὶ οἱ πεντα» χισχίλιοι, ὅτε ἐδαπτίσθησαν, πάσχα οὐχ ἦν καιρός - καὶ ὁ Κορνήλιος, xal ὁ εὐνοῦχος, xat ἕτεροι πλείους. Μὴ τοίνυν καιρὸν ἀναμένωμεν, μήποτε μέλλοντες χαὶ ἀναβαλλόμενει ἀπέλθωμεν xsvol χαὶ ἔρημοι τοσούτων

€ Savil. παρ᾽ ὑμῖν. Morel. παρ᾽ ὑμῶν. ἃ Alias καὶ τῶν παθημάτων. “ Savil. in marg. τοσαύτην, quam lectionem secutus videiur loterpres.

3.

4« ED

25 $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP.

&rabBuv. lle; coi:sfc ὀδυνῶμαι, ὅταν ἀχυύπω, ὅτ: ἀμύντός τις ἀπηνέχθη, ἐντεῦθεν, -ἀς ἀφορήτους iv- γῶν χολάσεις ἐγείνας, τὶ» ἀπαραΐτττον τιμωρίαν; Tio; δάχνομαι πάλιν, ὅτα» ἑτέρους ἴδω πρὸ; τὰς igyá:ag φθάνοντας ἀναπνοὰς, xal μηδὲ ἐντεῦθεν σι- φρονιζομένους ; Διά τοι τοῦτο πολλὰ τῇς δωρεᾶς ταύ- 4r; ἀνάξια γἵνεται. Δέον γὰρ εὐφραίνεσθαι, xai χο- ρεύειν, xa χαίρειν. καὶ στετανοῦσθαι 8, ἑτέρου μυ- σταγωγουμένου, ὅταν ἀχούσῃ τοῦ χάμνοντος ἢ γυνὴ, ὅτι τοῦτο ἐπέσχτψεν ὁ ἰατρὸς, ὡς ἐπὶ χαχῷ τινι χα» ταχόπτεται P xal θρηνεῖ, xai xwv xai οἰμωγαὶ πανταχοῦ τἧς olxía; ὡς ἐπὶ χαταδίχων τῶν τὴν ἐσχάττν ἀπαγομένων ὁδόν. Καὶ ἐχεῖνος δὲ πάλιν vitz * ἐδυνᾶται πλέον, χἂν ἀνενέγχη͵ ἀπὸ τῆς ἀῤῥω- στία;, χσλεπώτερον ἀλγεῖ ὡς ἐπηρεασθείς. Ἐπειδὴ χὰρ οὐ παρεσχεύαστο πρὸς ἀρετὴν, ὀχνεῖ λοιπὸν, xal ἀναλύεται πρὸς τοὺς ἀγῶνας τοὺς μετὰ ταῦτα. “Ορᾷ:, «ta ὁ διάδολος χατασχευάζει μηχανήματα, sry τὴν αἱπσύνην, ὅσον τὸν γέλωτα ; ᾿Απαλλαγῶμεν τοίνυν τούτου [14] τοῦ γέλωτος ζήσωμεν ὡς ὁ Χριστὸς ἐχέ- λευσε. Διὰ τοῦτο ἔδωχε τὸ βάπτισμα, οὐχ ἵνα λαδόν- τες ἀπέλθωμεν, ἀλλ᾽ ἵνα ἐπιζέσαντες καρκοὺς ἕπι- δειξώμεθα. Πῶς ἐρεῖς, Καρποφόρει, τῷ &xtóvtt, τῷ Σχχοπέντι ; οὐχ ἤχουσας, ὅτι Ὁ χαρπὸς τοῦ Πνεύ-

« Morel. εὐφραίνεσθαι : xai χαίρειν xai στεφ. b Alius xa- ταθρύκτεται, ὁτε deest i Morel.

ματές ἐστιν» ἀγάπη, χαρὰ, εἰρήνη ; Πῶς οὖν zi ἐναντίλ víivevat; Καὶ γὰρ f$ γυνὴ -ταρέσττχε πεν- Φυῦτα, ὅτε χαίρειν Ehe: - τὰ τέχνα ὀξυρύμενα, ὅτε συνέδεσθαι ἐχρῆν -“ αὑτὸς ὁ κεΐμενος ἐσχοτευμένος, θορύδου γέμων xai ταραχτς. ὅτε παντιγυρίζειν ἔδει" ἀθυμίας πετληρωμένος 704475, διὰ τὴν ὀρφανίαν τῶν “ἔχγων, διὰ τῆν ynpsíav st; γυναιχὰς, διὰ τὴν ἔρη- μίαν τῆς οἰχίας. Οὕτω τις προέρχετα! μυστηρίοις ς εἰπέ μοι οὕτως ἅπτεται τραπέζης ἱερᾶς; ταῦτα &v- £x:&; Κἂν μὲν βασιλεὺς πέμψτ, γράμματα, τοὺς Ev δεσμωτηρίῳ λύων, εὐφροσύνν, χαὶ χαρά" ὁ δὲ Θεὸς χαταπέμεε: τὸ Πνεῦμα ἐξ οὐρανῶν, οὐχὶ ἐλλείμματα χρημάτων, ἀλλ᾽ ὁλόκλτιρα ἁμαρτήματα συγχωρῶν" xai πάντες θρηνεῖτε xai ὀδύρεσθε; Τίς i, ἀνωμαλία αὕτη; θύπω γὰρ λέγω, ὅτ: xa νέχροῖς ἔπεχύθη ὕδωρ, χαὶ τὰ ἅγια ἐῤῥίφτ, εἰς γὴν ἀλλ᾽ οὐχ ἡ μεῖς «οὕτων αἴτιοι, ἀλλ᾽ οὗ ἀγνώμονες. Διὸ παραχαλὼ πάντα ἀφέντας συστρέψαι ἑαυτοὺς xal προσιέναι τῷ βαπτίσματι μετὰ ἃ προθυμίας ἀπάσης, (va xal Ev τῷ καρόντι πολλὴν ἐπιδειξάμενοι σπουδὴν, τῇς μελλού- σης τύχωμεν παῤῥησίας " ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν, χάριτι xai φιλανθρωπίᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ d, δόξα καὶ τὸ χράτος εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Ἀμήν.

4 Alius ἀφέντες, σκουδάσωμεν μὴ ἀμύητοι τοῦ παρόντος ἀπελθεῖν βίου, ἀλλὰ τοῦ βαπτίσματος ἐπιτυχεῖν μετά.

OMIAIA Β΄.

0l μὲν οὖν συνε.ἰθόντες ἐπηρώτων αὑτὸν Aéyor- τες " Κύριε, εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποχαθιστά- γεις τὴν βασι.ϊιείαν τῳ Ἰσραή.; α΄. Ὅταν τι μέλλωσιν ἐρωτᾶν ol μαθηταὶ, ὁμοῦ mpos-

ἐρχονται. Τοῦτο δὲ ποιοῦσιν, ἵνα τῷ πλήθει δυσωπή-

σωσιν. "ἤδεισαν γὰρ, ὅτι τὸ πρώην παρ᾽ αὐτοῦ elpr- μένον, ὅτι Οὐδεὶς οἷδε τὴν ἡμέραν͵, διαχρουομένου fv, οὐχ ἀγνοοῦντος, ἀλλ᾽ ἀναδαλλομένου τὴν ἀπόχρι- σιν" ὅθεν πάλιν προσέρχονται, xal ἐρωτῶσιν. Οὐχ ἂν δὲ ἠρώτησαν, εἴ γε ὄντως ἦσαν πεπεισμένοι. Ἐπειδὴ γὰρ ἤχουσαν, ὅτι Πνεῦμα μέλλουσι λαμὄάνειν, ὡς ἄξιοι λοιπὸν ὄντες ἤθελον μαθεῖν, χαὶ πρὸς ἀπαλλα- γὴν ἦσαν ἕτοιμοι. Οὐ γὰρ ἑδούλοντο καθεῖναι ἑαυτοὺς εἰς χινδύνου;, ἀλλὰ ἀναπνεῦσαι " διότι οὐ μιχρὰ ἦν

τὰ συμδεθηχότα αὐτοῖς, ἀλλὰ περὶ τῶν ἐσχάτων ὁ

κίνδυνος ἐπεχρεμάσθη. Οὐδὲν οὖν αὐτῷ περὶ τοῦ

Πνεύματος εἰπόντες, ἐρωτῶσι λέγοντες " Κύριε, εἰ

ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποκαθιστάγεις τὴν βασιλείαν

τῷ Ἰσραή.1; Καὶ οὐχ εἶπον, Πότε ; ἀλλὰ, El νῦν: φησίν οὕτως ἐπεθύμουν τὴν ἡμέραν μαθεῖν. Διὸ καὶ μετὰ πλείονος προσίατι τῆς τιμῆς. Ἐμοὶ δὲ δοχεῖ οὐδὲ τετρανῶσθαί πως αὐτοῖς, τίς ποτε ἦν ἡ βασιλεία" οὔπω γὰρ ἣν τὸ [15] Πνεῦμα διδάξαν αὐτούς. Καὶ οὐχ εἶπον, Πότ: ταῦτα ἔσται; ἀλλὰ τί, ΕἸ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ ἀποχαθιστάνεις τὴν βασιλείαν τῷ Ἰσραή.1; ὡς ἤδη ἐχπεπτωχυῖαν. Ταῦτα οὕτω πυνθάνονται, ὅτι περὶ τὰ αἰσθητὰ ἔτι διέχειντο, εἰ χαὶ μὴ ὁμοίως ὡς πρότερον᾽ οὐδὲ γὰρ οὐδέπω γεγένηντο βελτίους. Οὕτω λοιπὸν οὗτοι μείζονα περὶ αὑτοῦ ἐφαντάξοντο. ᾿Επεὶ οὖν ἀνήχθησαν, χαὶ αὐτὸς ἀνηγμένως αὐτοῖς διαλέγε- ται. Οὐχέτι γὰρ λέγει πρὸς αὐτοὺς, ὅτι Οὐδὲ ὁ Υἱὸς οἶδε τὴν ἡμέραν" ἀλλὰ τί; Οὐχ ὑμῶν ἐστι γνῶναι χρόγους ἣ καιροὺς, οὖς ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. Μείζονα αἰτεῖτε, qnot. Καὶ μὴν ἤδη ἔμα- θον xai ἃ πολλῷ μείξονα fjv. Καὶ ἵνα μάθης τοῦτο

ἀχριδῶς, ὅρα πόσα ἀπαριθμοῦμαι. Τί μεῖζον, εἰπὲ pot, τοῦ μαθεῖν αὐτοὺς ἅπερ ἔμαθον ; Ἔμαθον γοῦν, ὅτι Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐστι, xal Υἱὸν ἔχει ὁ Θεὸς ὁμότι- μὸν * ἔμαθον, ὅτι ἀνάστασις ἕσται" ἔμαθον, ὅτι ἀνελ- θὼν ἐχάθισεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρός " τὸ τούτου φριχω- δέστερον ἔμαθον, ὅτι σὰρξ ἄνω χάθηται, xat προσχὺυ- νεῖται ὑπὸ ἀγγέλων - ἔμαθον, ὅτι ἥξει πάλιν χρῖνοι πάντα τὸν χόσμον * ἔμαθον, ὅτι μέλλουσι χαθεδεῖσθαι xa αὐτοὶ τότε χριταὶ τῶν δώδεχα φυλῶν τοῦ Ἰσραήλ" ἔμαθον, ὅτι Ἰουδαῖοι ἐχδάλλονται *, οἱ δὲ ἐξ ἐθνῶν ἀντεισέρχονται. Τὸ ταῦτα εἰδέναι ὅτι ἔστα!, μέγα" τὸ δὲ μαθεῖν, ὅτι βασιλεύσει τις ἣ τὸ πότε, οὐδὲν μέγα. Ἔμαθε Παῦλος ἃ οὐχ ἐξὸν ἀνθρώπῳ λαλῖ,σαι * τὰ πρὸ τοῦ χόσμου ἅπαντα ἔμαθε. Τί μαθεῖν δυσχολώτερον, τὴν ἀρχὴν, ἣ τὸ τέλος b ; Εὔδηλον, ὅτι τὸ πρῶτον. Οὐχοῦν τοῦτο Μωῦσῆς ἔμαθε, xal πότε, xat πρὸ mó- Gov χρόνων, δείχνυσι δι᾽ ὧν ἀριθμεῖ τὰ ἔτη. Τοῦτο xai Σολομῶν, διὸ xai ἔλεγε" Μγνημογεύσω τὰ ἀπ᾿ αἰῶνος. Ὅτι τοίνυν ἐγγύς ἐστιν, ἴσασι μετὰ ταῦτα xai οὗτοι" ὥσπερ xai ὁ Παῦλος, λέγων * Ὁ Κύριος ἐγγὺς, μηδὲν μεριμγατδ. ᾿Αλλὰ τότε οὐχ ἔγνωσαν, χαΐίτοι λαθόντες τεχμήρια. Ὁ δὲ Χριστὸς ὥσπερ εἷ- πεν, Οὐ μετὰ πο.1:1ὰς ταύτας ἡμέρας, ἀγρυπνεῖν αὑτοὺς βουλόμενος, χαὶ οὐχ ἐδήλωσς φανερῶς " οὕτω xai νῦν ποιεῖ. Ἄλλως δὲ, xat ἐχεῖνοι ἐνταῦθα οὐ περὶ συντελείας, ἀλλὰ περὶ βασιλείας ἐρωτῶσι " διὸ χαὶ, El ἐν τῷ * χρόνῳ τούτῳ ἀποχαθιστάγνεις τὴν βα- σιλείαν τῷ Ἰσραή.1; ἔλεγον. Ὃ δὲ οὐδὲ τοῦτο αὖ- τοῖς ἐξεχάλυψε. Περὶ δὲ τοῦ τέλους χαὶ πρὸ τούτου τοῦτο ἡρώτων * ἀλλ᾽ οὐχ ὥσπερ ἐχεῖ ἀπεχρίνατο σφο-

* Duo mss. ἔξω βάλλοντῳ. Mox ildem ἐθνῶν εἰσέρχονται. b Alius δυσχολώτερον, f ἀρχὴ ἣ τὸ τέλος. Infra unus totam seriem mutat síne ulla sensus diversitate. 5 Savij. καὶ ἐκεῖνοι οὗ περὶ τῆς λον αὐτὸν ἠρώτων συντελείας, ἀλλὰ, El iv τῷ.

95 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1. 26

sma pius es, post baptisina segnis. Sed tempus Qua- dragesimz exspectas? Qua de causa? num amplius quid habet illud tempus ? Apostoli namque non ju Pascliate gratia dignati sunt, sed alio tempore : illa tria et quinque millia non in Paschate baptizata sunt, ut neque Cornelius , eunuchus, et alii plurimi. Ne itaquc tempus exspeclemus , ut ne cunctantes et dif- fícrentes, vacui et expertes tantorum bonorum abea- mus. Quantum putatis me discruciari , cum audio quempiam non initiatum obiisse , et cogito intolera- bilia illa supplicia iínevitabilemque cruciatum ? rursus quam angor , cum alios video ad extremum halitum deduetos, non tamen resipiscere ? Ideo multa fiunt hoc tanto dono indigna. At cuin oporteret gaudere , choreas agere, [τ], coronari, cum quispiam initia- tur ; quando xgroti uxor audit, id a medico statutum fuisse, quasi in maguo infortunio plangit , ct lamen- tatur (a) : hinc gemitus et ejulatus per totam domum, ac si damnatus quispiam ad necem duceretur. llle quoque tunc magis dolet, et si ἃ morbo convalescat, gravius cruciatur, ac si magno affectus esset damno. Quia enim non erat «d virtutem przeparatus , segniter agit deinceps, el certamina refugit. Viden' quantas maehinas diabolus apparet , quantum risum , quau- tum ludibrium ? Ab hoc itaque ludibrio nos subdu-

(a4) Tunc utique multi, quos frequenter carpunt Chryso- Sstlomus, Augustinus aliique Patres, baptismum differebant usque ad mortis articulum. Si quando igitur medici mone- rent periclitantem conjugatum baptizandum esse, uxor quasi mox amissura virum, ejulatus magnos edebat ; ut

etiam nunc sspe contingit, quando zegro conferenda est extrema uuctio.

ilum vmm eue aper m p pp rtp HD UR

Car. 1. v. 6. Igitur qui convenerant ,. interrogabant eum dicentes ; Domine, si in. tempore hoc restitues regnum ]srael ἢ 1. Discipuli interrogaturi simuladeunt, ut multitu-

dinis reverentia responsionem obtineant, Sciebant id

quod nuper dixerat, Nemo novit diem ( Maul. 24.

40), repellentis fuisse, neque ignorantis, sed diffe-

rentis responsionem : unde rursus accedunt, et inter-

rogant. Non autem interrogassent, nisi id vere per- suasum habuissent. Quia enim audierant, se Spiritum sanctum accepturos esse ut jam digni id volebant edi. scere, jam parati ad libertatem obtinendam. Non enim volebant se in pericula conjicere, sed potius respirare, eo quod non exigua essent, quz illis contigerant, sed de extremis periclitati essent. Nihil igitur de Spiritu loquuü, sic interrogant : Domine, si in tempore hoc rcslitues regnum Israel ? Non dixerunt, Quando ? sed, Àn nunc? adeo desiderabant diem cognoscere. 1deo multo cum honore adeunt. Puto autem illos non cla- re novisse , quodnam essetillud regnum : nondum enim Spiritus illos docuerat. Nec dixerunt, Quando h:ec erunt ? sed quid ? Si in tempore hoc restitues re- gnum lsrael ? utpote quod jam exciderat. H:ec ita sciscitantur, quia erga sensibilia adhuc affecti erant, etsi non quantum antea : nondum eniin meliores fa- eti erant. Sic demum bi majora de illo imaginabantur.

camus : vivamus ut przecepit Cliristus. ldeo baptisma ledit , nan ut statim abscedamus , sed ut post bapti- sinum viventes fructus proferamus. Quomodo abeuuti

el exciso dices, Fruciifica? non audisti, quod Fra- ctus Spiritus sit, caritas, gaudium, pax (Gal. 5. 92) ? Quomodo igitur contraria eveniunt ? Etenim uxor adstat lugens, cum gaudere oporteret ; liberi ploraut., cum gratulari par esset : is ipse qui jacet obtenebra- tus, tumultuacperturbatione plenus est, cum opor- teret festum agere ; in maerore totus, quod filios or- bos reliuquat, uxorem viduam, domum desertam. Num &c, quxso, acceditur ad mysteria? num sic aditur sacra mensa ? hieecine ferenda ? Si Imperator missis literis viuctos in carcere solvat, gaudium est ac letitia : Deus autem mittit Spiritum de celis , non pecuniz reliquias, sed universa peccata condo- nans, omnesque lugetis et ingemiscitis ? Qu:e est hzc inzequalitas ? Nondum enim dico, quod mortuis infusa sit aqua, et quod sancta projecta sint in terram : non enim nos in causa sumus, scd ingrati quidam. Proin- de rogo , ut omnibus omissis nosmetipsos converta- mus , et cum omni alacritate ad baptismum acceda- mus ; ut cum ! in przsenti vita inagnam exhibuerimus diligentiam , futuram consequamur fiduciam : quain nos omnes assequi contingat, gratia et benignitate Domini nostri Jesu Christi, cui gloria et imperium in secula s:cculorum. Amen.

* Alius hahet..... ttt, onmibus omissis, illud curemus ne ante initiationem ex hac vita egrediamur, Baptismum acci- pere festinantes cwn omni alacritate ; ut cum, eic.

HOMILIA Il.

Quia igitur ad altiora provecti erant, et ipse subli- mius 608 alloquitur. Non jam enim ita dicit illis : Ne. que Filius diem novit ( Marc. 13. 52 ) ; sed quid? 7. Non est vestrum nosse tempora vel momenta, que Pater posuit in sua polestate. Majora , inquit , postulatis. Atqui longe majora, inquies , jam didicerant. Ut autem hoc accurate discas, perpende quam multa recenseam. Quid, qu:eso, majus iis, qu:x» didicerant ? Ipsi nempe esse Filium Dei, esse Patri honore parem. didicerant ( Joan. 5. 17. 19) ; resurrectionem fore ( Matth. 17. 9) , ipsum ascendentem sessurum ad dex- teram Patris ( Luc. 22. 69. Marc. 16. 19). Rem item magis stupendam didicerant, quod caro superne sc- deat, et adoretur ab angelis, quod iterum venturus sit judicare mundum universum (Matt. 16. 47. Luc. 2]. 27 ) : didicerant, quod ipsi quoque tunc scasuri essent judices duodecim tribuum Israel ( Matth. 19. 93) : didicerant Judzos ejiciendos esse, atque eornm loco ingressuras gentes ( Luc. 21. 2& ). Discere haze futura esse, magnum est; discere vero, aliquem esse regnaturum, et quando id accidet, non ita maguum est. Didicit Paulus qux non licebat homini loqui ( 9. Gor. 19. 4), omnia qua mundum hunc pracesserant. Utrum discere difficilius est, principium an finem ? Liquet, prius esse difficilius. Atqui id Moyses didicit, et quando et quanto ante tempore declarat, cum an-

y) S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIIIEP. CONSTANTINOP. 98

nos enumcrat. Hoc et Salomon sciebat ; ideo ait : Commemorabo ea, qu& fuerunt a seculo (Eccli. 51. 11). Quod porro Dominus prope sit, hi postea noverunt, ut et Paulus, qui dicit: Dominus prope est, wihil *olliciti sitis. (Philipp. &. 5. 6). Sed tunc non no- verant, tametsi signa jam acceperant. Christus au- tem ut dixit, Non post multos hos dies , volens illos vigiles esse, nec evidenter rem declaravit : i:a et nunc facit. Illi autem hic non de consummatione, sed de regno interrogant ; ideoque dicebant : Si in tempore hoc restitues regnum Jarael !? 1116 vero neque id eis revelavit. De fine autem antehac in- terrogabant ; sed non quemadmodum illic severius respondit, abducens illos, ne putarent liberationem esse vicinam, ct conjecit illos in pericula : ita et hic facit, sed mansuetius. Ne putarent enim sibi contu- meliam inferri, neve crederent hzc obtentus esse, audi quomodo statim illis polliceatur se aliquid datu- ruin, de quo gauderent. Subjecit igitur : 8. Sed acci- pielis viriutem supervenientis in vos Spiritus. sancti, et eritis mihi testes in Jerusalem, et in omni Judea, et Sa- maria, et usque ad ultimum terre. Deinde ne rursus ipsum interrogarent, statim assumptus est.(uemadmo- dum igitur illic metu ipsos obtenebravit, cum dixit, se nescire : sic et hoc loco statim assumptus, ut dicitur. Multo namque rei desiderio tenebantur, neque de:ti - tissent; ac necesse admodum erat, ne scirent id, quod scire cupiebant. Dic enim mihi, quid minus credunt gentiles, an futuram consummationem, an quod Deus homo factus sit, et ex Virginis utero prodierit, atque cum carne ab hominibus vísus sit 7 annon hoc po- stremum? Ita certe dicturuscs, Verum pudet me hac de re 8:2} 6 loqui, quasi de negotio quopiam indifferente. Rursus ue dicerent, Cur rem suspendis? ait, Que Pater posuit in sua potestate. Atqui una. est Patris el Filii potestas, ut cum dicit : Sicut enim Pater mortuos suscitat et vivificat, ita et Filius quos vull vivificat (Joan. 5. 291). Si cum operari oportet, cum eadem agit potestate, annon cum scire quidpiam oportet , cum eadem scit potestate? Attamen longe majus est mortuos suscitare, quam scire illam diem. Quod $i id, quod majus est, cum potestate facit, annon mul- to magis faciet et alterum ?

