'

*•■ C

herManni boerhaave

Phil. & Med. D.InJl. Coltegii Pratt. Bot. & Chem. Prof.

in Acad. Lugd. Bat. Praes. CdlL Cbir. Soe. Reg.

Scient. Lond. & Acad. Reg. Scient. Paris. Sod.

PRAELECTIONES

ACADEMICAE

IN PROPRIAS

1NSTITVTIONES REI MEDICAE

EDIDIT, ET NOTAS ADDIDIT

ALBERTVS HALLER

M. & Pbll. D. Confilierius Aulicus &f Archiattr Regius Med. Anat. Bot. Chir. P. P. O. Socc. Reig. Brit. fef Suec. Sod.

Tom. V. Pars II. MENSTRVA» conceptvs.

gottingae,

apvd abram vandenhqeck, acad. tvpogr.

mdccxliiji.

Digitized by the Internet Archive

in 2011 with funding from

Open Knowledge Commons and Harvard Medical School

http://www.archive.org/details/hermanniboerhaav062boer

<^:^®{m)o^o^:Z£$8)

DE MENSTRUIS,

D C L I X.

Jitius) * Ut fetum meliua et fuftineat* & defendat : deinde extrorfum cedit os facrum , atque auget pelvis capaci- tatem.

Coc*

a Pelvis ltiu!iebri$ a virlli fatis infigniter dif- icvt' nam ipfae lumborum verrebrae in- eipiufit magis retrorfum declinare oal tle uter. iif C B \UHIN< Tbeatr, p. ifo% Deinde pelvisipfa latior efta dextris ad firiiftras, ob ofifa Iliuna magis ad latera rerlcxa, vel patula c bauhin. Theatr. pt 49. riolak. p. 404,, MAURICEAU

ad ict p. 200% ALBIK, ofteoh tk. 2 jp.

MOMROO of the bones p 331. feqq. VESaLIVS \fc% PALFYN 1 c denique dimidio fere pollice latiora grew. Mh(c± p4 $% Pnrro latior eft ab anteriofihus ad pofteriora , ob os facrum magis re&ums nequeperinde antrorfum flcxum bona-

CIOLVS p. if. ALfilN. MONROO

e. bauhin. pal*yn anat ■. de la femmt P- f\ fi lumbosque retrorfum patulos C. B. ctcc & coccygem re&iorem AL8;

1. C M O N R O O l C, VESALtVS Lt I. C.

19. c, bavhin qui idcm mobiliof, & magis adeo retro verfus cft: MAURI* CE4U 1. c, Sacrum osetiam longius facit GREW. p. / . fed hae menfurae ut pro

con« Tvn.V. ParsII A

z. DE MENSTRUIS.

Coccygh) Ejus mucro vertitur antrcr> fum b,.'ut fetum fuftineat , atque fimul ita articulatur, utfacile retrorfum flefti poft^t, fic fpatium auget.

Remoti) Quando in pelvim mafculfni fceleti , ab inferioribus infpicio , major an-

goftia

conftantibus admitti poflint, multa egent repetitione, Porro etiam ideo portio ofTea minor eO , quia ofla pubis longe majori &: obcufo angulo uniuntur , quae prin- ceps nota eft fceleti mullebiis , CELSO olim difta L. Vlll. c- i. & VESALIO, c. BAUHiNofr aliis : confer chesei- denii 1\ XXXlV. cum T. XXXV. ALB. 1 c. MAURICEAU 1. c, Eadem ofla breviori fynchondrofi coeunt KIOL. p. 404,.*

Denique et ifchii tubera rragis diftant

AIB 1 C PALFIN 1. C CIAUHIH.

hinc femorum cervires magis transvcr- Jae cum trunco angulum faciunt rec"Ho- rem. Adeoque ¥bi femina lattor eft

ALB. 1. C. MONROO p. 3?6*. BEURllN

dijf. de lux. fem. n% 8 , Quod quidem ne- cefle eft , ut latefeens in graviditate abdo- men firmius fuftineri poflit. Aliae diverfitates partim minoris momenti funt minusve certae , ut foramen pubis majus verheyen, p. 312. oflium lfchii tuber planius : m o n r o o I. C* aliae ,inferius dicentur, vide not c* PiNAEvs equidem videtur has diverfita- tes fere parlui tribuere de not. virgin. p. 178. Verum in virginibus etiam repe* riuntur. b Vidc not *<