9. Verum ut rem discatis, exemplo vobis illam declarabo. Sicut cum infantem videmus plorantem , ac spe quidpiam a nobis petentem sibi non necessa- rium, id occultamus , vacuasque illi manus ostendi- mus, dicentes, Ecce non liabemus: ila et ipse apostolis fecit, Verum ut infans ille, si nihil osten- damus, instat plorando, se delusum videns, nosque discedlmus dicentes : Vocat me quispiam , et. ejus quod petebat loco, aliud quidpiam illi damus , ut eum a tali desiderio avocemus , et laudantes id quod damus pre re quzsita, statim nos subducimus : sic fecit Christus. Illi accipere quzerebant ; hic se habere negavit. Attamen primo deterruit ; at quia "reus

! ]n savilio 'sic legitur : Ili. auem non de cont umma- (ione interrogmi, Si ín tempore hoc restitues regnum 4Lsrael? »

quzerebant, iterum dixit se non habere. Verum jam non lerritat, sed postquam ostendit id quod fecerat, affert probabilem causam ; Pater, inquit, possit in sua potestate. Quid ergo? an tu nescis ea, qux Patris sunt? an ipsum nosti, et quz ejus sunt ignoras? Di- xisti : Nemo novit Patrem nisi Filius ( Luc. 10. 23 ) ; et, Spiritus omnia scrutatur , etiam profunda Dei ( 1. Cor. 9. 10 ) ; et tu ne hoc quidem nosti? Absit. Non ut hoc suspicemur , ita loquutus.est; sed se nescire simulat, ut illos ab intempestiva quixstione ab- ducat. Non ausi sunt ergo iterum interrogare, ne audirent : E! vos insipientes. estis ( Matth. 45. 16 )? Multo enim magis illum nunc metuebant, quam antea. Sed accipietis virtutem. supervenientis Spi- ritus sancti in vos ( Marc. 7. 48 ). Quemadmodum enim illie non ad interrogata respondit ( docto- ris enim est, non quod vult discipulus, sed quod jpsi expedit, docere ) : ita et nunc, quz: discere opus crat predicit, ne turbentur : fortasse quia infirmi crant. Ut autem fiduciam indat, ipsorum animos eri- git , el onerosa texit. Quia enim paulo post illos re- licturus erat, nihi] ipsis asperum simpliciter loquitur ; sed quid ? Cum admixta laude molesta mitigat ; ac si diceret : Ne timeatis; nam Accipietis virtutem svver- venientis. Spiritus. sancti in vos, et eritis mihi testes in Jerusalem , et in omni Judea , et Samaria. Quia. enim dixerat , In viam gentium me abieritis, et. in civitatem Samaritanorum ne intraveritis ( Matth. 10. 5 ) ; nunc vero vult eos przedicare in omui Jud:a et Sanaaria ;

quie tunc non dixerat, hic addidit, Et usque ad ulti-

mum terre. Et, quod omnium terribilissimum erat loquutus, ne rursus illum interrogarent, 9. Videnti- bus illis elevatus est , et nubes suscepit eum. ab oculis eorum. Viden' eos priedicasse et implevisse evange- lium ? Vere rem magnam dedit. illis. Ubi timuistis , inquit , nempe Jerosolymz , ibi primo prxdicate , et postea usque ad ultimum terrz. Deiude ad (idem fa- ciendam iis, qux dixerat, Videniibus illis elevatus est, iuquit. Non illis videntibus resurrexit , sed , llis vi- dentibus elevatus est ; quia neque aspectus lic omnia potuit. Nam resurrectionis finem viderunt , initium non item ; assumptionis vero initium viderunt, non vero finem. Inutile namque fuisset in resurrectione initium videre, ipso presente qui hzec loqueretur, et sepulcro testificante ipsum ibi jam non esse : sed qux assumptionem sequula sunt, verbo discere oporte- bat. Quia enim non poterant oculi ad tantam pertin- «cre celsitudinem, nec docere an in c:xlum, an quasi ia celum ascenderit, vide quid factum sit. Quod ipse Jesus esset, sciebant ex iis , qu:xe ad ipsos loquutus fuerat; procul vero positum non poterant oculis co- gnoscere ; quod autem in clum susceptus sit, ipsi postea docuerunt angeli. Vide quomodo provisum sit, ut non Spiritu omnia , sed quzedam oculis cerneren- tur. Cur autem nubes suscepit eum ? Hoc quoque si- gnum erat, ipsum ascendisse in czxelum. Non ignis, ut Eliam, neque currus igneus ( 4. Reg. 2. 11 ), sed nu- bes suscepit eum ; quod erat cxli symbolum , ut ait propheta, Qui posuit in. nube ascensum. suum ( Psal.

27 ' IN ACTA APOSTULORUM.HOMIL. ἢ. 28

δρότερον, ἀπάγων αὐτοὺς τοῦ νομίζειν τὴν ἀπαλλα- γὴν εἶναι πλησίον, καὶ ἐνέδαλεν * εἰς τοὺς χινδύνους * οὕτω xal ἐνταῦθα, ἀλλ᾽ ἡμερώτ τερον. Ἵνα γὰρ μὴ δοχῶσιν ὑδρίσθαι μηδὲ προφάσεις εἶναι ταῦτα, ἄχου- σον xai πῶς εὐθέως αὐτοῖς δώσειν ἐπαγγέλλεται Eg* ᾧ ἐχάρησαν. Ἐπήγαγε γοῦν 'AAAà 1ήψεσθε δυ- vajur ἐπελθόντος τοῦ ἀγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἔν τε Ἱερουσαλὴμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ, καὶ Σαμαρείᾳ, καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Εἶτα, ἵνα μὴ πάλιν αὐτὸν ἐρωτῶ- σιν, [16] εὐθέως ἀνελήφθη, Καθάπερ οὖν ἐχεῖ τῷ φόδῳ αὐτοὺς ἐσχότωσε, καὶ τῷ εἰπεῖν, οὐχ οἶδα" οὕτω χαὶ ἐνταῦθα, τὸ ᾿Ἀ»ν8δλήφθη εἰπών. Καὶ γὰρ πολλὴν τοῦ πράγματος εἶχον τὴν ἐπιθυμίαν, χαὶ οὐχ ἂν ἀπέστησαν, xal σφόδρα ἀναγκαῖον ἣν αὐτοὺς μὴ μαθεῖν. Εἰπὲ γάρ μοι" τί μᾶλλον ἀπιστοῦσιν Ἕλλη-

νες ; ὅτι συντέλεια ἔσται, ἣ ὅτι ὁ Θεὸς γέγονεν ἄν- θρωπος, καὶ ἐκ Παρθένου προῆλθε μήτρας, καὶ μετὰ σαρχὺς ὥφθη ἀνθρώποις ; ἄρ᾽ οὐχὶ τοῦτο ; Πάντως χαὶ σὺ ἐρεῖς. ᾿Αλλὰ γὰρ αἰσχύνομαι b. συνεχῶς ὑπὲρ τούτου λέγων, ὡς περὶ πράγματός τινος ἀδιαφόρου. Εἶτα πάλιν ἵνα μὴ εἴπωσι, Διατί ἐπαίρεις τὸ πρᾶγμα ; Οὗς ὁ Πατὴρ,“ φησὶν, ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. Καὶ μὴν μία Πατρὸς xai αὐτοῦ ἐξηυσία, ὡς ὅταν λέγῃ" Ὥσπερ γὰρ ὁ Πατὴρ ἐγείρει τοὺς vexpovc xul ζωοποιδῖ, οὕτω καὶ ὁ Υἱὸς otc θένιει ζωοποιβῖ. El ἕνθα ἐργάσασθαι δεῖ, μετὰ τῆς αὐτῆς αὑτῷ πράτ- τι ἐξουσίας * ἔνθα εἰδέναι χρὴ, οὐχὶ μετὰ τῆς αὑτῆς οἶδεν ἐξουσίας ; Καὶ μὴν τοῦ μαθεῖν τὴν ἡμέραν πολλῷ μεῖζον τὸ νεχροὺς ἐγείρειν. Εἰ τὸ μεῖζον μετ᾽ ἐξου- σίας ποιεῖ, οὐ πολλῷ μᾶλλον τὸ ἕτερον ;

— β΄. Αλλ᾽ ἵνα μάθητε, ἐπὶ ὑποδείγματος ποιήσω τοῦτο φανερόν. Ὥσπερ ὅταν ἴδωμεν παιδίον ἀποχλαιόμενον, χαὶ συνεχῶς βουλόμενόν τι λαθεῖν παρ᾽ ἡμῶν οὐχ ἀναγχαῖον αὐτῷ, μᾶλλον ἀποχρύψαντες, γυμνὰς δεί- χνυμεν τὰς χεῖρας, λέγοντες, Ἰδοὺ οὐχ ἔχομεν“ οὕτω χαὶ αὑτὸς τοῖς ἀποστόλοις πεποίηχεν, ᾿Αλλ᾽ ὥσπερ τὸ παιδίον ἐχεῖνο, xaX μὴ; δειχνύντων ἡμῶν ἐπίχειται χλαῖον, εἰδὸς ὅτι ἐξηπάτηται" εἶτα ἀφέντες ἄπιμεν λέ- γοντες" Καλεῖ με ὁ δεῖνα, καὶ ἕτερόν τι ἀντ' αὑτοῦ δι- δόαμεν, βουλόμενοι αὐτὸ ἀπαγαγεῖν τῆς προαιρέσεως, xai θαυμάζοντες ἐχεῖνο ἀντὶ τούτου, χαὶ δόντες ἀπο- πηδῶμεν' οὕτω xal ὁ Χριστὸς ἐποίησεν. Ἑζήτουν ἐχεῖνοι λαθεῖν " ἔφη οὗτος μὴ ἔχειν. Ὅμως xal πρῶ- τον ἐφόδησεν᾽" ἐπεὶ δὲ πάλιν ἐζήτουν, ἔφη πάλιν μὴ ἔχειν. Πλὴν οὐ φοθεῖ νῦν, ἀλλὰ μετὰ τὸ δεῖξαι τοῦτο ὃ πεποίηχε, λέγει xaX εὐπρόσωπον ἀφορμήν" ὅτι Ὁ Πατὴρ ἔθετο ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ. Τί οὖν; σὺ οὐχ οἷδας τὰ τοῦ Πατρός ; ἀλλ᾽ αὑτὸν μὲν γινώσχεις, τὰ δὲ αὐτοῦ οὐχέτι : Αὐτὸς εἶπας" Οὐδεὶς γιγνώσκει τὸν Πατέρα, ei μὴ. ὁ Υἱός" καὶ, Τὸ μὲν Πνεῦμα πάντα ἐρευνᾷ, καὶ τὰ βάθη τοῦ Θεοῦ" σὺ δὲ οὐδὲ τοῦτο οἶδας ; ἍΛπαγε. Οὐχ ἵνα τοῦτο ὑποπτεύσωμεν, τοῦτο εἴρηχεν " ἀλλ᾽ ἀγνοεῖν προσποιεῖται, τῆς ἀχαίρου

8 Unus ἐνέδαλλεν. Infra idem &xovcov τί λους εὐθέως. b Unus ix. παρθένον προῆλθε" xai ὁ σοφὸς Ῥνημονεύσω τὰ ἀπ᾽ αἰῶνος. ᾿Αλλ᾽ αἰσχύνομαι. “5 [δὶς Sivit. recte. Morel. vero νῦν, xal τὸ πρότερον, perperam. d Ver- ba à βούλεται.. . ἀλλά, qua in Montf., typotheta oscilante, exciderant, supplevimus. Eprr.

ζητήσεως ἀπάγων αὐτούς. Ἐφοδήθησαν οὖν ἐρωτῇ- σαι πόλιν, (va μὴ ἀχούσωσι" Καὶ ὑμεῖς ἀἁσύγετοί ἔστε; Πολλῷ γὰρ μᾶλλον αὐτὸν ἐφοδοῦντο νῦν, ἣ τὸ mpósspov c. "AAA λήψεσθε δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς. “Ὥσπερ γὰρ ἐχεῖ οὐ πρὸς ἃ ἡρώτησαν ἀπεχρίνατο (διδασχάλου γὰρ τοῦτό ἔστι, μὴ ἃ βούλεται ὁ μαθητὴς, ἀλλ᾽ 4 ἃ συμφέρει μαθεῖν, διδάσχειν)" οὕτω χαὶ νῦν, ἃ ἔδει μαθεῖν διὰ τοῦτο προλέγει, ἵνα μὴ ταραχθῶσιν. "Apa ἔτι ἀσθε- νεῖς ἦσαν. Ὥστε δὲ παῤῥησιάξεσθαι, ἐπῆρεν αὐτῶν τὰς [17] ψυχὰς, χαὶ τὰ φορτιχὰ συνεχάλυψεν. Ἐπειδὴ γὰρ ἔμελλεν αὐτοὺς μιχρὸν ὕστερον λοιπὸν χαταλιμ- πάνειν, ταῦτα διαλεγόμενος οὐδὲν λέγει λυπηρὸν ἁπλῶς - ἀλλὰ τί; Μετ᾿ ἐγχωμίου τὰ λυπηρά φησι, μονονουχὶ λέγων, Μὴ φοδηθῆτε- Λήψεσθε γὰρ δύναμιν ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Ib*tópacoc ἐφ᾽ ὑμᾶς, καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες ἕν c& "Iepovca- ἴὴμ, καὶ ἐν πάσῃ τῇ ᾿Ιουδαίᾳ, καὶ Σαμαρείᾳ. ᾿Επειδὴ γὰρ εἶπεν " Εἰς ὁδὸν ἐθγῶν μὴ ἀπέλθητε, καὶ slc πόλιν Σαμαρειτῶν μὴ εἰσέλθητε " νῦν δὲ βούλεται ἐν πάσῃ τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ Σαμαρείᾳ χηρύσ- σειν αὐτούς" xal ἃ τότε οὐχ εἶπεν, ἐνταῦθα προσ- ἔθηχε, Καὶ ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς, λέγων. Καὶ τὸ πάντων φοθερώτερον εἰπὼν, ἵνα μὴ πάλιν αὐτὸν ἐρωτῶσι, Βιλεπόντων αὐτῶν ἐπήρθη, καὶ vegéAn ὑπέλαδεν αὐτὸν ἀπὸ τῶν ὀφθαϊμῶν αὐτῶν. 'Opds ὅτι αὐτοὶ ἐχήρνξαν, χαὶ ἐπλήρωσαν τὸ Εὐαγγέλιον ; "Ὄντως μέγα αὐτοῖς ἐχαρίσατο. Ὅπου δεδοίχατε, φησὶν, ἐν ἱἹεροσολύμοις, ἐχεῖ κηρύξατε πρῶτον, xal ὕστερον ἕως ἐσχάτου τῆς γῆς. Εἴτα πάλιν τῶν λεχθέν- τῶν ἡ πίστις" BAexórcor αὐτῶν ἐπήρθη, φησί. Βλε- πόντων μὲν γὰρ οὐχ ἀνέστη" Βιλεπόγτων' δὲ ἐπήρθη" ἐπειδὴ οὐδὲ ἐνταῦθα ἡ ὄψις τὸ πᾶν ἴσχυσε. Καὶ γὰρ τῆς ἀναστάσεως τὸ μὲν τέλος εἶδον, τὴν δὲ ἀρχὴν οὐχέτι" xal τῆς ἀναλήψεως τὴν μὲν ἀρχὴν εἶδον, τὸ bb τέλος οὐχέτι. Παρεῖλχε γὰρ ἐκεῖνο τὸ τὴν ἀρχὴν ἰδεῖν, αὐτοῦ τοῦ ταῦτα φθεγγομένου παρόντος, χαὶ τοῦ μνήματος δηλοῦντος, ὅτι οὐχ ἔστιν Excl* ἀλλὰ τὸ μετὰ τοῦτο λόγῳ ἕδει μαθεῖν, Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἀρ- χοῦσιν οἱ ὀφθαλμοὶ δεῖξαι τὸ ὕψος, οὐδὲ παιδεῦσαι πότερον εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνῆλθεν, ἣ ὡς εἰς τὸν οὐρα- νὸν, ὄρα τί γίνεται. Ὅτι μὲν αὐτός ἐστιν ὁ Ἰησοῦς e, ἤδεσαν ἐξ ὧν διελέγετο πρὸς αὐτοὺς (πόῤῥωθεν γὰρ οὐκ ἐνήν ἰδόντας γνῶναι)" ὅτι δὲ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀναλαμθάνεται, αὐτοὶ λοιπὸν ἐδίδασχον οἱ ἄγγελοι.

Ὅρα, πῶς οὐ πάντα Πνεύματι, ἀλλὰ xo ὄψει Ὑγενέ- σθαι οἰχονομεῖται. Διατί δὲ νεφέλη ὑπέλαθεν αὐτόν ; Καὶ τοῦτο f τεχμήριον, ὅτι εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνῆλθεν. Οὐ πῦρ, ὡς ἐπὶ Ἠλίου, οὐδὲ ἅρμα πύρινον" ἀλλὰ νεφέλη αὐτὸν ὑπέλαδεν, ὃ τοῦ οὐρανοῦ σύμόδολον ἦν, χαθὼς ὁ προφήτης φησίν" Ὁ τιθεὶς vég&t τὴν ἐπί- ὄασιν αὑτοῦ, εἰ xal περὶ τοῦ Πατρὸς εἴρηται τοῦτο. Διὰ τοῦτο λέγει, ὅτι Ἐπὶ νεφέλης, 9 δειχνὺς, ὅτι ἐν τῷ συμδόλῳ αὐτῷ τῆς θείας δυνάμεως * οὐδαμοῦ γὰρ ἄλλη τις δύναμις ἐπὶ γε φέλης φαίνεται, "Ἄχουε πάλιν, τί φησιν ἄλλος προφήτης " '0O Θεὸς κάθηται ἐπὶ, vegéAnc κούφης. ΙΝ .

9 Sic mss. Morel. vero γίνεται ὥστε μέν. f Morel. ὅτι xai τοῦτο. Καὶ fta ex uno cod. restitutum; Monu. e Com; niel. pro αὐτῷ 1egebat φησί, Eptr.

90 —— 8. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 30

γ΄. Περὶ ἀναγχαίου γὰρ τῆς ἐρωτήσεως οὔσης, xal προϊεχόντων αὐτῶν σφόδρα τοῖς λεγομένοις, xat δι" εγηγερμένων xaX οὐ νυσταζόντων, τοῦτο γέγονε. Καὶ ἐν τῷ ὄρει δὲ νεφέλη δι᾿ αὐτὸν, ὅτε Μωῦτῆς εἰσῆλθεν εἰς τὸν γνόφον " ἀλλ᾽ οὐ 5v ἐχεῖνον ἣν ἡ νεφέλη. Καὶ οὐχ εἶπεν, ὅτι Πορεύομαι. μόνον, ἵνα μὴ πάλιν ἀλ- ήσωσιν᾽ ἀλλ᾽ εἶπε χαὶ, ὅτι Τὸ Πγεῦμω πέμπω."Ἀρα τι εἷς τὸν οὐρανὸν ἀπῇξει, διὰ τῶν ὀφθαλμῶν [18] ἐμάν- θανον. Βαδαὶ οἵου θεάματος χατηξιώθησαν ! Καὶ ὡς ἀτενίζοντες ἧσαν», φησὶν, εἰς τὸν οὐραγὸν πορευο- μένου αὑτοῦ, καὶ ἰδοὺ ἄνδρες δύο παρειστήκει- σαν αὐτοῖς ἐν ἐσθῆτι «ἰευχῇ. οἵ καὶ εἴπον" "Αγδρες Γαωκιιλαῖοι. τί ἑστήκατε ἐμδιλέποντες εἷς τὸν οὖ- ρμαγόν; Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀναιηφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανόν ^ δειχτιχῶς ἐχρήσαντο τῇ λέξει, Οὗτος, εἰπόντες, ὁ dva.tnz0slc dz" ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτως éAsícerat, ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὑτὸν πορευύμενον» εἷς τὸν" οὐραγόν. Πάλιν τὸ σχῆμα φαιδρόν. Αγγελοι γὰρ ἀθρόον τινὲ: εἰς τύ- πὴν ἀνθρώπων σχηματισθέντες ἐπέστησανα, xal φασιν" "Avópec 1) α.1ι1αῖοι. ᾿Αξιόπιστοι λοιπὸν ἐδό- χουν ἐχείνοις Ex τοῦ εἰπεῖν, Λνδρες Γαλιλαῖοι. Τί vp ἔδει τοὺς εἰδότας τὶ ν πατρίδα μαθεῖν, εἰ μὴ τοῦτο fv; Καὶ τῷ σχήματι δὲ ἐπέστρεψαν, χαὶ ἐδήλουν, ὅτι ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ εἶσι. Διατί μὴ ταῦτα αὑτὸς αὐτοῖς λέγει, ἀλλ᾽ οἱ ἄγγελο! ; Διελέχθη αὐτοῖς προλαδὼν αὐτὸς πάντα, ὥστε ἀναμιμνήσχοντος fjv αὐτοὺς διὰ τῶν ἀγγέλων ἅπερ ἤχουσαν. Καὶ οὐχ εἶπον, Ὃν ἐθεά- σασθῦΞς ἀναλτῳθέντα, ἀλλὰ, Πορευόμενον εἷς τὸν" ov- ραγὸν, δηλῶν ὅτι ἀνάθασίς ἐστιν ἡ ἀνάληψις ἢ" σαρ- xb; δὲ τὸ ἀναληφθῆναί ἐστι. Διὰ τοῦτό φασιν" Ὃ ἀνα.ϊη: θεὶς dg' ὑμῶν, οὕτως ἐιἰεύσεται" οὐ Πεμφθήσετσι, ἀλλ᾽ ᾿ΕΒΑλεύσεται. Ποῦ οὖν τὸ ἔλαττον; Neg £n vaé.la6ev αὑτόν. Καλῶς. Αὐτὸ; γὰρ ἐπέδη τῆς νεφέλης διότι Ὁ ἁγαδὰς αὐτός ἔστι xal à xaüt«Các. Σὺ δέ μοι ópa, zug τὰ μὲν χατὰ τὴν ἐχεί- vt) διάνοιχν φῳθέγγονται, τὰ 0X ἀξίως τοῦ Θεοῦ. Ἑπέοθν λοιπὸν ἡ διάνοια τῶν ὁρώντων * ἐχαρίσατο αὐτοῖς τῇ; δευτέρας παρηυσίας ob μιχρὺν γνώρισμα-“. Tó γὰρ, Οὕτως ἐν εύσεται, τοῦτο δηλοῦντός ἐστι" μετὰ τοῦ σώματος, φησὶν, ὃ ἐπόθουν ἀχοῦσαι" χαὶ ὅτι πάλιν cl; χρίσιν ἥξει οὕτω; ἐπὶ νεφέλης, Καὶ ἰδοὺ, φησὶν, ἄγδρες δύο παρεστῆκεισαν. Διατί εἶπεν, Λν»ρες ; ᾿Αχριθῶς γὰρ ἑαυτοὺς ἀπετύπωσαν ὁ εἰς ἄνλρα; ὡς μὴ πτοηθῆναι. OT xal εἴπον - TI ἑστή- κατε ἐμξιέποντες εἰς τὸν οὐρανόν ; "Aya χολα- χευόντων» ἣν τὰ ῥήματα, xai οὐχ ἑώντων αὐτοὺς προυτδοχν αὑτὸν πάλιν εὐθέως. Οὗτοι τὸ μὲν μεῖζον λέγουσι, τὸ δὲ ἔλαττον οὐχέτι. "Ott μὲν γὰρ οὕτως ἐλεύσεται, xal ὡς ἐξ οὐρανοῦ αὐτὸν χρὴ προσδέξα- σθαι, φατί " τὸ δὲ πότε, σιγῶσι. Λοιπὸν ἀπὸ τῆς θέας ἐχείνης ἐπέστρεψαν αὑτοὺ; πρὸς τὸν αὐτῶν λόγον" ἵνα μὴ διὰ τὸ μὴ δύνασθαι θεωρεῖν, νομίσωσιν αὐτὸν μὴ ἀνεληλυθέναι, ἀλλ᾽ ἐν ᾧ δ'αλέγονται φθάσειν 5. El γὰρ πρὸ τούτου ἔλεγον, Ποῦ ὑπάγεις ; πολλῷ μᾶλλον χαὶ νῦν ἂν εἶπον Εἰ ἐν τῷ χρόνῳ τούτῳ, φησὶν, ἀποχαθιστάγεις τὴν Saccleiar τῷ Ἰσραή1; Οὕτως ἔδεσαν αὑτοῦ τὸ ἔμερον, ὅτι χαὶ μετὰ τὸ πχ- θεῖν ἐρωτῶσιν αὐτὸν, El ἀποχαθιστώνεις ; Καὶ μὴν ἔμπροσθεν εἶπεν αὐτοῖς, ὅτι Με.1.1ήσετε ἀἁχούειν αοιϊέμους, καὶ ἀχοὰς ποιϊέμων" d. οὕπω τὸ τέ- Aoc, οὐδὲ ! τὰ ᾿Ιεροσόλωμα ἁλώσεται. Nov δὲ περὶ

* Alii dv τύπῳ νῷ ἐφάνησαν. Ubi legitur Τί γὰρ ἔδει τοὺς εἰδότας. pro. εἰδότας Montf. habebat τοῦς τους. quod ex mss. correximus. Epir.. b Quidam codd. οὐχ υ᾽άλγνι:. 5 AL αἴνιγμα. d Alius ἑαυτοὺς διετύπωσαν. * Quidam ced. 75375. ! Morel. τὸ τέ)ο;, 32) οὐδέ,

βασιλείας ἐρωτῶσιν, οὐ περὶ συντελείας. "AXAtog δὲ, οὐδὲ μαχρὸν λοιπὸν πρὸς αὐτοὺς ἀποτείνει λόγον μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ὧ: δὴ οὖν xat αὐτοὶ εὐδοχιμήσοντες, [19] εἰ τοῦτο γένοιτη, ἐρωτῶσιν. Αὐτὸς δὲ ὅτι οὐχ ἀποχαθιστάνει, οὐχ ἐδήλωσε. Τί γὰρ ἣν τοῦτο ἀναγ- χαΐον αὐτοὺς μαθεῖν ; Διά τοι τοῦτο xal δεδοιχότες οὐχ ἔτι εἶπον" Τί τὸ σημδῖον τῆς σῆς παρουσίας, καὶ τῆς συντελείας τοῦ a'oroc ; àX', Εἰ τὴν βασι- Aelav τῷ Ἰσραὴ.1 ἀποκαθιστάγεις; Ἑ νόμιξζον γὰρ αὐτὴν ἤδη παρεῖναι. Αὐτὸς δὲ χαὶ ἐν παραδολαΐῖς ἔδειξεν, ὅτι οὐχ ἐγγύς " χαὶ ἔνθα ἡρώτησαν, οὐ πρὸς αὐτὸ δ ἀπεχρίνατο, ἀλλὰ, Λήψεσθε, φησὶ, δυνωμνΐ ἐπελθόντος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐφ᾽ ὑμᾶς. ρα, 'Ezs.A0óvcoc, οὐ, Πεμφθέντος, εἶπεν, ἵνα τὸ ἰσότι- μον δείξῃ. Πῶς οὖν, ὦ πνευματομάχε, χτέτμα τολμᾷς εἰπεῖν ; Καὶ ἔσεσθέ μοι μάρτυρες. νίξατο τὴν ἀνάλνψιν * μᾶλλον δὲ ἃ ἤδη προήχουσαν, χαὶ νῦν αὖ- τοὺς πάλιν ἀνέμνησεν. "Ἤδη ἐδείχθη, ὅτι εἰς τὸν οὖ- ρχνὸν ἀνῆλθε. Νερέη καὶ γγόφος ὑπὸ τοὺς πόδας αὑτοῦ, qal * τοῦτο γὰρ δηλοῖ τὸ, Νεφέλη ὑπέλαδεν αὑτόν" τὸν τοῦ οὐρανοῦ φησι Δεσπότην. Καθάπερ γὰρ βασιλέα δείκνυσιν ὄχημα βασιλιχὸν, οὕτω χαὶ ἐπ᾽ αὖ- τὸν ἐπέμφθη τὸ ὄχημα τὸ βασιλιχὸν, ἵνα μηδὲν φθέγξωνται λυπηρὸν, μηδὲ τὸ αὐτὸ πάθωσιν)ι, ὅπερ ὁ Ἐλισσαῖος, τοῦ διδασχάλου ἀναληφθέντος, δια ῤῥύ,- ξας τὸν χιτωνίσχον. Καὶ τί φασιν; Οὗτος ὁ Ἰησοῖς ὁ ἀναληφθεὶς ἀφ᾽ ὑμῶν εἰς τὸν οὐρανὸν, οὕτως ἐλεύσεται" χαὶ, ᾿Ιδοὺ ἄγδρες δύο παρειστήκχδισαν αὐτοῖς. Εἰχότως. Ἐπὶ στόματος γὰρ δύο μαρτύρων σταθήσεται πᾶν ῥῆμα. Καὶ ταῦτα αὐτὰ φθέγγονται. Καὶ 'Er ἐσθῆτι, φησὶ, 1ευκῇ. “Ὥσπερ ἤδη ἄγγελον εἶδον ἐπὶ τοῦ μνήματος ἐν ἐσθήσεσιν ἀναστραπτού- σαῖς 1, χαὶ προεῖπεν αὐτῶν χαὶ τὴν διάνοιαν " οὕτω xai τῆς ἀναλέψεως αὑτοῦ χήρυξ ἄγγελος γίνεται" εἰ xa οἱ προφῆται πολλαχοῦ προεῖπον, ὥσπερ xal περὶ τῆς ἀναστάσεως.

δ΄. Παυταχοῦ ἄγγελοι γίνονται χήρυχες, ὡς ἐπὶ τῆς γεννήσεως, ὡς πρὸς τὴν Μαρίαν πάλιν, ὡς ἐπὶ τῆς ἀναστάσεως " οὕτω δὴ xai ἐπὶ τῆς ἀναλήψεως * μᾶλ- λον δὲ χαὶ ἐπὶ τῆς δευτέρας παρουσίας ἄγγελοι φα- νοῦνται προτρέχοντες. Εἱπόντες δὲ, Οὗτος ὁ Ἰησοῦς ὁ ἀνα.ϊηφθεὶς d2' ὑμῶν, ἵνα μὴ αὐτοὺς ἑξαπορὴ- δωσι), ἐπήγαγον" Οὕτως ἐ,1εύσεται. ᾿Ανέπνευσαν μιχρὸν ἀχούσαντε:, ὅτι πάλιν ἐλεύσεται, χαὶ ὅτι οὕτω, xai οὐχ ἔσται ἀπρόσιτος k. Καὶ τὸ ᾿Αφ᾽ ὑμῶν δὲ, οὐχ ἁπλῶς πρόσχειται, ἀλλὰ τῆς ἀγάπης ἐστὶ παραστα- tov τῆς εἰς αὐτοὺς, xal τῆς ἐχλογῖς, xai ὅτι οὐχ ἀφήσει, οὖς ἐξελέξατο. Τῆς μὲν οὖν ἀναστάσεως αὖ- «ὃς γέγονε μάρτυς (πάντων γὰρ τοῦτο θαυμασιώτε- pov ἣν μετὰ τὸν τόχον, μᾶλλον δὲ xal πρὸ τοῦ τόχου, τὸ ἑαυτὸν ἀναστῆσαι. Λύσατε γὰρ, φησὶ, τὸν ναὸν τοῦτον, xal ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγὼ ἐγερῶ αὐτ ν)" «ἧς δὲ μελλούσης παρουσίας, οἱ ἄγγελοι, Οὕτως ἐ.1εύ- σεται, λέγοντες. Εἴ τις τοίνυν ἐπιθυμεῖ τὸν Χριστὸν ἐδεῖν͵ εἴ τις ἀλγεῖ, ὅτι οὐχ εἶδεν αὐτὸν, τοῦτο ἀχούσας, βίον θαυμαστὸν ἐπιδειχνύσθω, καὶ πάντως ὄψεται, χαὶ οὐχ ἀποτεύξεται. Μετὰ γὰρ πλείονος ἥξει δόξης" πλὴν οὕτω μετὰ νεφέλης, οὕτω μετὰ σώματος" xai πολλῷ θαυμασιώτερον ἰδεῖν αὐτὸν ἀπὸ τοῦ οὐρανοῦ χατα- δαίνοντα, ἣ ἀπὸ τῆς γῆς ἀναδαίνοντα. Ὅτι μὲν οὖν [20] ἔξει, εἶπον" ἐπὶ τίνι δὲ, οὐχέτι προσέθηχαν. Τοῦτο

δ Sic unus cod. rectius, ut videtur; editl, καὶ WARE Αήψεσθε, "λέγων. Εριτ. Δ Morel. τὸ βασι-

v, omissis interpositis, male. l Alius ἀστραπτούσαις, | Unus cod. egregie εἰ δὲ ol π φῆται μὴ τοῦτο προεῖπον, μὴ θαυμάσῃς" περιττὸν γὰρ ἦν ἰδία τι λέγειν περὶ αὐτῆς τῇ ἀναστάσει συννοουμένης. k Morel. εὐπρόσιτος, male.

: IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. Li. 80

103. δ) quamquam hoc de Patre dictum est. [deo dicit, In nube, declarans id esse in symbolo divin: potenti: : neque enim alia virtus ulla in nube con- spicitur. Audi rursus quid alius propheta dicat : Dominus sedet super nubem levem (1 αἱ. 19. 1).

9. Cum ergo de re, quam necessariam putabant, interrogarent, cumque dictis admodum intenti es- sent, et concitati nec dormitantes , hoc accidit. [n monte quoque nubes propter ipsum erat, quando Moyses ingressus est in caliginem ( Exod. 33. 9 ) ; sed non propter illum nubes erat. llle vero non sim- pliciter dixit, Vado, ne rursum dolercnt ; sed dixit, Spiritum mitto ( Joan. 46. 5. 7 ). Quod autem in exlum abiret , ipsis oculis didicerunt. Pap:e , quanto spectaculo dignati sunt ! 10. Cumque intuerentur, in- quit, in celum euntem illum , ecce duo viri adstiterunt illis in veste alba , qui et dixerunt : Viri Galilei , quid statis aspicientes in. celum? Hic Jesus, qui assumptus esi a vobis in. c&lun. Demonstrantium more loquun- tur : Πίος, qui assumptus est a vobis in calum, sic veniet, quemadmodum vidistis eum euuem. in. celum. [16- rum [18 species est. Angeli enim quidam homi- num specie adstantes dixerunt : Viri Galilei. Fide digni certe videbantur cum dicerent , Viri Galilei. ' [ Ad quid enim patriam memorassent , nisi ut lidem facerent ? ] Ex specie quoque illos ad se con- verlebant, declarantes se de cxlis 65:6 profectos. Cur non ipse Christus hzc ipsis loquitur, sed an- geli ? Prius illis omnia dixerat, jam vero per angelos illis in memoriam revocat ea , qu: audierant. Nec dixerunt, Quem vidistis assuniptum, sed , Euntem in c&lum ; ut ostendatur assumptionem illam, ascensio- nem fuisse : carnis autem cst assumi. Ideo dicunt : Qui assumptus est a vobis, sic veniet : non , Mittetur, sed, Veniet. Qua in re ergo minor est Filius? Nubes suscepit eum. Recte; ipse enim ascendit in nubem: quoniam Qui ascendit, ipse est qui descendit (Ephes. 4. 10). Animadverte , quomodo alia secundum discipu- lorum mentem dicantur , alia secundum dignitatem Dci. Sublimiorque demum facta est mens videntium: ac secundi adventus non parvam illis dedit notitiam ; illud enim, Sic veniet, hoc significat : cum corpore , inquit : illud enim audire optabant ; et quod iterum nube vectus ad judicium venturus sit. Et ecce , in- quit, duo viri adsiterunt. Cur dixit , Viri ? Quia per- fectam virorum formam reprzesentabant , ne illi ob- stupescerent. Qui ei dixerunt, Quid statis aspicientes in caelum? Simul blandientium * verba erant, el. non tamen Sinentium Cito exspectare reditum ejus. fli quod majus est dicunt, quod vero minus non item: ipsum sic venturum , et ex celo exspectandum esse dicunt ; quandonam vero, id tacent. Ab illo autem

t Qui clauditur uncinis locus sic habetur in Greco: τί

u« δόντας μαθεῖν, εἰ μὴ τοῦτο ἦν ; Quorum sen-

Bis 4L : Quid eim nécesie erat ( discipu (δ ἢν qui certe

patrium suam | norant, illius nomen audire, nist ul angelis crederent ? EE

3 ju Grzeco legitur κολακευόντων. Alius legisse videlur κολα-

ζόντων, qui vertit. castigantium. Nostra lectio cum sequenti.

bus magis consentire videtur. Illa tamen alia ferri posset.

spectaculo evocatos, dictis suis attentos reddunt, ut ne quoniam Dominum jam videre non poterant , pu- tarent ipsum non ascendisse; utque illos verbis suis pr:zmunirent. Nam si prius dicebant, Quo vadis ( Joan. 15. 56 ) * multo magis nunc dixissent, Num in tempore hoc restitues. regnum Israel? lta illius mansuetudinem noverant, ut post passionem in- terrogarent illum, Aum resiitues ? Atqui prius dixe- rat iilis, Audituri estis bella et opiniones bellorum : sed nondum finis ( Marc. 15. 7), neque Jerosolyma tunc capietur. Nune aulem de regno interrogant , non de consummatione. Alioquin vero post resurrectionem non longos cum illis sermones habet. gitur illi velut celebritatem sperantes, percoutantur. lpse vero non declarat an restituturus sit necne. Qux necessitas enim, ut illi hoc discerent ? !deo hoc me- tuentes illi non ultra dicunt : Quod signum adven- (us (ui, εἰ consummationis seculi (Matth. 94. 5)? sed, Num restitues regnum l1srael? Existimabant enim id jam adesse. Ipse vero in parabolis ostenderat id non prope esse : et jam ubi interrogarunt, respondet, Ac- cipietis virtutem supervenientis Spirilus sancii in vos. Animadverte quod dixerit, Supervenientis, non, Missi ; ut parem honorem ostenderet. Quomodo ergo , Spi- ritus sancti inimice , audes illum dicere creaturam ? Et eritis mihi testes. Assumptionem subindicavit : imo potius id , quod jam audierant , in mentem revocat. Jam ostensum est ipsum in cxlos ascendisse. Nubes et caligo sub pedibus ejus ( Psal. 96. 2 ), inquit, quo significatur illud : Nubes suscepit eum , nempe cxlo- rum Dominum : regem namque declarat currus regius : sic illi missus est currus rcgius, ut me quid triste loqueretur, neve id illis accideret , quod Eliszo, qui, assumpto magistro, tunicam discidit (4. Reg. 2. 129). Quid vero dicunt angeli? Hic Jesus, qui assumptus est a vobis in celum sic veniel ; et, Ecce duo viri adstiterunt illis. Jure quidem. Nam in ore duorum testium stabit oinne verbum ( Deut. 17. 6). Et hi ea- dem ipsa loquuntur. In veste, inquit , alba. Quemad- modum jam ante ad monumentum angelum viderant in vestibus fulgidis , qui prxdixit il'is quid in atuiimo versarent ( Matth. 28. 25. 4. 5 ) : sic et assumptionis ejus przco angelus est. Quod etiam prophetz spe proedixerant, ut ei ea quze resurrectionem spectabant! .

&. Ubique angeli nuntii sunt : sic in natali, sic ad Mariam , sic in. resurrectione , perindcque in assum - ptione : imo etiam iu secundo adventu angeli przcur- rentes videbuntur. Cum dixissent autem, Hic Jesus , qui assumipius est a vobis, ne consternarent illos, adji- ciunt, Sic veniet. Paulum »espirarunt audientes.ipsum rediturum esse, ei sic rediturum, nec inaccessum fore. lllud vero, A vobis, non sine causa additur; sed ejus erga illos amorem declarat, et electionem ipsorum , innuitque non relicturum esse eos quos elegit. Resur- rectionis ergo sux ipse testis fuit (imo eoruin, qu;e 8816.

! Alius sic babet ; Quod autem propheta illam assum- ptionem non pradixerint nihil mirandum : supervacaneum enim erat de illa speciatim. loqui , uidem μετα et resurreclio tna et eadem.cogitatione comprehenduntur .

5] S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCIIHEP. CONSTANTINOP.

partum, atque etiam post partum contigerunt , iliud maxime mirandum , quod seipsum suscitaverit. Nam sit ; Solvite templum hoc , et in. tribus diebus excitabo illud (Joan. 2. 19) : futurum autem adventum an- geli ita iudicant, Sic veniet, Si quis ergo Christum vi- dere cupit : si quis dolet quod illum non viderit : his auditis, admirandam vitam exhibeat, el sic videbit , nec aberrabit a scopo. Nam cum majore venturus est gloria; sed sic cum nube, sic cum corpore : ac longe mirabilius erit sic ipsum videre de cxlo descenden- tem, quam a terra ascendentem. Venturum igitur dixerunt : qua vero de causa venturus sit, non addi- derunt. Hoc resurrectionem confirmat. Si enim cum corpore assumptus est , multo magis cuni corpore re- surrexit. Ubinam sunt ji, qui resurreclioni non cre- dunt? qui sunt illi, dic mihi, geniles an Christiani ? ld certe nescio; imo potius probe novi. Gentiles quippe sunt, qui creationi non credunt. Eorumdem enim est, non concedere, Deum posse aliquid ex ni- hilo creare, et negare, ipsum posse ea suscitare, quae sepnlta sunt, Deinde pudore affecti, quod non cogno- scant virtutem Dei, ne ideo jncusentur, dicunt : Non ideo hoc dicimus, sed quod corpore non sit opus. Ap- posite dicztur, Stultus. stulta. loquetur ( lsai. 52. 6). Non vos pudet, Deo potestatem auferre aliquid ex ni- hilo creandi? Si ex przexistentibus creat, iu quo ergo differt ab hominibus?

Contra Manicheos hic pluribus agit.— Sed unde, in- quiunt, mala ? An quia ignoras uude, aliud debes in- ducere malum in cognitione malorum? Duo enim hinc absurda sequuntur ; alterum quod sic loqui au- deas : nam si negas Deum ex nililo creare, multo magis ignorabis unde mala sint : alterum vero, quod sic ingenitam malitiam dicas (a). Cogita quam opero- sum sit, fontem malorum reperire, liunc ignorare, et alterum huic addere. Quare unde mala veniant , nec blasphemes conira Deum. Quomodo blasphemo? in- quies? Quid dicis? non blasphemas , quaudo inalum inducis ingenitum? cum illi potestatem tribuis divinz parem, virtutem malorum zqualem? Ingenitum ma- Jum. Vide quid Paulus dicat : Invisibilia enim ipsius , a creatura mundi, per ea que (ucla sunt intellecta con- spiciuntur ( Rom. 1. 20). Certe diabolus utraque dicit esse ex materia , ut nulla ex re Deum cognoscamus, Quid enim, quzso, difficilius est, id quod natura sit malum facere bonum! ; si tamen ullum est (loquor enim sccundum vestram opinionem : natura quippe nibil potest fieri malum, quod bonis sit adjumento), an crcare ex non exstantibus? Quid est facilius ( de qual.tate loquor), an qualitatem quee non sit inducere, aut qux sit in contrarium mutare? quid facilius, do-

Ἢ In uno Codice legitur, id quod natura sit malum fa- cerc malum. Omnino assentior Dounzi conjecture ajud Savilium, qui [utat legendum , id quod natura sit mo^" facere bonum. .

(a) Hec erat Maniclisorum opinio, qui malitiau, seu wa- Jum, non nasci, seJ semper exstitisse putabant. Bonum et malum deum esse asserebant, qui inter se j ugnareut. Quod erroris monstrum ante Christi adventum apud gen-

tiles in /Egypto fuerat, qua. de re Plutarchus in libro de

Iside et osiri Je. Infra quoque ccutra Mapich:eos agit Chry-

Boslotnus.

$9

mum qu:e non sit strucre, an deserlam restaurare Planumn est. illud esse facilius. Ergo hoc impossibile est ; sicut autem lioc fleri nequit, ita et illud impossi- bile est, nempe in contrarium operari

5. Dic mihi, quid difficilius est, unguentum confi- cere, aut luto vim inferre, ut ea qua&& unguentum ope- reiur? Utrum, quxso, eoruin facilius est? (quando- quidem Deum ratiociniis nostris subjicimus ; at non nos, absit ; sed vos id facitis) oculos formare, an fa- cere, ut cceus manens cxcus videat, et acutius vi- dente, cz:citate ad visum utatur, surditate ad audi - ium? Videtur mihi prius illud facilius, Quod ergo d.fficilius est, Deo concedis, quod facilius non item * Sed quid in his insisto? Etiam animas dicunt ex sub- stantia Dei esse. At vide quanta impia et stulta profe- rant, Dum probare nituntur, mala ex Deo esse, aliud magis impium inducunt : nam illa ipsi contempora- nea, nec Deum illis antiquiorem esse statuunt, tantam illis praerogativam dare non veriti. Secundo etiam malitiam statuunt in:mortalem. Quod enim in- genitum cst, numquam interit. Videtis blasphemiam ὃ Itaque necesse est, aut nihil a Deo esse; aut si hzec non sunt, ne Deum quidem esse. Tertio, ut jam dixi, hinc illi secum pugnant , et majorem Dei in se indi- guationem provocant. Quarto, quod huie non subsi- stenti materi: tantam vim tribuant. Quinto, quod ma- liam bonitatis Dei causam fuisse dicant, quodque sine liac , aiunt, bonus ille non. csset bonus. Sexto, quod viam nobis przcludant perveniendi ad cognitio- nem Dei, Septimo, quod Deum ad homines deducant, imo ad plantas et ligua. Etenim si anima nostra ex Dci substantia est, cademque anima demigrat in varia cor- pora, in cucumeres, in peponas, in cepas : ergo Dei pariter substantia in cucumeres abit. Jam si dixerimus Spiritum sanctum efformasse templum in Virgine, nos illi derident : si dicamus, liahitasse in spirituali templo, rursus irrident. Nec pudet illos Dei substantiam in cu- cuineres, in peponas, in muscas, bruchos et asinos de- ducere, nova idololatrizx specie reperta. At non cepa, inquit, in Deo est ; sed Deus in cepa: neque enim cepa Deus fuerit. Cur refugis Dei demigrationetm in corpora ? Turpis res est, inquit. Multo certe turpius hoc est. At

. non turpis res est. Quomodo? Quandoquidem si in

nolis (iat, vcre turpe est. Videtisne f»cem impietatis? Sed cur nolunt corpus resurgere? Quid hic dicent? Quia corpus mala res est? Et quomodo, quzso, Deum nosti ? unde rerum notitiam habes? Quo pacto philo- sophus est pliilosophus , si niliil eflicit corpus? De- Strue sensus, et disce aliquid corum qux scire est opus. Quid autem insipicniius essel anima, si ab initio sensus haberet vitiatos? Nam si una corporis parte vitiata, nempe cerebro, tota ipsa lxditur; si czetera quoque vitientur, in quo utilis erit? Ostende mihi animam sine corpore. Annon audis medicos dicentes, Morbus veliementer obscurat animam ? Quousque vas strangulare differetis? Num, quiso, corpus ex ma- teria est? Recte quidem. Ergo ipsum odisse oportuit 2 curergo ipsum alis, cur foves? (a) [Ergo teipsum inter- (a) Qux uncinis clauduntur desunt in quibusdam was ,

Ὁ IN ACTA APOSTOLORUM. ΠΟΔΜΠ,. 11. 93

«t» ἀνάστασιν βεθαιοῖ. Εἰ yip μετὰ σώματος ἀν- ἐλήφθη, πολλῷ μᾶλλον μετὰ σώματος ἀνέστη. Ποῦ εἰσιν οἱ διαπιστουντες τῇ ἀναστάσει; τίνες εἰσίν : εἰπέ μοι" Ἕλληνες, f] Χριστιανοί. ἀγνοῶ γάρ᾽ μᾶλλον δὲ οἶδα ἀχριδῶς. “Ἕλληνες γάρ εἰσιν, οἱ καὶ τῇ δη- proopylx τῆς χτίσεως διαπιστοῦντες. Τῶν γὰρ αὐτῶν ἔστι μὴ συγχωρεῖν ἐξ οὐκ ὄντων ποιεῖν τι τῷ Θεῷ, χαὶ τὰ χείμενα μὴ λέγειν αὐτὸν ἀνιστᾷν. Εἶτα αἰσχυ- νόμενοι, ὅτι οὐχ ἴσασι τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ, ἵνα μὴ τοῦτο ἐγχαλῶνται, φασίν " Οὐ διὰ τοῦτο ταῦτα λέγο- μϑν, ἀλλ᾽ ὅτι οὐ χρεία σώματος. Εὔχαιρον ἀληθῶς εἰπεῖν’ Ὁ γὰρ μωρὸς μωρὰ .Ἰαλήσει. Οὐχ αἰσχύ- νεσῦε ἐξ οὐχ ὄντων οὐδὲν διδόντες ποιεῖν τὸν Θεόν: E! δὲ ἐξ ὄντων ποιεῖ, τί διαφέρει τῶν ἀνθρώπων ;