DE MENSTRUIS. 3

guftia manifefta fit perfpicienti , qua a ieminae pelvi differt. Hujus adeo capacior eft apertura, cumque ofla fpubis et coc- cygis ) a fe mutuo longius diftent , tota pelvis capacior quam viris eft , quos eadem cum femina ftatura efle pofueris. Haec adeo evidentia funt vifu , ut notae fint , quibus fceleta utriusque fexus di- ftinguas.

Pubis) Ita augetur apertura pclvis, quae fetum transmittit.

Maxlma ) Statuam fprmofiffimze femi- xiae c adfpice, qualis antiquiflima illa Coae

vene-

c Hoc duobus modis verum eft, Nam I. maxima latitudo thoracis firilis fuperat maximam latitudinem inter duo i!ia , in fcmina vero eidem cedit. In fceletis CHeseldenianis XXXIV XXXV. ratione? <unt hujus modi : Latitudo fumma tho

racisin femina 26— latitudo vero ilium 3*— M viro thoracis latitud© 31— ^^

vero ^o~ Adeoque comparatis nume-

ris, latitudints inter ilium ofta ratio, ad latltudinem pe&oris, in feminis, cft ai

camdem in viris rationem ;; ~

nempe uti :.' ie$f. Si$ proxime. A fceleto verb rationes , quam a ftatuis fumere malui , nam tori majores viris pe&oris rationem majorem faciunt, adcps clunium fcmoris rationcm in feminis A 2 augct,

DE MENSTRUIS.

auget. Verum hic unice quaeritur fpa« tium ollibus interceptum DURERVS tamen de proport* L 11. p. i0, dat fcml- nae hume-orum latitudinem t^ fcmo- rum paulo plus; viro humerorum dlftan- tiam j!„femoru laritudinem 16. Hunc locam praeceptor velle videtur. Dudum rhases ad mansorem L 11. c, 5-6 „ feminis pe&us et fcapulas angu- ftas, coftas minores , ct coxas ex nateS craftiores efle In mnuris autcm feminls iigonivs au&or eft, femora 11011 latiota humcris efle of barbados P.S7.

Diftantia osfium femorum er. osfium illum, quae fere eadem cft , majorem rationem habet ad diftantiam (capularurn in femina, quam in viro. Tn integro homiue, Ve* falii Venus habct femorum dlftantiarn

partium^^ fcapularum autem 48— -Jo

Hercule caedem quantirates funt 48 ff% In fcelero cheseldenii in ofteogr. rtagn* T.XXXlV. XXXV. eaedem quan-

titates infeminafunt 19- 1 c~ ,in viro

r%" 4

31-— 41 m Nempe in fcminis latitudo

fcmorum , sd latitudinem fcapularum eft uti 114 ad 1 4 ' - in viris vero uti 6jf , ad %%: adeoque ratio, qna latitudo fcapu- larum fuperat latitndinem imae pelvis in viris, ad eamdern in feminis rationem eft

uti ifi- ad j? ;; jerc.jic^.vcluti

II4 6f

10 18. 10/f.

Vide

DE MENSTRUIS. 5

veneris * flatua eft , quae Romae marmo* rea confervatur , et menfura diftantiam inter extremitates infimae pelvis , reperies, tres partes habere, uti duas habet diftantia maxima oppofitorum terminorum tho- racis. Contra in Mercurio , aut Hercule, iive alia pulcherrimi viri ftatua , repcries tres partes efle latitudinis thoracis , duas pelvis. Haeceft femmae a mare diverfitas, ut maius nempe fpatium paretur pro fetu recipiendo, quod m mare anguftius eft , ct quafi connivet.