᾿Αλλὰ πόθεν, φησὶ, τὰ χαχά ; Μὴ γὰρ, ἐπειδὴ οὐχ οἶδας πόθεν, ἕτερον ὀφείλεις ἐπεισάγειν χαχὸν ἐν τῇ γνώσει τῶν χαχῶν; Δύο γὰρ γίνετα: ἅτοπα Év μὲν οὖν, ὅτι τοῦτο λέγειν τολμᾷς" εἰ γὰρ μὴ λέγεις ἐξ οὐχ ὄντων τὰ ὄντα ποιεῖν τὸν Θεὸν, πολλῷ μᾶλλον οὐχ εἴσῃ πόθεν τὰ καχά" ἕτερον δὲ, ὅτι ἀγένητον τὴν χαχίαν ^ τοῦτο λέγων εἰσάγεις. "Evvóngov, ὅσον ἐστὶ χαλεπὸν, βουλόμενον εὑρεῖν τὴν πηγὴν τῶν χαχῶν, ταύτην τε ἀγνοῆσαι, xat ἑτέραν προσθεῖναι αὐτῇ b. Ζήτει πόθεν τὰ καχὰ, χαὶ μὴ βλασφήμει τὸν Θεόν. Ka: πῶς βλασφημῶ, φησί; Τί λέγεις ; οὐ βλασφη- μεῖς, ὅταν ἀγένητον εἰσάγῃς τὸ xaxóv; ὅταν ἴσον δύνασθαι τῷ Θεῷ συγχωρῇς; ὅταν ἰσοσθενῇ δύναμιν εἰσάγῃς τῶν χαχῶν ; ὅταν ἀγένητον; Ὅρα γὰρ, τί φησιν ὁ Παῦλος’ Τὰ γὰρ ἀόρατα αὐτοῦ ἀπὸ κτίσεως κόσμου τοῖς ποιήμασι γοούμενα καθορᾶται. Ὃ μέντοι διάδολος ἀμφότερα ἔφησεν εἶναι τῆς ὕλης, ἵνα μηδαμάθεν λοιπὸν τὸν Θεὸν ἐπιγνῶμεν. Τί γὰρ δυσ- χολώτερον ; εἶπέ μοι" “ τὸ φύσει xax^v χαλὸν ποιῆσαι (Ξἴ γέ τίἐστι xa0' ὑμᾶς γὰρ λέγω" φύσει γὰρ οὐδὲν ἔστι ποιῆσαι χαχὸν χαλοῦ συνεργὸν), ἣ τὸ ἐξ οὐχ ὄντων; Τί εὐχολώτερον (ὡς ἐπὶ ποιότητος λέγω), τὴν οὐχ οὖσαν ποιότητα εἰσαγαγεῖν, ἣ τὴν οὖσαν μετα- θαλεῖ" εἰς τὸ ἐναντίον ; τί εὐχολώτερον, τὴν οὐχ οὗ- σαν οἰκίαν ποιῆσαι, ἣ τὴν ἔρημον οὖσαν ἄνωθεν ἐρτά- σασθαι; Εὔδηλον, ὅτι ἐχεῖνο. Οὐχοῦν τοῦτο ἀδύνατον. Ὥσπερ οὖν τοῦτο ἀμήχανον, οὕτω xaX ἐχεῖνο ἀδύνα- tov, εἰς τὸ ἐναντίον λέγω τὸ ἐνεργεῖν. £'. Εἰπέ μοι, τί δυσχολώτερον ; μύρον χατασχευάσαι, f| τὸν βόρδορον βιάσασθαι τὰ τοῦ μύρου ἐργάσασθαι : Τί εὐχολώτερον, εἰπέ μοι, τούτων (ἐπειδὴ τοῖς ἧἡμε- τέροις λογισμοῖς τὸν Θεὸν ὑποδάλλομεν, ἀλλ᾽ οὐχ ἡμεῖς μὴ γένοιτο" ἀλλ᾽ ὑμεῖς), ὀφθαλμοὺς πλάσαι, ἣ τυφλὸν ποιῇσαι βλέπειν μένοντα τυφλὸν, xal ὀξυ- ωπέστερον τοὺ βλέποντος, χαὶ τῇ τυφλότητι ἀποχρίσα- σθαι[31] εἰς βλέψιν, καὶ τῇ κωφότγητι εἰς ἀχοήν; Ἐμοὶ δοχεῖ ἐχεῖνο. Τὸ δυσχολώτερον οὖν δίδως τῷ Θεῷ, εἰπέ μοι, χαὶ τὸ εὐχολώτερον οὐχί; Τί λέγω τοῦτο ; ᾽Λλλὰ xal τὰς ψυχὰς ἐχ τῆς οὐσίας αὑτοῦ slval φα- σιν. ᾿Αλλ᾽ ὅρα, πόσα τὰ ἀσεδῇ χαὶ ἀνόητα. Πρῶτον, βουλόμενο: δεῖξαι, ὅτι Ex τοῦ Θεοῦ τὰ χαχὰ, ἕτερον τούτον ἀσεδέστερον ἐπεισάγουσιν * ὁμόχρονα γὰρ αὖ- τῷ, xai οὐδενὸς d αὑτῶν πρεσθύτερον τὸν Θεὸν λέ- & ᾿Αγέννητον τὴν χαχίαν, Non genitam malitiam. ἕτερον προσθεῖναι αὐτῷ. € Unus eod., τὸ

χαχὸν ποιῆσαι. Dounsus, apud Savil., legendum « τὸ τύσε: χαχὸν χαλὸν ποιῆσα'. 0 Alii xai οὐδέν.

γουσι, τὸ γέρας τὸ μέγα χαὶ αὑτοῖς διδόναι τολμῶν- τες. Δεύτερον, xal ἀνώλεθρον τὴν χαχίαν φασίν οὐ γὰρ τὸ ἀγέννητον ἀναιρεῖται. Ὁρᾶτε τὴν βλασφημίαν - Ὥστε ἀνάγχη, f| μιδὲν τοῦ Θεοῦ εἶναι" ἣ, εἰ μὴ ταῦτα, χαὶ Θεὸν μὴ εἶναι. Τρίτον ὅπερ ἔφην, ταὐύτῃ- τοι πολεμοῦσι χαὶ αὐτοὶ ἑαυτοῖς, χαὶ προσαγαναχτεῖν τὸν Θεὸν μᾶλλον παρασχενάζουσιν. Τέταρτον, τὴν ἄστατον ὕλην τοσαύτην ἐπιτηδειότητα ἔχειν͵ διδόασι. Πέμπτον, τῆς ἀγαθότητος τοῦ Θεοῦ τὴν ποντρίαν αἱ- τίαν φασὶ γεγενῆσθαι, χαὶ ὅτι χωρὶς ταύτης ὁ ἀγαθὺς οὐχ ἣν ἀγαθός. "Exzov, τὰς ἐδοὺς ἡμῖν ἀποχλείουσι τῆς θεογνωσίας. “Ἑδδομον, τὸν Θεὸν εἰς ἀνθρώπους κατάγουσι, xal φυτὰ, xal ξύλα. Εἰ γὰρ ἡ μὲν ἡμε- τέρα ψυχὴ τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας ἐστὶν, ἡ ὃὲ μετευσω- μάτωσις xai εἰς σιχυοὺς χαὶ πέπονας ἐχθαΐίνει xai χρόμμυα" ἄρα τοῦ Θεοῦ ἡ οὐσία εἰς σιχυοὺς ἔσται. Κἂν μὲν εἴπωμεν, ὅτι Πνεῦμα ἅγιον ναὸν ἔπλασεν ἐν τῇ [Ιαρθένῳ, χαταγελῶσιν" ἂν, ὅτ! ἐνῴχησεν ἐν τῷ πνευματιχῷ ναῷ,, πάλιν γελῶσιν. Αὐτοὶ δὲ xal εἰς σιχυοὺς καὶ πέπονας, xal μνίας, καὶ χάμπας, xal ὄνους τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν χατάγοντες οὐχ οἰσχύνον- 121, καινόν τινα εἰδωλολατρείας ἐξευρίσχοντε: τρό- πον. ᾿Αλλ᾽ οὐ τὸ χρόμμνον ἐν τῷ Θεῷ ** ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ἐν τῷ χρομμύῳ ἐστί. Μὴ γὰρ τὸ χρύμμνον ἕστω Θεός. Τί φεύγεις τὴν μετενσωμάτωσιν τοῦ Θεοῦ : Αἰτχρὸν, φησὶν, ἐστίν. Οὐχοῦν πολλῷ μᾶλλον τοῦτο αἰσχρόν. 'AXX οὐχ αἱσχρόν : Πῶς; “Ὅπερ γὰρ ἂν εἰς ἡμᾶς γένηται, ὄντως αἰσχρόν. Εἴδετε συρφετὸν ἀσε- θείας ; ᾿Αλλὰ διατί οὐ βούλονται ἀνίστασθαι σῶμα; T: δὲ χαὶ ἐροῦσιν ; Ὅτι τὸ σῶμα πονηρόν ; Πόθεν οὖν οἷοας, εἶπέ μοι, τὸν Θεόν ; πόθεν ἔχεις τῶν ὄντων τὴν γνῶσιν ; Ὁ ὃὲ φιλόσοφος πόθεν φιλόσοτος, εἰ μηδὲν συντελεῖ τὸ σῶμα ; Πέρωσον τὰς αἰσθήσεις, xal μάθε τι τῶν δεόντων. Τί δὲ μωρότερον Ψυχῆς γένοιτ᾽ ἂν, εἰ ἐξ ἀρχῆς τὰς αἰσθήσεις εἴη πεπηρωμένῃη ; Εἰ γὰρ ἑνὸ; μέρους μόνον πήρωσις, τοῦ ἐγχεφάλου λέγω, τὸ πᾶν αὑτῆς βλάδη γίνεται" εἰ μέλλοι χαὶ τὰ ἄλλα πεπη- ρῶτθαι, ποῦ χρήσιμος ἔσται; Δεῖξόν μοι χωρὶς σώ- ματος ψυχῆν. Ἢ οὐχ ἀχούεις ἑἱατρῶν λεγόντων Νόσο; γὰρ παροῦσα δεινῶς ψυχὴν ἀμαυροῖ ; Μέχρι τίνος οὐχ ἀπάγξεσθε Τὸ σῶμα τῆς ὕλης ἐστίν ; εἰπέ μοι. Ka- λῶς. Οὐχοῦν ἔδει μισεῖν αὐτό“ τί τοίνυν αὑτὸ τρέφεις; τί θάλπεις : [Οὐχοῦν ἔδει ἀναιρεῖν σαυτόν ; ] οὐχοῦν [22] ἔδει ἀπαλλάττεσθαι τοῦ δεσμωτηρίου. ἔλλλως δὲ, ὁ Θεὸς οὐ δύναται περιγενέσθαι τῆς ὕλης, ἂν μὴ συμ» πλαχῇ. ᾿Ἐπιτάξαι γὰρ οὐ δύναται, ἕως ἂν οὐ συγγέ- νηται αὐτῇ, χαὶ δι᾽ ὅλης σταθῇ. Ὦ τῆς ἀσθενείας! Καὶ βασιλεὺς μὲν ἐπιτάττων πάντα ποιεῖ, ὁ δὲ Θεὸς τοῖς πονηροῖς οὐχ ἐπιτάττων ; Ὅλως δὲ εἰ ἀγαθοῦ τι- νος ἄμοιρος ἦν, οὐκ ἂν ἔστη ἡ ὕλη. Οὗ γὰρ f ἔχει φύσιν ἢ πονηρία συνίστασθαι, ἂν μὴ τινος ἐπιλάδη» ται τῶν τῆς ἀρετῆς ὥστε εἰ πρὸ τούτου ἀμιγὴς Tiv ἀρετῆς, πάλαι ἂν διεφθάρη xài γὰρ τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον τὰ xaxá. Ἔστω τις ἀσελγὴς, καὶ μηδὲ ὅλως ἑαυτοῦ δ χατεχέτω, εἰ ζήσεται δέχα ἡμέρας; Ἔστω τις λῃστὴς xal πρὸς πάντας ἀσυνείδητος, ἔστω χαὶ πρὸς τοὺς συλλῃστεύοντας, εἰ ζήσεται ὅλως ; Ἔστω "αυπόδλῃν exemplaris. Mox verha. u? Ὑὰρ ' Θεός, ex mss. ' ^^

uidam οὐχ ἀνέστη. Οἱ y rescripsimus. Eprr.

$5 S. JUXNNIS LHRYSUSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 94

τὶς χλέπτης ἀναίσχυντος, xai μὴ ἐρυθριάτω, ἀλλὸ δημοσίᾳ χλεπτέτω, εἰ βιώσεται ὁ τοιοῦτος ; Οὐχ ἔχει φύσιν τὰ χαχὰ συνίστασθαι, ἂν μὴ xai μιχρόν τι παρὰ τῶν ἀγαθῶν λάδῃ, ὥστε xav' αὐτοὺς ὁ Θεὸς αὐτὰ συνέστησεν. Ἔστω πόλις ἀνδρῶν πονηρῶν, εἰ στήσεταί ποτε; Πονηροὶ δὲ ἔστωσαν, μὴ πρὸς τοὺς ἀγαθοὺς, ἀλλὰ xal πρὸς ἑαυτούς. ᾿Αλλ᾽ οὐ δυνατὸν στῆναι. "Orcoc ἐμωράνθησαν φάσκοντες εἶναι σο- gol. El τὸ σῶμα χαχὸν, πάντα ἁπλῶς xa εἰχῇ τὰ ὁρώ- μενα, xa* ὕδωρ, xal γῆ, xat ἥλιος, xal ἀήρ. Καὶ γὰρ xai ὁ ἀὴρ σῶμα 8, εἰ xal μὴ παχὺ χαὶ ναστόν.

Εὔκαιρον οὖν εἰπεῖν’ Διηγήσωντό μοι παράνομοι ἀδοιλεσχίας. ᾿Αλλὰ μὴ ἀνεχώμεθα, ἀλλ᾽ ἀποτειχίσω- μεν αὐτοῖς τὰς ἀχοάς. "ἔστι γὰρ, ἔστι σωμάτων ἀνά- στασις. Τοῦτο ὁ τάφος δηλοῖ ὁ ἐν Ἱεροσολύμοις " τοῦτο τὸ ξύλον, ἔνθα προσεδέθη χαὶ ἐμαστιγώθη. Συγεςρά- γομεν γὰρ αὐτῷ, φησὶ, xal συνεπίομεν. Πιστεύω- μὲν τοίνυν τῇ ἀναστάσει, xal σράττωμεν ἄξια ταύτης, ἵνα xaX τῶν μελλόντων ἐπιτύχωμεν ἀγαθῶν, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν, μεθ' οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύματι δόξα, χράτος, τιμὴ, νῦν xa ἀεὶ, χαὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ἸΑμήν.

ἃ Morel. male, καὶ ἀνήρ. Καὶ γὰρ xal ἀνὴρ σῶμα. Ibid. παχὺ καί deest in quibusdam mss.

OMIAIA Γ΄.

Τότε ὑπέστρεψαν οἱ ἁπόστοιῖϊοι εἰς ᾿Ιερουσαζλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ καιϊιουμένου ᾿Ε.αιῶνος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἱερουσαλὴμ, σαδδάτου ἔχον ὁδόν.

α΄. Τότε, φησὶν, ὑπέστρεψαν. Τότε, πότε: Ὅτε ἥχουσαν. Οὗ γὰρ ἂν ἄλλως * ἠνέσχοντο, εἰ μὴ ἑτέραν αὐτοῖς παρουσίαν ὑπέσχετο. Δοχεῖ δέ μοι χαὶ ἐν σαδ-

6atp γΞγονέναι ταῦτα. Οὐ γὰρ ἂν οὕτω χαὶ τὸ διά-͵

στημα ἐδήλωσεν εἰπὼν, ᾿Απὸ ὄρους τοῦ xaJovpgé- vov 'EJa«ovoc, ὅ ἐστιν ἐγγὺς Ἱερουσαλὴμ, σαδ- 6drov ἔχον ὁδὸν, εἰ μὴ ὡρισμένον τι μῆχος ὁδοι- πορίας ἐδάδιζον ἐν τῇ ἡμέρᾳ τοῦ σαδθάτου. Καὶ ὅτε ele A0or εἰς τὸ ὑπερῷον ἀνέθησαν, οὗ ἦσαν xa- τωμένοντες. "Apa λοιπὸν ἐν Ἱεροσολύμοις ἔμενον μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Ὃ τε Πέτρος, φησὶ, χαὶ Ἰά- κωῦος, xal Ἰωάννης. Οὐχ ἔτι μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ μόνος οὗτος ἀριθμεῖται, [25] ἀλλὰ χαὶ ᾿Ανδρέας μετὰ Πέτρου" Φίλιππος καὶ Θωμᾶς, Βαρθολομαῖος xal Ματθαῖος, Ἰάχωδος ὁ 'AAgalov, καὶ Σίμων ὁ Ζη- “ζωεὴς, καὶ Ἰούδας Ἰαχώδου. Καλῶς ἐμνημόνευσε τῶν μαθητῶν. Ἐπειδὴ γὰρ ὁ μὲν προέδωχεν, ὁ δὲ ἠρνήσατο b, ὁ δὲ ἠπίστησε, δείχνυσιν, ὅτι πλὴν ἐχεί- νου πάντες ἦσαν σῶοι. Οὗτοι πάντες ἧσαν προσ- καρτεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ καὶ τῇ δεήσει σὺν ταῖς γυναιξί. Καλῶς. Μέγα γὰρ τοῦτο ὅπλον ἐν τοῖς πειρασμοῖς, xai τοῦτὸ ἦσαν προπαι- δευθέντες ἱχανῶς ὑπ᾽ αὐτοῦ τοῦ Διδασχάλον. “Αλλως δὲ, xal ὁ παρὼν πειρασμὸς αὐτοὺς εἰς τοῦτο ἦγε. Διὰ τοῦτο ἀναδαίνουσι xal εἰς τὸ ὑπερῷον - σφόδρα γὰρ ἐδεδοίκεσαν τοὺς Ἰουδαίους. Σὺν γυναιξὶ, φη- civ, Εἶπε γὰρ, ὅτι ἠχολούθησαν αὐτῷ. Καὶ Μαρίᾳ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ, καὶ σὺν τοῖς ddeAgoic ab- τοῦ. Πῶς οὖν λέγει, ὅτι εἰς τὰ ἴδια αὑτὴν ἔλαθε τότε ὁ μαθητής, ᾿Αλλὰ συναγαγὼν πάλιν αὐτοὺς ὁ Χρι- στὸς, οὕτω λοιπὸν πάλιν. αὐτοῖς 6 xal ἐχείνῃη συνῆν. Kul σὺν τοῖς ἀδειφοῖς αὐτοῦ. Τούτους λέγει, ol ἀπιστοῦντες πρότερον ἧσαν αὐτῷ. Καὶ &x ταῖς ἡμέ- ραις ταύταις, ἀναστὰς Πέτρος ἐν μέσῳ τῶν μα- θητῶν εἶπε. Καὶ ὡς θερμὸς, χαὶ ὡς ἐμπιστευθεὶς παρὰ 129 Χριστοῦ τὴν ποίμνην, xai ὡς τοῦ χοροῦ πρῶτο;, ἀεὶ πρότερος ἄρχεται τοῦ λόγου (Hv τε ὄχιλος ὀνομάτων, φησὶν, ἐπὶ τὸ αὐτὸ ὡς ἑκατὸν εἴχοσιν) " ἼΑνδρες ἀδε.1: οὶ, ἔδει πληρωθῆναι τὴν

* "A))u« deest in quibusdam mss. b Ὁ δὲ ἠρνήσατο deest in quibusdam es et infra xai M ai symiliter deest in lisdem. 5 Alii πάλιν αὐτοὺς οὕτω λοι- πὸν αὐτοῖς, omissis interpositis. ;

Γραφὴν ταύτην, ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Τί δήποτε. οὐ τὸν Χριστὸν ἠξίωσε μόνος, ὥστε αὐτῷ δοῦναι εἰς τὸν τόπον Ἰούδα τινά; διατί 6b χαὶ à" ἑαυτῶν οὐ ποιοῦνται τὴν ἐχλογὴν; Βελτίων λοιπὸν ἣν γεγονὼς ὁ Πέτρος αὐτὸς ἑαυτοῦ. Τοῦτο τοίνυν ἔστιν εἰπεῖν περὶ τούτου, Περὶ δὲ τοῦ μὴ ἁπλῶς, ἀλλ' ἐξ ἀποχαλύψεως αἰτεῖν τὸν τὴν χορείαν ἀναπλη- ρώσοντα, δύο αἰτίας ἐροῦμεν" μίαν μὲν, ὅτι περὶ ἄλλα ἠσχόληντο᾽ δευτέραν δὲ, ὅτι τοῦ παρεῖναι aà- τοῖς τὸν Χριστὸν τεχμήριον μέγιστον τοῦτο, Καθά- περ γὰρ παρὼν ἐξελέγετο, οὕτω καὶ ἀπών. Οὐ μι- χρὸν δὲ τοῦτο εἰς παραμυθίαν. "Opa δὲ αὑτὸν μετὰ χοινῇς πάντα ποιοῦντα γνώμης" οὐδὲν αὐθεντιχῶς, οὐδὲ ἀρχιχῶς. Καὶ οὐχ εἶπεν οὕτως ἀπλῶς" Ἁνεὶ τοῦ Ἰούδα τοῦτον χαταιλέγομεν " ἀλλὰ παραμυ- θούμενος αὐτοὺς ὑπὲρ τοῦ γεγενημένου, βλέπε, πῶς μεταχειρίζει τὸν λόγον. Οὐ γὰρ μιχρὰν ἀπορίαν ἐν- ἐποίησε τὸ γεγονός " xaX μὴ θαυμάσῃς. Εἰ γὰρ νῦν «6910 πολλοὶ περιστρέφουσι, τί τότε εἰχὸς ἣν αὐτοὺς λέγειν; "Avópec, φησὶν, ἀδειφοί. Εἰ ὁ Κύριος ἀδελ- φοὺς αὐτοὺς ἐχάλεσε, πολλῷ μᾶλλον οὗτος" διὸ καὶ πάντων παρόντων τοῦτο ἀναφωνεῖ. Ἰδοὺ Ἐχχλησίας ἀξίωμα, καὶ ἀγγελιχὴ χατάστασις. Οὐδεὶς ἣν ἐχεῖ διεῤῥηγμένος !, οὐχ ἄρσεν, οὐ θῆλυ. Τοιαύτας βού- λομαι τὰς Ἐχχλησίας εἶναι xal νῦν. Οὐδεὶς βιωτικόν τι ἐφρόντιζεν, οὐδεὶς περὶ οἰχείας ἐμερίμνα. Τοσοῦτον ἀγαθὸν οἱ πειρασμοῖί" τοιοῦτον αἱ θλίψεις χαλόν e. Ἔδει πληρωθῆναι τὴν Γραφὴν ταύτην, ἣν προεῖπε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. "Ast παραμυθεῖται αὐτοὺς ἀπὸ [34] τῆς προῤῥήσεως. Οὕτω xal ὁ Χριστὸς πανταχοῦ ποιεῖ, Τὸν αὐτὸν δὴ τρόπον χαὶ οὗτος δείχνυσιν, ὅτι οὐδὲν ξένον γέγονεν, ἁλλὰ τὸ ἤδη προειρημένον. Ἔδει, φησὶ, πληρωθῆναι τὴν Γρωρὴν ταύτην, ἣν προ- &a6 τὸ Πγεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυΐδ. Καὶ οὐ λέγει, Δαυϊδ εἶπεν, ἀλλὰ, Τὸ Πνεῦμα δι᾽ αὖ- τοῦ. Ὅρα εὐθέως ἐν mpootuiotg τοῦ βιδλίου ὁποίᾳ χέχρηται διδασχαλίᾳ. Ὁρᾷς, ὅτι οὐχ ἁπλῶς εἶπον ἀρχόμενος τῆς συγγραφῆς, ὅτι τοῦ Πνεύματός ἔστι πολιτεία τὸ βιδλίον τοῦτο; Ἣ» προεῖπε, φησὶ, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ στόματος Δαυΐδ. Σχόπει, πῶς τὸν προφήτην οἰχειοῦται, χαὶ αὐτὸν ἄγει εἰς μέσον, εἰδὼς, ὅτι αὐτοὺς ὠφελεῖ τὸ διὰ Δαυῖδ εἰρῇ- σθαι, χαὶ μὴ δι᾽ ἄλλου προφήτου. Περὶ ἸΙούδει, φησὶ, τοῦ ὁδηγοῦ γεγομόγου. "Opa xoi ἐνταῦθα τὸ φι-

ἃ Διεῤῥηγμένος decst in quibusdam mss. e Καλόν deesb in quibusdam.

25 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. IIl. 94

licere debuisti?] Ergo te ab hoc earcere liberare oportuit? Alioquin vero Deus non potcst vincere ma- teriam, nisi cum illa misceatur. Non potest enim illi przxcipere, donec cum illa fuerit, ac per totam per- vadat. O imbecillitatem ! Rex iimperando facit omnia; Deus vero malis non imperat? In summa, nisi mate- ria boni cujuspiam esset particeps, subsistere non posset. Malitia enim subsistere nequit, nisi virtuti admisceatur : proinde nisi fuisset admixta virtuti , jamdiu periisset : nam hzec est malorum conditio. Sit quispiam lascivus, qui sui impotens omnino sit, an vivet decem dies? Sit latro quispiam, qui nulla reti- nente conscientia in omnes etiamque in consceleratos grassetur, num vixerit omnino? Sit aliquis fur impu- dens. qui sine rubore palam furetur, num diu super- stes erit? Malorum natura talis est, ut nisi boni quid- pium habeant, stare non possint : sic illa Deus, ut illi dicunt, constituit. Sit civitas improborum hominum, an stabit umquam? Stent mali, non contra bonos,

Ca». 1. v. 19. Tunc reversi a, ostoli. Jerosolymam a monte qui vocatur Oliveti, qui est juxia Jerusalem, sabbati habens iter.

4. Tunc, inquit, reversi sunt. Tunc, quandonam ? Postquam illa audierant, non enim alio modo id sustinuis:ent, nisi alter adventus illis. promissus fuissct. Videtur autem milii h:ec in sabbato gesta fuisse. Alioqui non spatium itineris sic indicasset , A monte. qui dicilur. Oliveti, qui est juxta Jerusalem, sabbati habens iter ; nisi prescriptum | fuisset itineris spatium, quod peragi posset in die sabbati. 19. Et cum introissent, in. canaculum | ascenderunt, ubi erant. permanentes. Ergo post resurrectionem Jeroso- lymis manebant. Petrus, et Jacobus, et Joannes. Non jam hie solus cum fratre numeratur; sed el Audreas cum Petro ; et Andregs, Philippus et Thomas, Bartlio- lomeus et Mattheus, Jacobus Alphei, et Simon Zelo- tes εἰ Judas Jacobi, Wecte discipulos memoravit. Quia enim alius prodidit, alius negavit ' , alius non credidit; declarat omnes, uno excepto proditore, salvos fuisse. 14. Hi omnes erant perseverantes unanimiter in oratione et deprecatione cum mulieribus. Recte. Magnum enim oratio telum est in tentatio- nibus, et ad lioc a Magistro suo satis fuerant instituti. Alioquin vero przseus tentatio ad hoc illos ducebat. Ideoque ascendunt in ccnaculum: admodum enim timebant Jud:zeos.. Cum mulieribus. Jam enim dixerat illas Jesum sequutas fuisse. Et Maria matre Jesu, εἰ cum fratribus ejus (Joan. 19. 20). Quomodo autem dicium est, discipulum cam tunc in sua recepisse? Sed cuin congregasset illos Christus, cum ipsis iterum illa versabatur. Et cum fratribus ejus. De iis loquitur, qui prius non credebant in eum. 15. Et in diebus illis, surgens Petrus. in medio disci- pulorum dixit. Utpote fervens, cui grex a Christo

* Hic, alius negavit , desunt in. quibusdam exempla- ribus.

HOMILIA 11I.

sed contra seipsos, certe stare nequeunt. Vere stulti (acti sunt, cum dicant se esse sapientes (Rom. 4. 93). Si corpus malum est, frustra facta sunt oinnia que conspieiuntur, aqua, terra , sol, aer. Nam et aer cor- pus est', etiamsi non. densum et. solidum. Opportune ergo dicatur : Narraverunt mihi iniqui fabulationce (Psal. 118. 85). Verum lizec ne toleremus, sed aurcs ab illis averlamus. Est enim, est utique corporum resurrectio. Hoc declarat sepulerum Jerosolymis , nccuon lignum, cui fuit alligatus, ut flagellis czedere- tur. Comedimus enim, inquit, et bibimus cum illo (Act. 10. 41). Credamus ergo resurrectioni, et qux hac di- gna sint operemur, ut futura consequamur bona , in Christo Jesu Domino nostro, quicum Pati et Spiritui sancto gloria, imperium , honor, nunc et sempcr, et in s:ecula seculorum. Amen.

! Morel. legit... aqua, terra, sol, homo. N e. [EX Ὁ. Nanm corpus est ; male. Th nus ! ^t hono

——————————————áÀ

concreditus erat, atque ut primus in choro, primus Semper sermonem orditur (Erat autem turba homi- num simul fere centum viginti): 16. Viri. fratres, oportebat impleri Scripturam hanc, quam pra-diait Spiritus sanctus. Cur non solus a Christo petiit, ut sibi daret aliquem in locum Jude? cur item non per seipsos electionem faciunt? Jam Petrus seipso melior factus erat. Sic ergo ad priorem quxstionem respondendum : cur autem non simpliciter, sed ex revelatione choream impleri postularint, duas cau- sas afferemus. Prima est, quod aliis rebus incumbe- rent; secunda, quod hoc maximum esset argumentum, Christum illis adesse. Ut enim przsens eligebat, ià et absens. Nec parum id ad consolationem conferebat. Vide autem quomodo Petrus omnia ex communi sententia faciat, nihilque cum auctoritate vel cum imperio. Neque simpliciter dixit: Loco Judz hune eligimus; sed consolans illos super eo, quod acciderat, vide quomodo sermonem temperet. Neque enim facinus illud parvam illis consteruationem attulerat; et ne mireris. Nam si illud hodieque multi versant, quid tunc illis accidisse putandum ? Viri fratres, inquit. Si Dominus illos fratres appellavit, multo magis hic: ideo prasentibus omnibus, sic illos affatur. Ecce Ecclesi: dignitatem οἱ angelicam statum, Nullus erat ibi ab aliis divulsus, non mas, non femina. Tales nunc etiam Ecclesias esse volo. Nemo ibi szculare quidpiam curabat; nullus erat de re domestica sollicitus. Tantum boni afferunt tentationes, tantum zerumm:e lucrum. Oportebat impleri Scripturam hanc, quam praedixit — Spiriius sanctus. Semper consolatur eos a pradictione. Sic etiam Christus ubique facit. Eodemque modo hic ostendit nihil stupendum accidisse, sed quod jam predictum fuerat. Oportebat, inquit, impleri Scri- ptuam hanc, quam pradizit Spiritus sanctus. pet os Dacid. Non ait : David dixit, sed, Spiritus per euin.

55 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 76

vide statim in exordio libri, qua utatur doctrina. Cernis vero me non sine causa in principio operis dixisse, hunc librum esse Spiritus sancti institu. tum. Quam praedixit, inquit, Spiritus sanctus per os David. Animadverte, quomodo prophetam sibi ac- commodet, ipsumque in medium adducat; sciens ipsis utile fore, quod [κος a Davide, non ab alio prophe- ta dictasint. De Juda, iuquit, qui fuit dux. Hic perpen- de viri philosophiam. Non contumeliam dicit, non insultat, nec vocat scelestum aut exsecrandum; sed rem simpliciter narrat, ncc vocat eum proditorem; sed in alios crimen detorquet quantum potest. Ác neque illos vehementer exagitat. Qui fuit, inquit, dux eorum, gui comprehenderunt Jesum. Ac priusquam dicat, ubi lioc predixerit David, narrat qu:e fecerit Judas, ut ex przsentibus futura indicet, ostendatque ipsum jam powas dedisse. 17. Qui connumeratus erat in nobis, et sortitus est sortem ministerii hujus. 18, Et hic quidem possedit agrum de mercede iniquitatis. Moralem reddit ;ermonem , et latenter subindicat , rem esse ad cor- reptionem aptam. Non dicit Judzos, sed ipsum possedisse agrum. Quia enim imbecillorum animi non ita futura ut przsentia perspiciunt , de przsseuti ultione loquitur. Ei suspensus crepuit. medius. Recte non in peccato , sed in ultione insistit. Et effusa sunt, Inquit, omnia viscera ejus. Hoc illis consolationem afferebat. 19. Et notum. factum. est omnibus habitan- tibus Jerusalem , ita ut appellaretur ager. ille lingua eorum Aceldama , hoc est, ager sanguinis.

$9. Judi ergo hoc nomen agro dedere, non ob agrum ipsum, sed ob Judam : nam is agro nomen indidit. Et testes affert inimicos : id. enim significat , cum dicit, ipsos appellavisse, et cum addit, Lingua eorum. Deindc post eventum, apposite propbetam ad- ducit dicens : 20. Scriptum est enim in libro Psalmo- rum ? Fiat commoralio eorum deserta, et non sit qui mhabitet in ea (Psal. 68. 26). fIoc de agro et de domo dicitur. Et episcopatum ejus accipial alter; hoc cst, principatum , sacerdotium. ltaque ha:c non meo fiunt, scd ejus, qui liec przedixit, consilio. Ne videretur enim magnam rem aggredi, et qualem Christus ipse fecis- set, prophetam testem adhibet. 21. Oportet ergo, in- quit, ex his viris, qui nobiscum sunt congregati in omni tepore. Cur cum illis hoc communicat? Ut ne con- tentio hac de re oriretur, ct ne mutuo liigareut. Nam δὶ id ipsis accidit, multo magis illis accidisset (a). lloc vero semper devitat. Ideo in principio dicebat , Viri fratres, oportet eligere ex nobis. Multitudini per- mittit judicium, simul qos, qui eligebantur, veneran- dos reddens, seque liberans ab invidia, qu: suboriri poterat. Nam hiec magna sape solent parere mala. Quod igitur sic (ieri oporteat, prophetam adducit te- stem : ex quibus vero electionem fleri oporteat, inter- pretatur ipse dicens, Ex iis, qui nobiscum congregati gunt, in omni tempore. Si cnim dixisset , Dignos opor- tet adesse, c:eteros affecisset contumelia. Nunc autem tempori rem conxnisit ; nec dixit simpliciter, Qui

(a) Id est , si apostolis accidit ut de primatu contende-

tent ; multo &ccidere po'erat , ut qui eligendi erant iu locum Judz, se Conteuder eu. 1 i

congregati sunt, sed addidit, /n omni tempore, qno in- travit et exivit inter nos Dominus Jesus, 92. incipiens a baptismate Joannis, usque in diem dua assumptus est a nobis, testem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ex istis, Ad quid illud ? Ne chorus numero truncatus es- set. Quid ergo? an Petrum ipsum eligere non l:cebat? Licebat utique ; sed ne videretur ad gratiam facere, abstinet, Alioquin vero nondum Spiritus particeps erat. 93. ΕἸ statuerunt , inquit, duos, Joseph, qui vo- cabaiur Barsabas, qui cognominatus est Justus, ct Mat. thiam. Non ipse illos statuit, sed omnes. Consilium vero ipse protulit, ostendens non suum esse, sed jam olim in prophetia efferri. Itaque interpres fuit, non preceptor. Joseph qui vocabatur Barsabas, qui cogno- minatus est Justus. Forte quod plures cognomines essent, utrumque posuit : nam inter apostolos quoque complures erant. cognomines, Jacobus Zebedo»ii , Ja- cobus Alpha:si, Simon Petrus , Simon Zelotes, Judas Jacobi, et Judas Iscariotes. Alioquin vero poterat ap- pellatio esse vel ex vit: mutatione, vel ex ipsius vo- luntate. « Statuerunt, » inquit, « Joseph, qui vocabatur Darsabas , qui cognominatus est Justus, et Matthiam. 94. « Et orantes dixerunt : Tu, Domine, qui corda no- sti orinium , ostende quem elegeris ex his duobus unum , 25. accipere sortem ministerii hujus et apo- stolatus, de quo praxvaricatus cst Judas , ut abiret in locum suum. » Recte memorant illius peccatum, de- clarantes se testem quaerere, non augentes numerum, sed non imminui sinentes. 26. « Et dederunt sortes eis (nondum enim Spiritus datus erat), et cecidit sors super Matthiam, et annumeratus est cum unde- cim apostolis. Tunc, iuquit, reversi sunt Jerosoly- mam a monte, qui vocatur Oliveti , qui est juxta Jc- rosolymam, sabbati babens iter. » Hocait ut innueret ipsos non longum iter suscipere, ne quid terroris acci- deret trementibus adliuc ipsis et metucutibus,. Et cum introissent, ascenderunt in cenaculum. Non cnim aude- bant in civitate comparere. Et recte ascenderunt in ccenaculum, ut non facile esset ipsos compre- hendere. Et erant, inquit, perseverantes unanimiter in oratione. Viden' quam vigiles essent in oratione perseverantes, idque unanimiter quasi uno eodem-

que animo? Hxc duo de illis testificatur. Joseph fortasse mortuus erat (a). Non enim, fratribus credentibus, ipse non credidisset, qui ante omnes crediderat. Certe non videbatur usquam ille Christo ut liomini attendere, ut. Mater dicebat, Ego et pater fuus dolentes querebamus te ( Luc. 2. 48). Itaque ante

ones ille Dominum noverat, Fratribus vero dicebat

Christus : Non potest »undus vos odisse , me autem

odit (Joan. 7. 1). Vide autem Jacobi modestiam. llle namque Jerosolymorum cpiscopatum accepit , et ta- men hic nihil loquitur. Aliorum quoque discipulorum

summam humilitatem considera, quo pacto illi tlro-

num concedunt, neque jam mutuo discep:ant. lila

enim Ecclesia quasi in c:xlis posita erat, s:eculare nibil habens, non parietibus , non marmoribus, sed

(u) Joseph sponsus Marix videtur mortuus fuisse ante as- nem,

55 IN ACTA APOSTOLORUM. HOXIIL. ili. 56

λόσοφον τοῦ ἀνδρός. Οὐχ ὑδρίξει οὐδὲ ἐνάλλεται, λέ- ἴων, Τοῦ μιαροῦ xal παμμιάρον" ἀλλ᾽ ἀπλῶς τὸ γενόμενον δηλοῖ" οὐδὲ λέγει, Τοῦ προδόντος, ἀλλ᾽ ἐφ᾽ ἑτέρους βιάζεται μεταθεῖναι τὸ ἔγχλημα, ὅσον εἰς αὐτὸν ἧχε. Καὶ οὐδὲ ἐκείνων σφόδρα χαθάπτεται Τοῦ γενομένου γὰρ, φησὶν, ὁδηγοῦ τοῖς συ.1.1α- ἐοῦσι τὸν Ἰησοῦν. Καὶ πρὶν ἣ εἰπεῖν, ποῦ εἶπεν ὃ Aautb, λέγει τὰ πεπραγμένα αὐτῷ, tva ἀπὸ τῶν παρόντων χαὶ τὰ μέλλοντα πιστώσηται, xal δείξῃ ἤδη δεδωχότα δίχην. Ὅτι κατηριθμημένος ἦν σὺν ἡμῖν, καὶ ἔλαχε τὸν κιῆρον τῆς διακονίας ταύ- της. Οὗτος μὲν οὖν ἐκτήσατο χωρίον ἐκ μισθοῦ τῆς ἀδικίας. Ἡθικὸν ποιεῖ τὸν λόγον, xal λανθα- νόντως τὴν αἰτίαν παιδευτιχὴν οὖσαν ἀποκαλύπτει. Οὐ λέγει γὰρ, ὅτι οἱ Ἰουδαῖοι, ἀλλ᾽ οὗτος αὐτὸ ἐχτή- σατο. Ἐπειδὴ γὰρ αἱ ψυχαὶ τῶν ἀσθενῶν οὐχ οὕτω πρὸς τὰ μέλλοντα ὁρῶσιν, ὡς πρὸς τὰ παρόντα, περὶ τῆς παρούσης δίχης διαλέγεται. Καὶ πρηνὴς γενό- μενος ἐάχησε μέσος. Καλῶς οὐχ ἐν τῷ ἁμαρτή- τι, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τιμωρίᾳ τὸν λόγον ἐπῆρε. Καὶ ἐξ- δχύθη, φησὶ, πάντα τὰ σπλάγχνα αὐτοῦ. Τοῦτο παραμυθίαν ἐχείνοις ἔφερε. Καὶ γγωστὸν ἐγένετο σᾶσι τοῖς κατοιχοῦσιν "IspovcaAnpg, ὥστε xAn- θῆγαι τὸ χωρίον ἐκχεῖγο τῇ ἰδίᾳ διαλέχτῳ αὑτῶν ᾿Αχειδαμὰ, τουτέστι, χωρίον αἵματος.

β'. Οἱ μὲν οὖν Ἰουδαῖοι ταύτῃ τῇ προτηγορίᾳ ἐχά- λεσαν αὐτὸ, οὐ διὰ τοῦτο, ἀλλὰ διὰ τὸν Ἰούδαν" οὗτος δὲ εἰς τοῦτο αὐτὸ μετήγαγε, μάρτυρας τοὺς ἐχθροὺς φέρων. Τῷ τε γὰρ εἰπεῖν, ὅτι ὠνόμασαν, χαὶ τῷ ἐπαγαγεῖν, Τῇ * ἰδίᾳ διαλέκτῳ αὑτῶν, τοῦτο δηλοῦν βούλεται. Εἶτα μετὰ τὴν Ex6acty οἰχείως ἐπεισάτγει τὸν προφήτην λέγων" Γέγραπται γὰρ &v βίδιλῳ VaJ4uor: Γενηθήτω ἡ ἔπανιϊιις αὐτῶν ἔρημος, καὶ μὴ ἔστω ὁ κατοιχῶν ὃν αὐτῃ. Τοῦτο περὶ τοῦ χωρίου χαὶ τῆς οἰχίας. Καὶ τὴν ἐπισχοπὴν αὐτοῦ .λαδέτω ἕτερος * τουτέστι, τὴν ἀρχὴν, τὴν ἱερωσύνην. Ὥστε oox ἐμῇ γνώμη τοῦτο τυγχάνει, ἀλλ᾽ ἐχείνου τοῦ ταῦτα προΞξιρηχότος. Ἵνα γὰρ μὴ δόξῃ μεγάλῳ πράγματι ἐπιχειρεῖν, χαὶ τοιούτῳ οἴῳ ὁ Χριστὸς, ἐπήγαγε μάρτυρα τὸν προφήτην. Δεῖ οὗ», φησὶ, τῶν συνελθόντων ὑμῖν |25| ἀνδρῶν ἐν narii χρόνῳ. Διατί χοινοῦται αὐτοῖς ; Ἵνα μὴ περιμάχητον τὸ πρᾶγμα γένηται, xal εἰς φιλονεικίαν ἐμπέσωσιν. Εἰ γὰρ αὐτοὶ τοῦτο ἔπαθον, πολλῷ μᾶλλον ἐχεῖνοι. Καὶ ἀεὶ τοῦτο παραιτεῖται b. Διὰ τοῦτο ἀρχόμενος ἕλεγεν᾿ Ἅγδρες dócAgol, δεῖ ἐχιλέξασθαι ἐξ ἡμῶν. Τῷ πλήθει τὴν χρίσιν ἐπιτρέπει, τούς τε γινομένους αἰδεσίμους ποιῶν, xal αὐτὸ; ἁπαλλαττόμενος ἀπ- εχθείας τῆς πρὸς τοὺς ἄλλους. Μεγάλα γὰρ ἀεὶ τὰ τοιαῦτα ἐργάζεται χαχά. Ὅτι μὲν οὖν δεῖ γενέσθαι, τὸν προφήτην παράγει μάρτυρα" ἐχ τίνων δὲ δεῖ, αὐτὸς ἑρμηνεύει λέγων᾽ Ἐχ τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἐν παντὶ χρόνῳ. El μὲν γὰρ εἶπε, τοὺς ἐπιει- χεῖς δεῖ παρεῖναι, τοὺς ἄλλους ἂν ὕδρισε" νῦν δὲ τῷ χρόνῳ τὸ πρᾶγμα ἐπέτρεψεν, οὐχ ἀπλῶς Συνελθόντας εἰπὼν, ἀλλ᾽ Ἐν παντὶ χρέγῳ, ἐν ᾧ εἰσηκῖθε καὶ ἐξήιιθεν ἐφ᾽ ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βωαπείσματος Ἰωάγγου, ἕως τῆς ἡμέρας ἧς ἀνελήφθη ἀφ᾽ ἡμῶν, μάρτυμα τῆς ἀναστά- σδως αὑτοῦ σὺν ἡμῖν γενέσθαι ἕνα τούτων. "Iva τί γένηται; Ἵνα μὴ ἡχρωτηριασμένος ὁ χορὸς εἴη. Τί οὖν; ἐλέσθαι τὸν Πέτρον αὑτὸν οὐχ ἐνῆν; Καὶ

* Quidam mss. xai δι’ ὧν ὠνόμασαν, καὶ τῷ εἰπεῖν, Τῇ. b Morel. solus ἀεὶ διὰ τοῦτο παρ.