Multa) 'Vefica c, quae fere nullum fpatjum occupat , quando inanis eft : Ute- rus, non major parvo piro : Inteftinum denique re&um graale in mulieribus. Ergo in toto corpore nullus locus eft, ubi partes minus prernantur , quamin pelvi fem/nae. Ideo fit, ut in femina omnis in humorum quantitate cxceflus deorfum dctermi- netur.

1737.

d Videtur Pracceptor Venerem Mediceam velle , quae Romae cfle deiiit, arquc Florentiae inter thefauros gentis Mediceae reperitur. V. keisleri elegantisfima itinera I p 499.

e In femina pelvis amplitudo tanta efl: , ut fufficiat utero recipiendo ,. et vaginae, quorum loco viri non hahent, niii parvas veficulas proftatamque Neque incre* mentum uteri maximum in pelvi eft, fed cedit turgenti pingucdo circum- pofita re&o inteftino , mobilisque coccyx.

* 5

6 DE MENSTRUIS.

173 2. Veficam quidem in femina majo- rem f efTe, verum non ab ipiis primordiis* fed expandi fenfim, cum in loco capaci polita ut; Hinc feminas urinamdiutiusretU nere, quam viri.

DCLX, Flaniorem) a Ut paretur fpatium pr# nramrois,quas lafte oportet diftendi. Dein- de , ut augeaiur facilitas geftandi fetus. Nam centrum gravitatis corporis mutatur in gravidis, & declinat in anteriora, h nc facillimus eifet in anteriora prolapfus, ii

per-

f Ntfva obfervatio, fed vera , quantum video. ld etiam certum eft, feminas urinam melius retinere, nifi guavidae fint, neque in viris tantas veficas repcrio , quales non raro inter caufas partus difficiles funt , et tunc ad o&o libras urinae vifac funt con« tinuifle , o&oque pintas e d 1 n r. s o c. IV» 44.9, et novcm chopines , enormem. certe molem , la MOTTE obf LX. quia «empe familiari vitio urina ante partum fubprimitar, capite fetus in veficam ni- tente la MOTTE des accouchem. obf 49. 220. ld etiam verum eftfe reperio, femi- nis magis triangulares veiicas effc , cum deorfum latefcat a pondere vefica, neque refiftcntes fub fe habeant veficulas femi- nales , duramve proftatam , fed mollis* iimum re&um inteftinum; vide confen- tientem d paksons of the bladder p, 31. T. 3. et garrngeot fplancfa ■• p. 7 f . qui in gravidis inferne dilatai* tit.

a Vide DCXXlHj

DE MENSTRUIS. 7

perinde thorax mutaretur ; cum aliunde gravidae ad rainimam offenfam antrorfurn labantur. Ideo thorax aliquandum retror- ium vcrgit , ut huic incommodo utcunquc iubveniatur. '

DCLXI.

Laxiora) Quando corpus feminae veftibus tecturn praefto eit , et iuxta adiacet cor- pus virile, incidcndo certe cutem femoris & comparando in utroque corpore crafli- tiem pinguedinis cum gracilitate cutis, facile feminam diftinxero.

Cellulae) Mulier macilenta torofo viro ©befior eit* Hinc in viro toros mufculorum diltinguimus, quos in feminis alta piriguedo ita fepelit, ut tota corporis fuperficies plana videatur.

Vaja) Arteriofa & venofa majora funt quam viri a: venae enim in feminis facile m

vari -

a Haec obfervatio maxime neceflaria cft, pcr eam enim fequentia omniademonftranda funt, Ncmpe femina a natura fa&a eft, ut certis vitae temporibus eius- uterus cnormiter inciefcere , fetumque fatis magnum, ramquain novam corporis ac- ceffionem, ex fuo /anguine alere polTita Ideo natura feminas toto corpore mol- Mori & extenfili fecit: deinde uteri vafa dilatabilia ; tandem ita difpofita , ut eo fauguinis abundantia naturaiiter vergat. Ergo puer & puella vix differunt , femi- me vero a viris ita infigniter , ut de in* fantili indole diutiffime, & in fenium usque retineant univerfalem eam molli- tiew , quam in ipiis otfibus anatome A 4 diftm