πάνυ γε" ἀλλ᾽ ἵνα μὴ δόξῃ χαρίζεσθαι, τοῦτο οὐ ποιεῖ, "AXAtog δὲ xal Πνεύματος ἅμοιρος ἦν ἔτι. Καὶ £c encav, φησὶ, δύο, Ἰωσὴφ τὸν χαλούμεγον Bap- ca6ar, ὃς ἐπεχλήθη Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν. Οὐχὶ αὐτὸς αὐτοὺς ἔστησεν, ἀλλὰ πάντες. Τὴν γνώμην δὲ αὐτὸς εἰσηγήσατο, δείξας οὐδὲ αὐτὴν αὐτοῦ οὖσαν, ἀλλ᾽ ἄνωθεν χατὰ προφητείαν" ὥστε ἐξηγητὴς γέγο- νεν, οὐ διδάτχαλος. Ιωσὴ;; τὸν καιϊούμεγνον Βαρ- ca6àv, ὃς ἐπεχ.1ήθη Ἰοῦστος. Ἴσως διὰ τὰς ὁμω- νυμίας ἀμφότερα τέθειχεν᾽ ἐπεὶ xal ἐν τοῖς ἀπο- στόλοις πολλαὶ ὁμωνυμίαι ἔσαν: Ἰάχωθος ὁ Ζεθε- δαίου, καὶ Ἰάχωθος ὁ τοῦ ᾿Αλφαίου, Σίμων Πέτρος xai Σίμων ὁ Ζηλωτῆς " Ἰούδας Ἰακώθον, καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσχαριώτης. "AX; δὲ χαὶ μεταδολῇς βίον, ἴσως δὲ xai προαιρέσεως ty fj ὀνομασία. Ἔστησαν, φησὶν, Ἰωσὴφ τὸν καλούμενον Βαρσαδᾶν, ὃς ἐπεχιήθη ᾿Ἰοῦστος, καὶ Ματθίαν. Καὶ προσευξάμενοι εἷ- πον" Σὺ, Κύριε, καρδιογγῶστα πάντων, ἀγνάδει- ἔον, ὃν ἐξε.λέξω ἐχ τούτων τῶν δύο ἔνα Ja6sir τὸν xAnpor τῆς διαχογίας ταύτης καὶ ἀποστο- Anc, ἐξ ἧς xapé6n ᾿Ιούδας πορευθῆναι εἰς τὸν τόπον τὸν ἴδιον. Καλῶς λέγουσιν ἐχείνου τὸ ἀμάρ- πῆμα, δειχνύντες, ὅτι μάρτυρα αἰτοῦσιν, οὐ πλεονά- ζοντες 6 τὸν ἀριθμὸν, ἀλλ᾽ ἐλαττωθῆναι οὐχ ἐῶντες. Καὶ ἔδωχαν κλήρους αὐτῶν (οὐδέπω γὰρ Πνεῦμα 37), καὶ ὁ κλῆρος ἐπὶ Ματθίαν ἔπεσε, καὶ συγκατ- ἐψηφίσθη μετὰ τῶν ἔνδεκα ἀποστόλων. Τότε, φη- aw, ὑπέστρεψαν εἰς Ἱερουσαλὴμ ἀπὸ ὄρους τοῦ καλουμένου Ἐλαιῶγος, ὅ ἐστιν ἐγγὺς ᾿Ιερουσαλὴμε, σαθδδάτυυ ἔχον ὁδόν. Τοῦτό φησιν, ἵνα δείξῃ, ὅτι μαχρὰν οὐ βαδίζουσιν ὁδὸν, ὡς φόθον τινὰ μὴ γενέτθαι τρέμουσιν ἔτι xal δεδοιχόσιν αὐτοῖς. Καὶ ὅτε elo AO0v, ἀνέθησαν εἰς τὸ ὑπερῷον. Οὐκ ἐτόλμησαν γὰρ φανῆναι ἐπὶ τῆς πόλεως. Καὶ χαλῶς εἰς τὸ ὑπερῷον ἀνέδησαν, ὥστε μὴ εἶναι εὔχολον Ex τοῦ [26] ἑτοί- μου συλληφθῆναι αὐτούς. Καὶ ἦσαν, φησὶ, προσκαρ- τεροῦντες ὁμοθυμαδὸν τῇ προσευχῇ. Ὁρᾷς, πῶς ἐγρηγορότες ἧσαν τῇ προσευχῇ προσχαρτεροῦντες, xai ὁμοθυμαδὸν ὥσπερ ἐξ μιᾶς ψυχῆς προσχαρτε- ροῦντες; Δύο αὐτοῖς μαρτυρεῖ. Ὁ μὲν Ἰωσὴφ ἴσως τετελευττχὼς ἣν d. Οὐ γὰρ ἂν τῶν ἀδελφῶν πιστευ- σάντων ἐχεῖνο: Ἦπίστησεν ὁ πρὸ πάντων πιστεύσας " ἀμέλε: γοῦν οὐδὲ ἁπλῶς φαίνεται οὐδαμοὺ 5 ὡς ἀν- θρώπῳ προέχων, χαθάπερ ἡ μήτηρ ἔλεγεν" ᾿Εγὼ xal ὁ πατήρ σου ἐδυνώμενοι ἐζητοῦμέν σε. “Ὥστε πρὸ πάντων αὐτὸ; ἔγνω τοῦτον. Πρὸς δὲ τοὺς ἀδελ- φοὺς ἔλεγεν ὁ Χριστός" Οὐ δύναται ὁ κόσμος ὑμᾶς μισεῖν, ἐμὲ δὲ μισεῖ. Καὶ ὄρα τὴν ἐπιείχειαν Ἶα- χώδου. Αὐτὸς ἔλαδε τὴν ἐπισχοπὴν τὴν ἐν ἹἹεροσολύ- μοις, xal ὅμως τότε οὐδὲν διαλέγεται. "Opa δὲ xal τῶν ἄλλων μαθητῶν τὴν πολλὴν ταπεινοφροσύγην,͵ πῶς αὐτῷ συγχωροῦσι τοῦ θρόνου f, xat οὐκ ἕτι ἀμ. φισδητοῦσι πρὸς ἀλλήλους. Ὥσπερ γὰρ ἐν οὐρανῷ ἡ Ἐχχλησία ἐχείνη ἦν, οὐδὲν ἔχουσα βιωτικὸν, οὗ τοίχοις, οὐδὲ μαρμάροις, ἀλλὰ προθυμίᾳ τῶν συνιόν- των ἀπολάμπουσα. Ὡς ἑχατὸν εἴχοσιν ἦσαν, φη» σἰν" οἱ ἑδδομήκοντα ἴσως, o9g αὐτὸς ἐξελέξατο, 1i xai ἄλλοι τῶν σπουδαιοτέρων, οἷον ὁ Ἰωσὴφ xa: ὁ Ματθίας “ καὶ γυναῖχες ἦσαν πολλαὶ, al. ἠχολούθουν αὐτῷ, ἐπιτοαυτὸ πανταχοῦ ἦσαν,

ε Sie Savil. et unus ccdex qui babeLobyl πλεονάζοντες, Morel. οὐ πλτηροῦντες. d Addit unus cod. διὸ οὐδὲ μνήμυς

ἀξιοῦται. ὁ Οὐξαμοῦ deest in Morel. f Unus πῶς xaza- "3 θρόνου.

37 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 38

γ΄. Αὕτη πρόνοια διδασχάλου, Πρῶτος οὗτος διδάσχα- λον χατέστησεν, Οὐχ εἶπεν, ὅτι ᾿Αρχοῦμεν ἡμεῖς " οὕτω πάσης χενοδοξίας ἐχτὸς ἣν, xal πρὸς Ey ξώρα μόνον, καΐτοι οὐδὲ ἰσότυπον ἅπασιν εἶχε τὴν χατά- στασιν ἀλλ᾽ εἰχότως ταῦτα ἐγένετο διὰ τὴν ἀρετὴν τοῦ ἀνδρός" χαὶ ὅτι τότε ἡ ἐπιστασία ἦν, οὐ τιμὴ, ἀλλὰ πρόνοια τῶν ἀρχομένων. Τοῦτο οὔτε τοὺς αἱρουμέ- νους ἑποίει ἐπαίρεσθαι " ἐπὶ γὰρ χινδύνους ἐχαλοῦντο" οὔτε τοὺς μὴ αἱρεθέντας ὡς; ἀτιμασθέντας ἀλγεῖν. ᾿Αλλ᾽ οὐχὶ νῦν οὕτω γίνεται, ἀλλ᾽ ἅπαν τοὐναντίον. "Upa γὰρ, ἑκατὸν εἴχοσιν ἦσαν, καὶ ἕνα αἰτεῖ ἀπὸ πα τὸς τοῦ πλήθους " εἰχότως. Πρῶτος τοῦ πράγμα- τος αὐθεντεῖ, ἅτε αὐτὸς πάντας ἐγχειρισθείς. Πρὸς γὰρ τοῦτον εἶπεν ὁ Χριστός" Καὶ σύ ποτε ἐπιστρέ- Vuc, στήριξον τοὺς ἀδειφούς σου. "Urt Κατηρι- Θμημόνος ἦν, φησὶ, σὺν ἡμῖν. Διὰ τοῦτο προσέχει ἕτερον προδάλλεσθαι, ὥστε μάρτυρα γενέσθαι εἰς τὸν ἐχείνου τόπον. Καὶ ópa, πῶς τὸν διδάσχαλον μιμεῖται, πανταχοῦ ἀπὸ τῶν Γραφῶν διαλεγόμενος, xaX οὐδὲν περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγων οὐδέπω, ὅτι προεῖπε πολ- λάχις αὐτός. Καὶ οὐ λέγει, ἔνθα τῆς προδοσίας αὐτοῦ μέμνηται" οἷον, Στόμα ἁμαρτωλοῦ, καὶ στόμα δολίου ἐπ᾽ ἐμὲ ἠνοίχθη" ἀλλ᾽ ἔνθα τῆς τιμωρίας αὐτοῦ μόνον τὴν μνήμην ἐποιήσατο τοῦτο γὰρ αὖ- τοὺς τέως ὠφέλει. Τοῦτο μάλιστα δείχνυσι πάλιν τοῦ Δεσπότου τὴν φιλανθρωπίαν. Ὅτι Κατηριθμη-

μένος ἦν, φησὶ, σὺν ἡμῖν, καὶ ἔλαχε τὸν xAnpor :

τῆς διαχονίας ταύτης. λῆρον αὐτὸν πανταχοῦ χα- λεῖ, δεικνὺς τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος τὸ πᾶν Óv, xot τῆς ix)oyfc, καὶ ἀναμιμνήσχων αὐτοὺς τῶν παλαιῶν, [21] ὅτι ὁ Θεὸς αὐτὸν ἐχληρώσατο, χαθάπερ τοὺς Λευῖτας, καὶ ἐνδιατρίόει * τοῖς περὶ αὐτοῦ, ὁ τῆς T. po- δοσίας μισθὸς αὐτὸς xa τῆς τιμωρίας γέγονε χήρυξ, ᾿Εκτήσατο γὰρ, qnot, χωρίον ἐκ μισθοῦ τῆς ἀδι- κίας. Ὅρα πῶς Θεοῦ οἰκονομία τὸ γεγονὸς ἣν. Τῆς ἀδικέας, φησί. Πολλαὶ αἱ ἀδιχίαι, ἀλλὰ ταύτης οὐδὲν ἀδιχώτερον γέγονέ ποτε, ὥστε ἀδιχίας ἦν τὸ πρᾶγμα. Οὐχὶ δὲ μόνον τοῖς παροῦσι γέγονε δῆλον τὸ γενόμε- νον, ἀλλὰ χαὶ πᾶσι τοῖς μετὰ ταῦτα, ὥστε ἄχοντες ὠνόμασαν οὐχ εἰδότες, χαθάπερ καὶ Καϊάφας προεφή- πευσεν οὐχ εἰδώς. Ὃ Θεὸς αὐτοὺς ἠνάγκασεν οὕτω καλέσαι Ἑόδραϊστὶ ᾿Αχελδαμά. ᾿Απὸ τούτου xal τὰ Ἰουδαίοις ἐπιέναι μέλλοντα χαχὰ δῆλα ἦν xai δεί- χγυσι τέως τὴν πρόῤῥησιν ἐξελθοῦσαν ἐκ μέρους, τὴν b λέγουσαν" Καλὸν ἦν αὐτῷ, εἰ οὐκ ἐγεγγήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Καὶ περὶ τῶν Ἰουδαίων τὰ αὑτὰ ἁρμόζει λέγειν. El γὰρ ὁ γενόμενος ὁδηγὸς, πολλῷ μᾶλλον χαὶ οὗτοι. ᾿Αλλ᾽ οὐδὲν τούτων λέγει τέως. Εἶτα δειχνὺς, ὅτι περὶ αὐτοῦ εἰχότως ἂν λέγοιτο ᾿Αχε)δαμὰ, ἐνάγει ς τὸν προφήτην λέγοντα, Γενη- θήτω ἡ ἔπαυνιις αὑτοῦ ἔρημος. Τί γὰρ &pnyuóse- pov τοῦ τάφον γενέσθαι ; “Ὥστε xal εἰχότω; ἂν ab- 403 χληθεέη τὸ χωρίον. Ὁ γὰρ τὸ τίμημα χαταδαλὼν, εἰ xal ἕτεροι οἱ ἡγοραχότες εἶεν, αὐτὸς ἂν εἴη δί- xat λογίζεσθαι χύριος ἐρημώσεως μεγάλης. Αὕτη ἡ ἐρήμωσις προυίμιον τῆς Ἰουδαϊχῇς, εἴ γέ τις ἀχρι- δὼς ἐξετάσειε. Καὶ γὰρ ἐχεῖνοι ἑαυτοὺς ἀνεῖλον λιμῷ καὶ πολλοὺς ἀπέχτειναν, xal τάφος γέγονεν ἡ πόλις, τῶν ξένων, τῶν στρατιωτῶν" ἐκείνους γὰρ οὐδ᾽ ἂν εἴασαν ταφῆναι, οὐδὲ γὰρ τάἀφῆς χατηξιώθτσαν. Δεῖ οὖν tàf συνελθόντων ἡμῖν, φησὶν, ἀνδρῶν. "Opa, T4 βούλεται αὐτόπτας αὐτοὺς εἶναι. Καίτοιγε ἔμελλε παρέσεσθαι τὸ Πνεῦμα" ἀλλ᾽ ὅμως πολλὴ σπου. δὴ περὶ τούτου ἦν. Τῶν συνελθόντων ἡμῖν ἀνδρῶν,

* Morel. καὶ ὅτι ἐνδιατρίδει. b Morel. dx μέρους ἐχείνην τήν. “ Sic Morel. οἱ mss. Savil, ín (ει.

φησὶν, ἐν παντὶ χρόνῳ, ἐν ᾧ εἰσῆ.1θεὲ καὶ é£nA0er τ᾿ ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς. Δείχνυσιν αὐτοὺς συν- ῳχηχότας αὐτῷ οὐχ ἁπλῶς ὡς μαθητὰς παρόντας. "Apa καὶ ἐξ ἀρχῆς τότε πολλοὶ παρηχολούθουν αὐτῷ.

«Ὅρα γοῦν, πῶς τοῦτο δηλοῖ 4, ὅταν λέγῃ" ἯΗν εἷς

ἐχ τῶν δύο τῶν ἀκουσάντων παρὰ ᾿Ιωάννου, καὶ ἀκοιουθησάντων τῷ ᾿Ἰησοῦ. Ἐν παντὶ χρόνῳ, φησὶν, ἐν ᾧ εἰσῆ.1θε καὶ ἐξῆλθεν ép' ἡμᾶς ὁ Κύριος Ἰησοῦς, ἀρξάμενος ἀπὸ τοῦ βαπείσματος ᾿Ιωάν- vov. Καλῶς. Τὰ γὰρ πρὸ τούτου οὐδὲὶς ἥδει μαθὼν, ἀλλὰ Πνεύματι ἐμάνθανον. "Ewc τῆς ἡμέρας, φησὶν, ἧς ἀνελήφθη dg' ἡμῶν, μάρτυρα τῆς dracrá- σεως αὑτοῦ σὺν ἡμῖν γενέσθαι ἕνα τούτων. Οὐχ εἶπε, Τῶν ἄλλων μάρτυρα, ἀλλὰ, Τῆς ἀναστά- σεως μόνης μάρτυρα. Καὶ γὰρ ἀξιοπιστότερος ἣν ὁ δυνάμενος εἰπεῖν, ὅτι Ἐχεῖνος ὁ φαγὼν, xai πιὼν, xai σταυρωθεὶς, αὐτὸς ἀνέστη. "Ὥστε οὔτε τῶν πρὸ τούτον χρόνων, οὔτε τῶν μετὰ ταῦτα ἔδει μάρτυρα εἶναι xal € τῶν σημείων. Τὸ γὰρ ζητούμενον τοῦτο ἦν, ἢ ἀνάστασις ^ ἐπεὶ ἐχεῖνα δῆλα ἣν καὶ ὡὧμολο- γημένα, αὕτη δὲ λάθρα γέγονε, χαὶ τούτοις μόνοις ἣν δήλη. Καὶ οὐ λέγουσιν, ὅτι ΓΛγγελοι εἶπον ἡμῖν, ἀλλ᾽ ὅτι 'ξωράχαμεν [28] ἡμεῖς. Πόθεν δῆλον; Ἐξ ὧν θαυματουργοῦμεν. Διὰ τοῦτο μάλιστα τότε αὐτοὺς ἀξιοπίστους ἔδει εἶναι. Καὶ ἔστησαν, φησὶ, δύο. Διατί μὴ πολλούς ; να μὴ μείξων ἡ ἀθυμία γένηται, μηδὲ εἰς πολλοὺς τὸ πρᾶγμα περιστῇ. Οὐχ ἀπλῶς δὲ προστίθησιν ἐχεῖνον, ἀλλὰ δειχνὺς, ὅτι πολλάχις ὁ παρὰ ἀνθρώποις τίμιος, παρὰ τῷ Θεῷ ἐλάττων ἐστί. Καὶ χοινῇ δὲ πάντες εὔχονται λέγοντες" Σὺ, Κύριε, καρδιογγῶστα πάντων, àvdósi£or. Σὺ, φησὶ, μὴ ἡμεῖ;. Εὐκαίρως χαρδιογνώστην χαλοῦσιν, ἀπὸ γὰρ τούτου αἱρεῖσθαι ἐχρῆν, οὐχὶ τῶν ἔξωθεν f. Οὕτω; ἐθάῤῥουν, ὅτι πάντως ἕνα δεῖ γενέσύαι. Καὶ οὐχ εἶπον, Ἔχλεξαι, ἀλλὰ, ᾿Ανάδειξον τὸν ἐχλεγέντα, φησὶν, "Or ἐξειέξω" εἰδότες πάντα προωρίσθαι τῷ Θεῷ. "Ex τούτων τῶν δύο ἕνα Aaxeiv τὸν χιλῆρον τῆς διαχογίας ταύτης καὶ ἀποστολῆς. "Hv γὰρ καὶ ἄλλη διαχονία. Καὶ ἔδωχαν αὐτοῖς κιλήρους. Οὔπω γὰρ ἑαυτοὺς ἀξίους & ἡγοῦντο ἀφ᾽ ἑαυτῶν ἐχλέξασθαι " διὸ καὶ αἰτοῦσι διά τινος σημείου μα- θεῖν.

δ΄. "AJ δὲ, εἰ ἔνθα οὔτε εὐχὴ, οὔτε ἀξιόλογο: ἄνδρες, χλῆρος τοσοῦτον ἔσχυσε, διὰ τὸ ἐξ ὀρθῇς γενέ- σθαι γνώμης ἐπὶ τοῦ Ἰωνᾶ" πολλῷ μᾶλλον ἐνταῦθα ἐπλήρωσε τὸν χορὸν, ἀπήρτισε τὴν τάξιν. Καὶ ὁ Eve - ρὸς οὐχ Ἦλγησεν᾽ οὐ γὰρ ἂν ἀπέχρυψαν τὰ οἰχεῖα ἐλαττώματα οἱ ἀπόστολοι" οἵ γε περὶ αὐτῶν τῶν χο- ρυφαίων εἰπεῖν οὐχ ἀπέσχοντο, ὅτι ἡγανάχτησαν ἁἀλ- λαχοῦ" καὶ οὐχ ἄπαξ, ἀλλὰ xa δὶς χαὶ πολλάχις. Tcó- τους οὖν xal ἡμεῖς μιμησώμεθα. Οὐχ ἔτι μοι πρὸς πάντας ὁ λόγος, ἀλλὰ πρὸς τοὺς ἀρχῆς ἐφιεμένους. Εἰ πιστεύεις, ὅτι Θεοῦ ἔστιν ἐχλογὴ, μὴ ἀγανάχτει" ἐχείνῳ γὰρ ἀγαναχτεῖς, καὶ πρὸς ἐχεῖνον παροξύνῃ" ἐχεῖνός ἐστιν ὁ ἐχλεξάμενος. Εἰ δὲ αὐτὸς μὲν ἐξελέ- ξατο, σὺ δὲ τολμᾷς τούτῳ ἀγαναχτεῖν, ταὐτὸν ποιεῖς οἷον ὁΚάϊν. Δέον γὰρ ἀποδέξασθαι, ὁ δὲ ὅτι ftpo:tt- μήθη ἡ θυσία τοῦ ἀδελφοῦ, ἐλυπήθη ἡγανάχτησε, δέον χατανυγῆναι. Ἐγὼ δὲ οὐ τοῦτο λέγω, ἀλλ᾽ ὅτι συμφερόντως οἷδεν οἰχονομεῖν ὁ Θεός. Πολλάχις γὰρ τὸ μὲν ἦθος ἐπιειχέστερος σὺ, οὐχ ἐπιτήδειος δέ, 14- λιν ἔστι σοὶ μὲν βίος ἄληπτος καὶ ἦθος ἐλευθέριον, ἐν d Verba, πῶς τοῦτο δηλοῖ, ex uno cod. accesserunt. Eprr. “ Morel. εἶναι μόνον,χαί. — € Haec, οὐχὶ τῶν ἔξωθ:ν. absunt ab omnibus mss. nostris; sed habentur in Savil. et Morel. et bene quadrant. δ Sic unus cod. Montf. cum

Commel. et duobus mss. ἡγοῦντο εἶναι τοῦ διά v. o. uae s, "DIT.

31 IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1l]. $3

eorum qui convenerant fervore resplendens. Eram, inquit, fere centum viginti. Forte septuaginta , quos iyse elegerat, sive alii quoque ex ferventioribus, quales crant Joseph et Matthias : et mulieres multz que se- quebantur illum, simul ubique aderant.

9. Ifc doctoris providentia. Primus hic doctorem constituit. Non dixit, Nos ad docendum suf(icimus : ita procul erat a vana gloria, et ad unum tantum spectabat, quimqnam non pari forma apud omnes ejus vigebat auctoritas, Sed jure hxc sic gerebantur ob virtutem viri; et quod nunc praefectura non honor esset, sed providentia erga subditos. Ea res non si- nebat electos efferri; ad pericula enim vocabantur ; neque eos qui clecti non fuerant, ut inhonoratos do- lere. At nuuc. non ita se res habet, sed contra omni- no. Vide namque, centum viginti erant, et unum po- stulat ab omni multitudine; et jure quidem. Primus auctoritatem habet in negotio, ut cui omnes commis- si fuissent. Huic enim Christus dixerat : Ei tu ali- quando conversus, confirma fratres tuos (Luc. 99. 52). Quia, inquit, Connumeratus erat in nobis, idco oportet alium proponere, qui illius loco sit testis. Et vide, quomodo doctorem suum imitatur, ubique ex Scri- pturis disserens ; nec quidquam de Christo loquens, quod nempe id ille sxpe przdixisset. Neque dicit ubi Scriptura proditionem ejus memoret ; nempe, Os pec- cateris et os dolosi super me aperium est (Psal. 408. 2); sed ubi tantum illius supplicii meminit : hoc enim interim illus scire juvabat. lllud vero maxime Do- mini benignitatem declarat. Quoniam, inquit, Connu- meraius erat in. nobis, et sortitus est. sortem ministerii hujus. Sortem ubique vocat, ostenders totum a gra- tia Dei et ab ejus electione esse , et vetera ipsis in mentem revocans, quod nempe Deus ipsis sortem de- derit, ut olim Levitis. Et immoratur iis quze dicuntur de Juda, quod nempe proditionis merces, vindictae sit prxvco.. Possedit, inquit, agrum de mercede iniqui- latis. Vide quomodo hoc ex divina dispensatione fa- clum fuerit. Zniquilatis, inquit. Mult:e sunt iniquitates, sed hac nihil iniquius umquam factum est. ltaque ini- quitlatis erat negotium. Nec praesentibus tantum no- unn fuit, sed etiam posteris oimnnibus : ita ut vel in- viti et inscii locum nominarent, quemadmodum et Caiphas prophetavit inscius. Deus compulit cos ut licbraice nomen darent Aceldama. Ilinc declaraban- tur mala Judzos invasura. Atque ostendit harc pro- phctiain ex parte completam : Bonum erat ei, si natus non fuisset homo ille (Matth. 26. 24). De Jud:is quo- que eadem dicere par est. Etenim si dux plexus fuit, multo magis hi. Sed horum nihil adhuc loquitur. Deinde ostendens de ipso jure dici illud Aceldama, inducit prophetam dicentem : Fiat habitatio ejus de- seria (Psal. 68. 26). Quid enim desertius sepulcro? ldco sic jure debuit ager vocari. Qui enim pretium numeravit, etiamsi alii eimerint, ille merito censeri debet causa esse tantze. desolationis. Hxc porro de- solstio principium est Judaicx desolationis, si quis diligenter expendat. Nam et ipsi seipsos fame oeci- derunt, multosque interermerunt, et urbs ipsa sepul-

erum fuit hospitum et militum. Illos vero ne sepeliri quidem sinebant, ut sepultura indignos. Oportet igi. tur, inquit, ez his. viris qui nobiscum sunt conaregari. Vide, quomodo vult illos testes oculatos fuisse, etiamsi adventurus esset Spiritus : attamen maguam hujus rei curam habebat. Ez viris, inquit, qui nobiscum sunt congregati, in omni tempore quo intravit el exivit inter nos Dominus Jesus. Significat ipsos habitasse cum illo, nec simpliciter fuisse discipulos. Nimirum a princijuo multi sequebantur eum. Vide igitur quomodo dicat : Erat unus ex duobus qui audierant a Joanne, et sequuti sunt Jesum (Joan. 1. 40). In. omni tempore, inquit, quo intravit et exivit inter nos Dominus Jesus incipiens a baptismate Joannis. Recte etenim, qux prius gest» fuerant, nenio noverat edoctus, sed a Spiritu didice- runt. Usque in diem, inquit, qua assumptus est a nobis, lestem resurrectionis ejus nobiscum fieri unum ez istis. Non dixit, Czrterorum testem ; sed, Testem resurre- ctionis, tantum. Nam fide dignior erat is, qui dicere poterat : Qui edebat, bibebat, et crucifixus est, is ipse resurrexit. Itaque neque przlteriti, neque 586» quentis temporis, neque signorum testem esse opor- (ebat, sed resurrectionis tantum. llla namque maui- festa et in confesso crant; resurrectio autem clam facta fuerat, hisque solum nota erat. Neque dicunt : Angeli dixerunt nobis; sed, Nos vidimus. Undenam id manifestum est? Ex miraculis qu:e facimus. Ideo Lune poti-simum illos fide dignos csse oportuit. Et statuerunt, inquit, duos. Cur non plures? Ne major fieret animorum perturbatio, neve res in multos ex- tenderetur. Nec sine causa Matthiam adjicit, sed ut ostendat eum, qui apud homines honorabilis est, apud Deum esse inferiorem. Et simul omnes precantur dicentes, Tu, Domine, qui corda nosti omnium, osten- de. Tu, non nos. Opportune cordium cegnitorem vocant : ab illo enim electio facienda erat, non ab aliis. Sie conlidenter loquebantur, quia oportebat omnino unum eligi. Neque dixerunt, Elige; sed, Ostende electum , Quem elegeris, inquit: scientes omuia a Deo pr:edefinita esse. Ex his duobus unum ac- cipere sortem ministerii hujus el apostolatus. Erat enim etiam aliud ministerium. Et dederunt sortes eis. Non- duin enim se dignos csse putabant, qui ex sese ipsi fa- cerent electionem : ideo cupiunt aliquo signo edoceri.

4. Alioquin vero, si ubi nec precatio erat, neque digni viri aderant, tantum valuit sors, eo quod recto animo fieret, nempe super Jona: multo magis hic, ubi chorum explevit, ubi ordinem perfecit. Neque alter doluit; non enim id tacuissent apostoli, qui non abstinuerunt a referendis etiam przecipuorum aposto- lorum vitiis, quando nempe indignati sunt non sc- mel, sed bis et pluries. los itaque et nos imitemur. Non onmibus loquor, sed iis, qui principatum affc- cnt. Si credis electionem a Deo 6:56, nc indigncri: : adversus illum enira indignaris et irritaris : ille cst cui elegit. Si autem elegit ille, et sic indignari audes, idipsum facis quod Cain. Cum enim approbare opor. tuisget, zegre et indigne tulit ile, quod fratris sai vi- clima acceplior essct ; quandc eompengi oportelrat.

t9 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. 40

Ego vero non hoe dico, sed quod Deus sciat rem uti- liter dispensare. S:epe namque tu , qui toribus es niodestioribus, non tamen 1doneus es, luirsus est tibi vita inculpata moresque liberales sunt : neque tamen in Ecclesia hzc satis sunt. Alioquin vero alius ad aliud est idoneus. Annon vides, quantam harumce rerum rationem liabeat divina Scriptura? Episcopi officium. — Sed dicam, qua de causa haec de » dissidia oriantur : quia nempe non quasi ad pre- fecturam et patrocinium fratrum accediinus, sed qua- si ad lhionorem et requiem. Si scires cnim episcopum omnium esse, omnium onera ferre oportere ; quod aliis irascentibus venia detur, illi vero minime ; quod aliis peccantibus excusatio multa, ipsi vero nulla sit : ad hanc dignitatem non accurrisses. Hic enim om- nium linguis expositus cst, omnium judicio, sapien- tium et insipientium : quotidi:nis curis atteritur, ito et nocturnis : multorum odio, multorum invidia pa- tet. Ne mihi euim de illis loquaris, qui omnia ad gra- tiam faciunt, et dormire cupiunt, qui ad hoc nego- tium quasi ad requiem accedunt. De his non loquor, sed de iis, qui vigilant pro animabus vestris, qui subditorum salutem sux anteponunt. Dic mihi : si i8, qui decem filios habet subditos, secum semper lia- bitontes, sine intermissione curam illorum habcre cogitur ; is, qui tot habet, non sub manu positos, non cohabitantes, sed auctoritati 50:5 obsequentes, qua- lem esse oportet? Sed, inquies, in honore habetur. [n quo honore? Pauperes vilissimi in foro ipsum conviciis lac^r:.nt. Cur ergo illis 503 os occludit ? Belle sanc ; scd non opus episcopi narras. Rursus nisi omnibus largiatur, tam otiosis, quam iis, qui operan- tur, mille undique criminationibus impetitur : nemo timet illum accusare et criminari. Nam erga priucipes

metus cohibet, erga hos minime. Apud illos enim timor

Dei nihil valet. Quisrepr:esentare possit curam de ver» bo et doctrina, difficultatem iti ordinationibus? For-

tà 56 vel ego admodum imbecillus sum, miser, et nul-

lius pretii ; vel res ita se habet, ut dico. Sacerdotis ani- ma nihil differt ἃ navi fluctibus agitata : undique pungi- tur, ab amicis, ab inimicis ; a suis, ab alienis. Annon orbis est luperatori subditus ; hic vero unam tantum civitatem regit 2 At tanto majores eunt hujus solli- citudines, quanto majus est pelagus tumens ac furens nqua fluminis. Quam tandem ob causam ? Quia illie multi sunt ministri, omniaque lege et mandato per- aguntur; hic vero non ftem : neque enim licet ex auctoritate pr:cipere ; verum $i admodum commo- veatur, crudelis audit ; sin parum , frigidus dicitur. Opertet autem hxc duo contraria concurrere , ita ut nec contemptus, nec odium excitetur. Alioquín vero ipsa negotia pri»occupant. Quot homines cogitur of.. fendere, velit nolit ? in quot alios invitus aspere age- re? Non alio modo loquor, quam ut affectus sum. Non multos puto sacerdotes salvos ficri, sed longe vlures perire, non alia de causa, quam quod res ma- puum postulet animum. Multis enim necessitatibus Δ propriis pellitur moribus, ct innumeris undique opuz liabet ocelis. Non. vides quam multa. opus sit

episcopo adesse ? Ut doctrina polleat, ut sit patiens. ut fidelem sermonem in doctrina servet ( 1. Tim. 5. 9. Tit. 1. 7). Quantz hoc difficultatis? Aliorum pec- catis ipse obnoxius est. Alia non memoro ; sed si vel unus decedat non initiatus, annon id totam ipsius salutem subvertit ? Unius enim anima» pernicies tan- tum est damnum, ut nullo possit exprimi sermone. Si enim ejus salus tanti est, ut pro illa Filius Dei hoi facetus οἱ tanta passus sit, ejus pernicies co- gita quantuni afferet. supplicium. Si is, per quem alius perit, in hae vita morte dignus est, multo inagis ille. Ne mihi dixeris, Peccavit presbyter aut diaco- nus : li»c omnia in caput ordinaniium referuntur. Aliud iterum dico. Contingit, ut quis successionem excipiat improborum hominum : dubitat ille, quid consilii capere oporteat circa preterita peccata. Duo enim sunt praecipiti, atque oportet neque illum di- mittere, neque alios offendere. An exscindendus cest prior ? Verum causa non adest. Án dimittendus ? Etiam, inquies : nam ejus est. culpa qui ordinavit. Quid ergo? non oportet ordinare, neque ad alium gradum evehere? Sed hinc omnibus palam erit, illum esse improbum. [tique rursus alio offendit niodo. Num ad majorem gradum promovendus est ? lioc multo detcrius est.

5. Onus episcopatus non ambitur, sed dignitas. —ltaque si quis ad suminum sacerdotium accesserit velut. 3d sollicitudinem , nemo illud facile susceperit. Nunc autem velut esternos magistratus illud affectamus. Nau ut gloria et honore apud homines afficiamur, apud Deum perimus. Quod honoris lucrum ? quan clare probatur niliil esse ? Quando sacerdotium con- cupiscis, ex adverso pone gehennam, perpende ratio- nes illic reddendas : ex adverso pone vitam a curis liberam, yone supplicii meusuram. Quoniam si pri- vatim pecces, nihil tale passurus es : si vero sacerdos sis, periisti. Cogita, quanta passus, quanta philoso- phia usus sit Moyses, quanta exhibuerit bona, et ta- men quod unum peccatum adimiserit, acerbe plexus est ; ac merito : quoniam id cum aliorum jactura factum est. (a) Itaque graviores poenas dedit, non quod palam factum sit, sed quod sacerdotis pecca- tum esset. Non enim pari modo plectimur pro mani- festis et pro occultis. Peccatum enim idem est, j.osna non eadem ; imo ne peccatum quidem est idem : neque cnim idem est, occulte .pecvare, et palam id audere. Episcopo autem non licet clam peceare. Optanduimn enim illi esset non peccantem ἃ crimiua- tionibus liberari; tantum abest ut peccans id possit. Si irascatur. «i rideat, si vel per somnum quietem expelat, multi conviciis incessunt, mult offenduntur, multi leges przescribunt, multi priseos repetunt me- moria, et prasenti improperant : hocque faciunt ',

! [llud, /tocque faciunt, deest in. Savil. et in uno Cod.; sed habetur in aliis Codd., et lectum est ab Erasmo. ᾿ (a) Ου sequuntur, vitista apud Morel., ex Savilio οἱ cx Manuscriptis restituta suut. In Morel. quippe voces quzdam

substituuntur, quà seriem turbant omisee vocc hiatum efficere videntur, '

""A-—

39

δὲ Ἐχχλησίᾳ οὐ τούτων δεῖ μόνον. "AA; δὲ xai ἄλ- Auc πρὸς ἄλλο ἁρομόδιός ἐστιν, Οὐχ ὁρᾷς, ὅσον ὑπὲρ τούτων πεποίηται λόγον ἡ θεία Γραφῇ;

'AXX εἴπω, τένος ἕνεχεν περιμάχητον τὸ πρᾶγμα γέγονεν" ὅτι οὐχ ὡς ἐπὶ ἀρχὴν, καὶ πραστασίαν ἀδελ- φῶν ἐρχόμεθα, ἀλλ᾽ ὡς ἐπὶ τιμὴν καὶ ἀνάπαυσιν. Ei γὰρ ἥδεις, ὅτι πάντων ὀφείλει εἶναι ὁ ἐπίαχοπος, τὰ πάντων βάρη βαστάζων. ὅτι τοῖς μὲν ἄλλοις ὀργιζο- μένοις συγγνώμη, αὐτῷ δὲ οὐδαμοῦ" ὅτι τοῖς ἄλλοις ἁμαρτάνουσι παραίτησις πολλὴ 8, αὐτῷ δὲ οὐχ Ext, οὐχ ἂν ἔσπευσας ἐπὶ τὴν ἀρχὴν, οὐχ ἂν ἕδραμες. Καὶ γὰρ οὗτος τοῖς ἁπάντων ὑπόχειται στόμασι, ταῖς ἀπάν- των χρίσεσι, χαὶ σοφῶν, xai ἀσόφων᾽ φροντίσι χαθ᾽ ἑχάστην χόπτεται τὴν ἡμέραν, xa0' ἑκάστην νύχτα" πολλοὺς ἔχει τοὺς μισοῦντας, πολλοὺς ἔχει τοὺς δια- φθονουμένους. Μὴ γάρ μοι περὶ ἐχείνων εἴπῃ: τῶν πάντα b χαριζομένων [29], τῶν χαθεύδειν βουλομέ- νων, τῶν ὡς; ἐπὶ ἀνάπαυσιν εἰς τὸ πρᾶγμα ἐρχομένων. Οὐ περὶ τούτων ὁλόγος, ἀλλὰ περὶ ἐχείνων τῶν ἀγρυ- πνούντων ὑπὲρ τῶν ψυχῶν ὑμῶν, τῶν τῆς οἰχείας σωτηρίας τὴν τῶν ἀρχομένων προτιθέντων. Εἰπέ μο', εἰ δέχα τις παῖδας ἔχων ὑποχειρίους συνοιχοῦντας αὐτῷ διαπαντὸς, ἀδιαλείπτως αὐτῶν ἀναγχάζεται φροντίξειν, τοσούτους ἔχων οὗτος οὐχ ὑποχειρίους *, οὐ συνοιχοῦντας, ἀλλ᾽ ἐν τῇ ἰδίᾳ ἐξουσίᾳ τὴν ὑπ- ακχοὴν ἔχοντας, τίς οὐχ ὀφείλει γενέσθαι ; ᾿Αλλὰ τι- μᾶται, φησίν. Ποίχ τιμῇ; Πένητες τριωδολιμαῖοι βλασφημοῦσιν αὐτὸν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς. Τί οὖν αὐτοὺς οὐκ ἐπιστομίζει; Πάνυ γε. Οὐ γὰρ ἐπισχόπου λέ- γεις ἔργον. Πάλιν, ἂν μὴ πᾶσι παρέχῃ, xai τοῖς ἐν ἀργίᾳ, καὶ τοῖς ἐργαζομένοις, μυρία πανταχόθεν ἐγχλήματα" αὐδεὶς δέδοιχε χατηγορῆσαι xal διᾳαύα- λεῖν" ἐπὶ μὲν γὰρ τῶν ἀρχόντων ὁ φόθος ἔπεστιν, ἐπὶ δὲ τούτων οὐχί. Ὁ γὰρ «ó6o; τοῦ Θεοῦ παρ᾽ αὐτοῖς οὐδὲν ἰσχύει. Τί ἄν τις εἴποι τὸν περὶ τὸν λόγον xal τὴν διδασχαλίαν φροντίδα ; τὴν δυσχολίαν τὴν ἐν ταῖς χειροτονίαις ; Τάχα ἣ σφόδρα ἀσθενὴς ἐγὼ τυγχάνω χαὶ ταλαίπωρος καὶ οὐδαμινὸς, ἣ τὸ πρᾶγμα οὕτως ἔχει. Οὐδὲν πλοίον χλυδωνιζομένου διενήνοχεν ἡ τοῦ ἱερέως Ψυχὴ" πανταχόθεν στίζεται, παρὰ d φίλων, παρ' ἐχθρῶν, παρ᾽ οἰχείων, παρ᾽ ἀλλοτρίων. Οὐχὶ «ἧς οἰχουμένης ὁ βασιλεύων χρατεῖ" οὗτος δὲ πόλεως μόνης; ᾿Αλλὰ τοσοῦτον μείζους εἰσὶν αἱ φροντίδες τού- τον, ὅσον ὕδατος ἁπλῶς ὑπὸ πνεύμᾳτος χιγουμένου ποταμίου, χαὶ πελάγου; οἰδοῦντος, χαὶ μαινομένου «b ὀιάφορον. Τί δήποτε ; Ὅτι ἐχεῖ μὲν πολλοὶ οἱ συν- αντιλαμθανόμενοι (πάντα γὰρ νόμῳ xaX διατάξει γί- νεται)" ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτον, οὐδὲ ἀπ᾽ ἐξουσίας 9 ἔστιν ἐπιτάξαι" ἀλλ᾽ ἂν μὲν σφοδρῶ; χινηθῇ, ἀχούει ὠμός" ἂν δὲ μὴ σφοδρῶς, φυχρός. Act ὃὲ ταῦτα τὰ ἐναντία συνελθεῖν, ὥστε μήτε χαταφρονεΐσθαι, αἧτε μισεῖσθαι. "AX)uc δὲ καὶ «d πράγματα προχατ- εἴληπται. Πόσους ἀναγχάζεται σχανδαλίζειν, xa ἐχὼν xaX ἄχων!] πόσους πλήττειν, xal ἑκὼν καὶ ἄχων!] Οὐχ ἄλλως λέγω, ἀλλ᾽ ὡς ἔχω καὶ διάχειμαι, Obx οἷ- μαι εἶναι πολλοὺς àv τοῖς ἱξρεῦσι τοὺς σωζομένους, ἀλλὰ πολλῷ πλείους τοὺς ἀπολλυμένους. τὸ δὲ al- τιον, ὅτι μεγάλης τὸ πρᾶγμα δεῖται ψυχῆς. Πολλὰς γὰρ ἀνάγχας ἔχει τὰς ἐξαγούσας «οὔ οἰχείου ἤθους, καὶ μυρίων αὐτῷ πανταχόθεν ὀφθαλμῶν δεῖ. Οὐχ ὁρᾷς, ὅσλ δεῖ τὸν ἐπίσκοπον ἔχειν ; Διδαχτιχὸν εἶναι, ἀν- εξίχαχον, ἀντεχόμενον τοῦ χανὰ τὴν διδαχὴν πιστοῦ

6 πολλή deest in quibusdam. ὃ Alii πᾶσι. “ οὐχ ὑποχειρίους üeest in mss. nostris, sed habetur in Savil. et Morel. d Savil. οἱ quidam mas. πανταχόθεν μαστιζο- μένον παρά. 9 "Ex' ἐξουσίας duo mss.

PaATnoL. Gn. LX.

IN ACTA APOSTOLOuUM.HOMIL. ἢ.

40

λόγου. Πόσης τοῦτο δυσχολίας ; Καὶ τῶν τοῖς ἄλλοις ἁμαρτανομένων αὐτὸς ἔχει τὰς αἰτίας. Οὐ λέγω τῶν ἄλλων οὐδέν’ ἂν εἷς μόνον ἀπέλθῃ ἀμύντος, οὐχὶ πᾶ- σαν αὑτοῦ κατέστρεψε τὴν σωτηρίαν; Vuyrc γὰρ ἀπ- ὠλεια μιᾶς τοσαύτην ἔχει ζημίαν, ὅσην οὐδεὶς πα- ραστῆσαι δύναται λόγος. Εἰ γὰρ ἡ σωτηρία αὐτῆς τοσούτου ἀξία, ὥστε τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ ἄνθρωπον γε- νέασθαι, xal τοσαῦτα παθεῖν" ἡ ἀπώλεια ἐννόησον ὅσην οἴσει τὴν τιμωρίαν. Εἰ δι᾽ ὃν ἀπόλλυταί τις, ἐν τῷ πα- ρόντι βίῳ ἄξιος ἀποθανεῖν, πολλῷ μᾶλλον ἐχεΐ. Μὴ γάρ 190] μοι εἴπῃς, ὅτι ὁ πρεσδύτερος ἥμαρτε, μηδὲ ὅτι 6 διάχονος" πάντων τούτων ἐπὶ τὴν κεφαλὴν τῶν χείρο- τονησάντων al αἰτίαι φέρονται. Πάλιν ἕτερον εἴπω, Συμόαίνει τινὰ κλῆρον διαδέξασθαι ἀνδρῶν μοχθηρῶν" τί χρὴ βουλεύσασθαι ἀπορεῖ ἐπὶ ἁμαρτήμασι f προ- λαδοῦσι. Δύο γὰρ οἱ χρημνοὶ, χαὶ δεῖ μῆτε ἀφεῖναι ἐχεῖνον, χαὶ τοὺς ἄλλους μὴ αχανδαλίσαι. Ἐχχόψαι τοίνυν δεῖ πρῶτον : ᾿Αλλ᾽ οὐχ ἔστι παροῦσα πρόφασις. ᾽Αλλ᾽ ἀφεῖναι; Ναὶ, φησί" τοῦ γὰρ χειροτονήσαντος td) αἰτία. Τί οὖν ; οὐ δεῖ χειροτονῆσαι, οὐδὲ ἐφ᾽ ἕτερον βαθμὸν ἀγαγεῖν ; ᾿Αλλὰ τοῦτο πᾶσιν ἔσται δῆλον, ὅτι μοχθηρός τίς àv. Πάλιν οὖν ἑτέρως ἐσκανδάλισεν. ᾿Αλλ᾽ ἀγαγεῖν ἐπὶ μείζονα βαθμόν ; Τοῦτο πολλῷ χα- λεπώτερον. ε΄. Ὥστε εἴ τις ὡς Exi προστασίαν ἕτρεχε τὴν ápy- ιΞξρωσύνην, οὐδεὶς ἂν αὐτὴν ἐδέξατο ταχέως. Νῦν δὲ, ὥσπερ τὰς ἔξωθεν ἀρχὰς, οὕτω χαὶ ταύτην διώχομεν. Ἵνα γὰρ δοξασθῶμεν, ἵνα τιμηθῶμεν παρὰ ἀνθρώ- ποις, ἀπολλύμεθα παρὰ τῷ Θεῷ. Τί τὸ x£pbo; τῆς τι- uie; πῶς ἐλήλεγκται οὐδὲν οὖσα ; Ὅταν ἐπιθυμήσῃς ἱερωσύνης, ἀντίστησον τὴν γέενναν, ἀντέστησον τὰς εὐθύνας τὰς ἐχεῖ, ἀντίστησον τὸν ἀπράγμονα βίον, ἀντίστησον τῆς χολάσεως τὸ μέτρον" ὅτι χἂν ἁμάρτῃς χατὰ σαυτὸν, οὐδὲν πείσῃ τοιοῦτον’ ἂν δὲ ἱερεὺς ὧν, ἀπόλωλας. Ἐννόησον, ὅσα ὑπέμεινεν, ὅσα ἐφιλοσό- φησεν ὁ Μωῦσῆς, ὅσα ἐπεδείξατο ἀγαθά: xai ἵνα ἕν ἁμάρτῃ ἁμάρτημα μόνον, ἐχολάζετο πικρῶς" εἰ- χότως. Μετὰ γὰρ τῆς τῶν ἄλλων ζημίας τοῦτο γέ- Yovev * ὥστε πιχρότερον ἐχολάζετο, οὐ τῷ φανερὸν γενέσθαι, ἀλλὰ xal τῷ ἱερέως εἶνατ τὸ ἁμάρτημα; οὗ τὴν αὐτὴν γὰρ τιμωρίαν διδόαμεν τῶν τε φανερῶν, καὶ τῶν λάθρα ἁμαρτανομένων. Ἧ μὲν γὰρ ἁμαρτία ἡ αὐτὴ, ἡ δὲ ζημία οὐχ fj αὐτὴ, μᾶλλον δὲ οὐδὲ ἡ ἁμαρτία" οὐ γάρ ἐστι τὸ αὐτὸ, λανθάνοντα xal χρυ- πτόμενον ἁμαρτάνειν, χαὶ φανερῶς. Τὸν δὲ ἐπίσχοπον οὐχ ἕνι λάθρα ἁμαρτάνειν, ᾿Αγαπητὸν γὰρ μὴ ἁμαρ- τάνοντα ἀπαλλαγῆναι ἐγχλημάτων, μή τί γε ἁμαρ- τάνοντα. Κἂν ὀργισθῇ, χἂν γελάσῃ, xàv ἀνέσεως ὄναρ ἐπιθυμήσῃ. πολλοὶ οἱ σχώπτοντες, πολλοὶ ol σχανδα- λιζόμενοι, πολλοὶ oi νομοθετοῦντες, πολλοὶϊοΐ τῶν προ- τέρων μεμνημένοι, xal τὰν παρόντα καχίξζοντες" xai ταῦτα ποιοῦσιν δ, οὐχ ἐχεένους ἐγχωμιάσαι βουλόμενοι" ἀλλὰ τοῦτον δαχεῖν, τῶν συνεπιασχόπων, τῶν πρεσθυ- τέρων μεμνημένοι. Γλυχὺς ὁ πόλεμης ἀπείροις, φησί. Τοῦτο xaX νῦν ἁρμόζει λέγειγ' μᾷλλαν δὲ καὶ λέγομεν πρὸ τοῦ καταστῆναι εἰς τὸν ἀγῶνα" μετὰ δὲ τὸ ἐμ- δῆναι, οὐδὲ δῆλαι γινόμεθα τοῖς πολλοῖς. Οὐ γάρ ἔστιν ἡμῖν νῦν πόλεμος πρὸς τοὺς b χαταδυνᾳστεύογτας τῶν πενήτων, οὐδὲ τοῦ ποιμνίου προπολεμεῖν ἀνεχόμεθᾳ" [31} ἀλλὰ κατὰ τοὺς ποιμέγας ἐχείγους τοὺς ἐν τῷ ἴε-

f Savil. βουλεύσασθαι ἐπὶ Unus cod. τί βουλεύσασθαι A du duo vt Morel. nt. Panio de alii babent . ὥστε ναι. 8 Hao, χαὶ ταῦτα

ποιοῦσι, δεξαπὶ in Savil. et In upo cod. b Unus codex et

Savil. in marg. φησί. Μᾶλλον δὲ vov, οὐδὲ μετὰ τὸ ἐχδῆναι

δῆλος τοῖς πολλοῖς. Οὐ γάρ ἔστιν αὐτοῖς πόλεμος, ἀλλὰ χατὰ «

E int. A in.

|

:

— σφάττομεν καὶ κατεσθίομεν. Τίς ἡμῶν ἐπιδεί- Xxvutat τοσαύτην φροντίδα περὶ τὰ ποίμνια τοῦ Χρι- στοῦ, ὅσην περὶ τὰ ποίμνια τοῦ Λάδαν ὁ Ἰαχώδ; τίς δύναται ἀπαριθμήσασθαι παγετὸν νυχτός ; Μὴ γάρ μοι τὰς παννυχίδας εἴπγςν. xai τὴν τοσαύτην θερα- πείαν. Πᾶν μὲν οὖν τοὐναντίον. Ὕπαρχοι xaX τοπάρ- yat οὐχ ἀπολαύουσι τοσαύτης τιμῆς, ὅσης ὁ τῆς ἘΧ- χκλησίας ἄρχων. "Àv ἐν βασιλείοις εἰσίῃ, τίς πρῶτος ; ἂν παρὰ γυναιξὶν, ἂν παρὰ ταῖς οἰχίαις τῶν μεγάλων, οὐδεὶς ἕτερος αὐτοῦ προτετίμηται. ᾿Απόλωλε πάντα καὶ διέφθαρται. Ταῦτα οὐχ ὑμᾶς χαταισχῦν"αι βουλό- μενος λέγω, ἀλλ᾽ ὑμῶν ἐπισχεῖν τὴν ἐπιθυμίαν. Ποίῳ γὰρ συνειδότι ἂν γένῃ σπουδάσας ἣ διὰ σαυτοῦ; »1 bc ἑτέρου ; ποίοις ὀφθαλμοῖς ἀντιδλέψεις Exclwp τῷ συν- ἐργήσαντι; τί ἕξεις ἀπολογήσασθαι ; μὲν γὰρἄχων χαὶ βιασθεὶς, xol οὐχ ἐθέλων, ἔχοι ἄν τινα ἀπολο- (av, εἰ χαὶ τὰ μάλιστα xal οὗτος ἀπεστέρηται συγ- γνώμης πλὴν ἀλλὰ παρὰ τοῦτο ἔχει τινὰ ἀπολογίαν. Ἐννόησον τί Σέμων ἔπαθε; Τί γὰρ, εἰ μὴ ἀργύριον δίδως, ἀλλ᾽ ἀντὶ ἀργυρίου χολαχεύεις, xaX χατασχευά- ζεις πολλὰ, χαὶ μηχανᾷ ; Τὸ ἀργύριόν σου σὺν σοὶ εἴη εἰς ἀπὠ.ϊειαν. Πρὸς ἐκεῖνον εἶπε, καὶ τούτοις ἐρεῖ" ἡ σπουδὴ ὑμῶν μεθ᾽ ὑμῶν ἔστω εἰς ἀπώλειαν, ὅτι Σνομίσατε περιδιομῇ ἀνθρωπίνῃ τὴν δωρεὰν τοῦ Θεοῦ κτᾶσθαι. ᾿Αλλ᾽ οὐδείς ἔστι τοιοῦτος ; Μηδὲ γένοιτο, Οὐδὲ γὰρ βούλομαι οὐδὲν πρὸς ὑμᾶς εἶναι τῶν λεγο- μένων᾽ νυνὶ δὲ ἐχ τῆς ἀχολουθίας εἰς τούτους ἐνεπέ- ὅομεν τοὺς λόγους. Οὐδὲ γὰρ ὅταν χατὰ πλεονεξίας λέγωμεν, πρὸς ὑμᾶς λέγομεν, ἀλλ᾽ οὐδὲ πρὸ; ἕνα. Γέ- νοιτο εἰχῇ τὰ φάρμακα παρ᾽ ἡμῶν χατασχενάζεσθαι. Αἱ τῶν ἰατρῶν εὐχαὶ τοιαῦταί εἶσιν, οὐχ ἄλλα αἱἷ- «κοῦφαι, ἢ σιε μετὰ τὸν πολὺν πόνον ἀπλῶς ῥιφῆς- vat τὰ φάρμαχα. Ταῦτα xal ἡμεῖς εὐχόμεθα, ἁπλῶς εἰς à£2a λέγεσθαι τὰ ῥήματα τὰ ἡμέτερα, ὥστε ῥήματα μόνον εἶναι. Πάντα ὑποστῆναι ἔτοιμο: ἐγὼ, ὥστε μὴ εἰς χρείαν χαταστῆναι τοῦ ταῦτα λέγειν. Εἰ δὲ βούλεσθε, χαὶ σιγήσομεν᾽ μόνον ἕστω ἀχίν- δυνος ἡ σιγή. Οὐ γὰρ οἶμαι οὐδένα, χἂν σφόδρα κενόδοξος fj, μὴ καλούσης χρείας θελῆσαι ἂν ἁπλῶς ἀπιδείχνυσθαι. Παραχωρήσομεν τῆς διδασχαλίας ὑμῖν" αὕτη γὰρ μείζων ἡ διδισχαλία ἡ διὰ πραγμάτων *- ἐπεὶ χαὶ τῶν ἰατρῶν οἱ ἄριστοι, καίτοιγε τῆς νόσου

* Alii ἢ ἡ διὰ πραγμάτων

5. JOANNIS ΟἸΠΥΘΟΘΤΟΜΙ ARCIIHEP. CONSTANTINOP.

42

τῶν χαμνόντων φερούσης αὐτοῖς μιγϑοὺς, βούλοιντο ἂν ὑγιαίνειν τοὺς αὐτῶν φίλους. Καὶ ἡμεῖς βουλόμεθα ἅπαντας ὑγιαίνειν. Οὐ γὰρ ἵνα ἡμεῖς δόχιμοι ὥμεν βουλόμεθα, ὑμεῖς δὲ ἀδόχιμοι ἧτε. Ἐδουλόμην εἰ οἷόν t€ ὄψει αὐτῇ τὴν ἀγάπην, ἣν περὶ ὑμᾶς ἔχω, ἐπιδεί- ξασθαι" οὐδεὶς γάρ μοι λοιπὸν οὐδὲν ἂν ἐνεχάλεσεν, εἰ χαὶ σφόδρα τραχὺς ἦν ὁ λόγος.Τὰ γὰρ παρὰ φίλων λεγόμενα, χἂν ὕδρις ἧ, φορητά. ᾿Αξιοπιστόεερα τὰρ τραύματα φίλου, ἣ ἔχούσια φιλήμακα ἐχθροῦ. Οὐδὲν ἐμοὶ ποθεινότερον ὑμῶν, οὐδὲ τοῦτο τὸ φῶς. Μυριάκις γὰρ ἂν εὐξαίμην αὐτὸς πηρωθῆναι, εἴ yt ἐνῆν διὰ τούτου τὰς ὑμετέρας ἐπιστρέψαι ψυχάς" οὕτως αὐτοῦ τοῦ φωτὸς γλυχίων ἐμοὶ ἡ σωτηρία ἢ ὑμετέρα, Τί γὰρ ὄφελός μοι τῶν ἀχτίνων τῶν ἡλια- xiv, ὅταν ἡ δι᾽ ὑμᾶς ἀθυμία πολὺ χατασχεδάξῃ τῶν [539] ὀφθαλμῶν τὸ σχότος ; Τὸ γὰρ φῶς τότε χαλὸν, ὅταν ἐν εὐφροσύνῃ φαίνηται’ ἐπεὶ τῇ λυπουμένῃ Ψυχῇ xal παρενοχλεῖν δοχεῖ, “Ὅτε δὲ οὐ ψεύδομαι, μὴ γένοιτο μέν ποτε πεῖραν λαδεῖν. Πλὴν εἴποτε συμδαΐη, τινὰ ὑμῶν ἁμαρτάνειν, χαθεύδοντί μοι παράστητε" ἀπο- λοίμην», εἰ μὴ τοῖς παραλύτοις ἔοιχα, εἰ μὴ τοῖς ἐξ- ἐστηχόσι, καὶ χατὰ τὸν προφητικὸν λόγον, Καὶ τὸ φῶς τῶν ὀρθαλμῶν μου, καὶ αὑτὸ οὖχ ἔστι μετ᾽ ἐμοῦ. Τίς γὰρ ὑμῖν ἐλπὶς, ὑμῶν μὴ προχυπτόντων ; τίς δὲ ἀθυμία, ὑμῶν εὐδοχιμούντων ; Πτεροῦσθαι δοχῶ, ὅταν τι περὶ ὑμῶν ἀχούσω χρηστόν. Πιληρώσατέ μου τὴν χαράν. Τοσοῦτον μόνον εἰσήνεγχα εἰς τὴν εὐχὴν, ὅτι ἐπιθυμῶ ὑμῶν τὴν προχοπῆν. Ὃ δὲ διαμιλλῶμαι € πρὸς πάντας τοῦτό ἐστιν, ὅτι φιλῶ, ὅτι συμπέπλεγμαι, ὅτι πάντα μοι ὑμεῖς ἔστε, xat πατὴρ, xai “μήτηρ, χαὶ ἀδελφοὶ, χαὶ παιδία. Μὴ δὴ νομίσητέ τι τῶν παρ᾽ ἡμῶν λεγομένων πρὸς ἀπέχθειαν λέγεσθαι, ἀλλὰ πρὸς διόρθωσιν. Αδεϊρὸς γὰρ, φησὶν, ὑπὸ ἀδελφοῦ βοηθούμενος, ὡς πόλις ὀχυρά. Μὴ δὴ ἀπαξιώ σητε" οὐδὲ γὰρ ἐγὼ τὸν παρ᾽ ὑμῶν ἀἁτιμάζω λόγον, ἀλλὰ βουλοίμην ἂν διορθοῦσθαι παρ᾽ ὑμῶν, βουλοίμην ἂν μανθάνειν. Πάντες γὰρ ἡμεῖς ἀδελφοί ἐσμεν. εἷς δὲ ἡμῶν ἐστιν ὁ χαθηγητής. "Ἔστι δὲ xal ἐν ἀδελφοῖς ἕνα ἐπιτάττειν, χαὶ τοὺς ἄλλους πείθεσθαι. Μὴ δὴ ἀπαξιώσητε, ἀλλὰ πάντα ποιῶμεν εἰς δόξαν τοῦ Θεοῦ" ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ᾿Αμήν.

b ᾿Απολοίμην deest in uno [in omnibus nostris]. * Alius ὃ δὲ ἁμιλλῶμαι.

OMIAIA A'.

Kal ἐν τῷ cvpzAnpovcOu: τὴν ἡμέραν τῆς Πεν- τηχοστῆς, ἦσαν ὁμοθυμαδὸν ἐπὶ τὸ αὑτό' καὶ ἐγένετο ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος.

α΄. Τίς ἐστιν αὕτη f) Πεντηχοστή, Ὅτε τὸ δρέπανον ἐπιδάλλειν ἔδει τῷ ἀμητῷ ὅτε τοὺς χαρποὺς συν- éyev ἐχρῆν. Εἶδες τὸν τύπον; Βλέπε πάλιν τὴν ἀλή- θειαν. Ὅτε τὸ δρέπανον ἐπιδάλλειν ἔδει τοῦ λόγου, ὅτε τὸν ἀμητὸν συλλέγειν, τότε χαθάπερ δρέπανον τὸ Πνεῦμαε ἠχονημένον ἐφίπταται. "Axoue γὰρ τοῦ Χρι- στοῦ λέγοντα; " ᾿Επάρατε τοὺς ὀρθαλμοὺς ὑμῶν, καὶ θεάσασϑε τὰς χώρας, ὅτι Asvxal εἶσι πρὸς θερισμὸν ἤδη" καὶ πάλιν, Ὁ μὲν θερισμὸς κοιλὺς, οἱ δὲ ἐργάται λίγοι. Ὥστε αὐτὸς ἐπέδαλε τὸ δρέ- ! eavov πρόταρος. Αὐτὸς γὰρ ἀνήγαγεν εἰς οὐ ρανοὺς ἀπαρχὴν, τὸ ἡμῶν προσλαδών. Διὰ τοῦτο Χχαὶ θερι-

* Alius χαϑάκερ γὰρ ἀντὶ δρεπάνον τὸ Πνεῦμα.

σμὸν τὸ τοιοῦτον χαλεῖ. Ἐν τῷ συμπιηροῦσθαι, φησὶ, τὴν ἡμέραν τῆς Πεντηχοστῆς, τουτέστιν, οὗ πρὸ τῆς Πεντηχοστῆς, ἀλλὰ περὶ αὐτὴν, ὡς εἰπεῖν, τὴν Πεντηκοστήν. “Ἔδει γὰρ ἑορτῆς P οὔσης πάλιν ταῦτα γίνεσθαι, ἵν᾽ οἱ παρόντες τῷ σταυρῷ τοῦ Χρι- στοῦ, οὗτοι xal ταῦτα ἴδωσι. Καὶ érévsto ἄφνω ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἦχος. Διατί μὴ χωρὶς αἰσθητῶν ὑπο» δειγμάτων τοῦτο γέγονεν; Ὅτι ἐὲ χαὶ [55] τούτου

γενομένου ἔλεγον, ὅτι l'Aevxovc μεμεστωμέγοι 8,»

σὶν, εἰ μὴ τοῦτο ἐγένετο, τί οὐχ ἂν εἶπον ; Οὐχ ἁπλῶς δὲ ὁ ἦχος γέγονεν, ἀλλ' "Ex τοῦ οὐρανοῦ. Καὶ τὺ αἰφνίδιον δὲ διανέστησεν αὑτούς. Καὶ ἐπλήρωσεν ὅλον τὸν οἶκον. Ilo)» τὴν ῥύμην λέγει τοῦ Πνεύ- ματος. Ὅρα. Πάντας ἐκεῖ σννήγαγεν, ὥστε xai τοὺς

.» Alius τοντέστι πρὸ τῆς πεντηκοστῆς, τῆς περὶ αὐτὴν, ὡς εἰκεῖν. "Ἔδει γὰρ ἑορτῆς.

a IN ACTA APOSTOLORUM. HOMIL. 1V. 4a

non quod illos laudare , sed quod hunc mordere ve- lint, coepiscopos et presbyteros memorantes. Dulce, aiunt, bellum inexpertis. Hoc et nunc dicere par est ; imo ctiam dicimus antequam in certamen veniamus ; cum autem eo venimus , non ἃ vulgo cognoscimur. Non est enim jam nobis bellum contra eos, qui pau- peres opprimunt, neque gregem defendimus ; sed ut pastores illi ab Ezechiele (Cap. 54. 2) memorati, maeétamus et devoramus. Quis nostrum tantam cu- ram exhibet eirca greges Christi, quantam Jacob circa greges Labani ? quis describere possit noctur. num gelu ? Ne mihi dixeris pervigilia tantamque exhibitam curam. Totum igitur contrarium est. Con- sules et przfecti non tanto fruuntur lionore, quanto is qui prazest Ecclesie. Si in regiam ingrediatur, quis primus est ? si apud matronas , si in procerum aedes, nemo illi anteponitur. Omnia perierunt et cor- rupta sunt. Hzc dico, non ut vos pudore suffundam, sed ut vestram cohibeam cupiditatem. Quo uteris conscio, si ambias vel per te vel per alium ? quibus oculis respicies eum qui tibi fuit auxilio ? quid pote- ris ad tui defensionem proferre ? Nam qui invitus coactus fuit, aliquam habet excusationem, etiamsi plerumque hic quoque nullam habeat veniam : c:ete- rum aliquam tamen excusationem habet. Cogita, quid acciderit Simoni. Quid enim refert, si argentum non dederis ; si argenti loco, aduleris, et machinas adhi- beas ? Argentum tuum tecum sit in perditionem (Act. 8. 20). 1loc illi dixit ; hisque dicet : Ambitio vestra vo- biscum sit in perditionem, quia putastis vos liumana circuitione donum Dei possessuros esse. At nullus talis est ?* Utinam non sit! Cuperem sane liorum nibil ad vos pertinere : nunc autem cx verborum serie in lios incidimus sermones. Neque enim, quando avari- tiam insectamur, contra vos loquimur, sed neque con- tra unum quidem. Utinam vero hzc pliarmaca 2 no- bis frustra parentur : hzc sunt medicorum vota, nibil aliud postulantium, quam ut post multum laborem remedia (frustra parata projiciantur. Ic et nos opta- mus, ut verba nostra frustra et in aerem abeant, et verba tantum sint. Equidem paratus sum ad omnia sustinenda, ut non sit opus hzc dicere. Quin si vul« tis, tacebimus, dum silentium sit sine periculo. Ne-

que enim puto quempiam quantumvis vanz glorise cupidum, nisi vocet necessitas , velle frustra sese ef- ferre. Concedemus vobis doctrinam : hzc qnippe ma- jor doctrina, quie factis docet. Quandoquidem et opti- mi medici, etiamsi egrorum morbi mercedem ipsis pariant, malint tamen amicos suos bene valere. Et nos cupimus omnes bene valerc. Non enim cupimus nos probatos esse, vos autem reprobos. Vellem, si fieri posset , meam erga vos caritatem ipsis oculis ex«- hibere : nullus cnim postea me redarguercet, etiamsi aspero sermone uterer. Nam Fide digniora sunt vul- nera antici, quam spontanea oscula inimici ( Prov. 97. 6). Nihil mihi carius vobis, ne ipsa quidem lux. Optarim enim vel millies exczecari, si sic animas vestras con- - vertere possem : sic mihi salus vestra ipsa luce dul- cior est. Quid enim prosunt mibi solares radii, si dolor propter vos ortus, oculos tenebris offundat ? Tunc lux bona est, quando cum lztitia prodit : moe renti quippe animae molesta est. Quod vero non men- tiar, utinam numquam contingat experimento discere. Cseterum si quando contigerit quempiam vestrum peccare, dormienti mihi adeste ; peream, si nori pa- ralyticis aut. mente captis similis sim, secundum propheticum dictum, Et lumen oculorum meorum et ipsum non est mecum ( Psal. 57. 10 ). Qux enim no- bis spes, vobis non proficientibus ? quis moror esse possit, vobis praeclare agentibus ? Ceu alis instru ctus videor, cum boni quidpiam de vobis audio. /m- plete gaudium meum ( Philipp. 2. 2). lloc solum in voto labeo , quod desiderem profecium vestrum. ln lioc vero cum omuibus decerto, quud vos amem, quod complectar : quia vos mihi omnia estis, ct pater, et mater, et fratres, et filii. Ne putetis corum quidpiam, qux a me dicuntur, ex odio proficisci, sed ad emen- dationem loquor. Nam Frater, inquit, qui adjuvatur a fratre, quasi civitas firma ( Prov. 18. 10 ). Ne igi- tur indignemini : neque enim ego sermoneni vestrum contemno, sed vellem a vobis emendari, vellem di- scere. Omnes enim (fratres sumus, unus est autem Magister noster. Inter fratres vero par est, ut unus precipiat , alii obtemperent. Ne igitur indignemini, sed omnia faciamus ad gloriam Dei ; quia ipsi gloria in szcula sxculorum. Ánien.

HOMILIA IV.

Ca». 9. v. 4. Et cum compleretur. dies Pentecostes, erant omnes pariter in eodem loco : 9. et factus est repente de celo sonus.

4. Cur in. Pentecoste advenit. Spiritus sanctus. — Qu:e est hzc Pentecoste ἢ Cum falx mittenda esset in messem, cum fructus essent colligendi. Vidisti typum * ? Vide jam veritatem. Cum falx sermonis esset immittenda, cum messis colligenda, tunc Spiri- tas ut acuta falx advolat. Audi namque Christum di- centem : Levate oculos vestros, et videte regiones, quia albe sunt jam ad messem (Joan. ἃ. $5 ) : ac rursus,

! In uno Codice homilia sic incipit : Fidisti typum. Que eX hac Pentecoste ἢ etc.

Messis quidem multa, operarii antem pauci (Luc. 40. 9). Itaque ille prior falcem immisit. llle enim primitias ad calum advexit, nostra assumpta natura : ideoque illud messem appellat. Cum compleretur, inquit, dies Pentecostes ; boc est, non ante Pentecosten, sed eirca ipsam, ut ita dicam, Pentecosten. Oportebat enim hrec rursus festi tempore contingere, ut qui eruci Cliristi adfuerant, hzc quoque viderent. Et factus est repente de celo sonus. Cur non id εἶπα sensibili- bus signis factum est? Quoniam, sí re sic gesta dice- bant, Musto pleni sunt, nisi res sic f2cto fuisset, quid non dixissent? Neque simpliciter sonus factus e«t, $ed, De celo. Et quia repentinus erst, ἐκείν. iilos

ἐδ $. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCIHEP. CONSTANTINOP. i

E! replevit totam domum. Magnam dicit Spiritus vehe- mentiam. Attende. Omnes. illuc congregavit, ut et presentes crederent, ac digui ostenderentur. Neque νος tantum, sed et aliud longe terribilius adjecit. 5. Kt apparuerunt illis dispertite lingue tamquam iguis, inquit. Recte ubique additur illud, Tamquam, ne quid sensibile de Spiritu existimes. Tamquam ignis, inquit, et tamquam spiritus. Nou erat ergo ventus simpliciter per aerem effusus. Nam cum Joanni Spi- ritus debuit innotescere, quasi in specie columb:x su- pra Christi eaput. venit (Marc. 4. 10. Luc. ὅ. 22. Joan. 1. $2) : nunc vero, cum tota multitudo conver - tenda esset, tamquam ignis venit. Seditque supra suigulos eorum ; id est, mansit, requievit; nam se- dere, stare et. manere significat. Quid vero? an in éuodecim tantum venit, non in czeteros? Nequaquam; sed venit etiam in illos eentum viginti. Neque enim sine causa Petrus prophetz testimonium protulit di- eens : Et erit in novissimis diebus, dicit Dominus Deus, e[[undam de Spiritu meo super omnem carnem : et pro- phetabunt filii vestri, et fitis vestre ; cl. juvenes vestri. visiones videbunt, el senes vestri somnia somniabunt (Joel 4. 98). Animadverte porro illum non modo ut per- eclleret, sed etiam ut gratia repleret, in Spiritu san- eto et igni venisse : subjungit enim, A. ΕἸ repleti sunt omnes Spiritu sancto , el ceperunt loqui variis linguis, proul Spiritus saucius dabat eloqui illis. Non aliud si- gnum accipiunt, sed lioe primuin : novum enim crat, nec opus fuit alio siguo. Sedit, inquit, supra singulos corum. Ergo etiam supra ilum, qui electus non fue- rat. ideo non jam dolet. quod non electus fuerit ut Matthias !- Et repleti sunt, inquit, omnes. Non gratiam Spiritus simpliciter acceperunt, sed illa repleti sunt. Et coperunt loqui variis linguis, prout Spiritus sanctus dabat eloqui illis. Non dixisset, Omnes, licet przsen- tc$ essent apostoli, nisi alii quoque participes fuis- sent. Alioquin autem, cum illos ante nominatim re- censuisset, non illos nunc cum aliis jungeret in hoe negoiio. Nam si, ubi dicendum tantum erat apostolos adfuisse, ipsos nominatim recensuit, multo magis hio illos distinxisset.

Spiritus sanctus in. orantes. descendit, — Animad- verte autem, quomodo cum perseverant in oratione, cum caritatem servant , tunc Spiritus adveniat. In memoriam illis revocat alteram visionem, eum dicit, Tamquam ignis. Tamquam ignis enim apparuit in rubo, Prout Spiritus sanctus. dabat eloqui. illis, Nam eloquia eorum quasi apophthegmata erant. 5. Erant eulesa in Jerusalem, inquit, habitantes Judei viri reli- giosi. (Ize habitatio signum religionis erat. Quomodot Cus e tot nationibus essent, patriam, domos, cogna- tos reliquerant, et illic habitabant. Nam ait : Erant in Jerusalem | hobitantes Judei, viri religiosi, ex omni nelione, qua sub celo est. 6. Facta autem hac voce convenit multitudo, et mente confusa est. Quia in domo res gesta est, jure qui foris erant accurrebant. Mente con[usa est multitudo. Quid signilicat illud, Confusa

1 Alii legunt... « supra singulos eorum. » Conside viai quomedo aon doleat quod non clectus [uerit. hi

est? Turbata, admirata est, Deinde admiratione illam declarans ita pergit : Quoniam «audiebat wnus- quisque lingua. sua illos loquentes. T. Et consenit mwl- titudo, el inter se dicebant : Nonne ecce isti omnes. qo loquuntur, Galilei sunt? Ad apostolos statim respi-

ciuut. 8. Et. quomodo nos audintus unusquisque lin. guam. nostram, in qua nati sumus? Parthi, et Medi , εἰ Elumite , et. qui habitant. Mesopotamiam , Judeam εἰ Cappadociam ,| Pontum εἰ Asiam, 10. Phrygiam et Pamphyliam , gyptum οἱ partes Libye, quee est circa Cyrenen, et advenee Romani, 44 Judei quoque et pro- selyti, Cretes οἱ Árabes : audimus eos