8 DE MENSTRUIS.

variccs cxtenduntur. Inde fit, ut muler ad minimum fqperpondiumin nutrimento,con-

tinuo

ilftingait Ea ipfa enim in femitia le* viora, rotundiora, planiora, minus cava, minus eminentia funt. Sed neque otium hanc diverfitatem ficit, etfi eam augere nott negaverim Nam etiam rufticis exercitatis feminis haec in cute molli* ties, in adipe abundantia , in oflibus te- neritas fupereft. Conferitlt mobilitas generls nervofi, difpofitio ad convulfio- nes , ad animi motus, earo etiam ta<5fcu wollior, obfervata hippocrati «ygp/ yvv&tK* &• pulfus cclerior,debiliorc Nequt enim fanae manerc potuiftent, fi laxita- tem partium abdominalium majorcnt ipfis natura dediiTet, rcllquas vero partes aeque robuftas reliquifiet-

Sed hic fubveniunt nobisexperimenta ClirTONi wi ntri ngh am> per quae mathematice conftat , in brutis perinde, uti in hominibus, vafa feminarum 8c debiliora » & ad fanguincm ad pelvern determinandum aptiora fa&a fuiffe, i.arteriae ovi* feminae ubique laxiores /unt, quam cognomines arteriae arietis Exp, 19 p( 130 & capaciores p. ijrf. Robur enim aortae arietis ad robur aortae in ove eft prope cor : : 79. 78. p, <S$\ fuper cmulgentes :: 12 j8. 1000. p. 7 f. & fupcr iliacas : : 1172. 1000. p 106. & 7 1. 7 o, p. 6 S, artcriae vero iliacae robur ad idem robur in vena focia in ove .- : nojv 1000. p. 110 Deinde ratio craffitiei tunicarum in aorta adfcendente

ad

DE MENSTRUiS. 9

i

tinuo plethora laborct, nifi per menftruam fenguinis jatiuram fe liberaverit.

Repkn -

ad fanguinem , cft ad eandem in ove rationera :-. 1055. 1000, p. 146, \n de- fcendente vero :: 110S. tooo. p. 146. 8c fuper cmulgentes :: 13 19. 11*9 p 112.

Haec adeo utraque ratio minuit vim» qua vafa maiora m fernina cordi refi- itunt , & incrementum facit velocius* deinde demonftrat plethoram femininam : nihil enim plethora eft , nifi ratio major fanguinis ad tunicas continentes.

Scd viciiTim ven^e feminis non in ea« dern ratione debiliores funt. Aortae arietis robur,adaortam feminae prope cor

eft 79* venae Cavae ibidem 9J; P 66-

78 90

flcmpe mjnor, Supcr emulgentcs artc-

riarum ratio cft ^Sj* venarum ljJ~?

1 000 * 000

p. 78. denuo minor- Ad divifionem

iliacarum arteriarum ratlo J*3i'

1000

venarum i%$f. p. 68. infigniffime minor.

2. aicuti autem artenarum contentum majus , ita vemrum contentum in fe- minis minus eft. Nam proportio ca- pacitatis venarum cavarum ad arterias aortas efl: in ariete, ad eamdem 111 ove proportionem " 1041.Sc 10761000. p. 144. l^f, fuper Uiacas , 8c denuo \\ 109i.& iiai.ad 1000. p. i^r Hls modis efficitur, ut venae & parvitate fua, £c A 5» robo-

io DEMENSTRUIS.

Repkntur) Femina etiam fatis gracilis pcr abortum vel lochiorum fluxum, ma-

gnam

roborc fuo fanguinem promoveant, ne nimis lentef:at circulatio p 1 5-5.

3. Haec laxitas arteriarum in gcnere fevriinino inprim/s ad pelvim, & prope originem vaforum uterinorum, inhgniffi- roa eft, ut imnifeftum fit, ad hanc fe- dcm adeo evidenter minus refiftentem fanguinem abundius determinari Non enim folum truncus aortae defcendentis in rerr.ina amplior cft: , quod etiam pitcarnius habet de fiuxu menftr.

P lf4 Iff.&FREIND C.lV.le FEVRB

fhyfioly 169.6cc.Sed lingulatim in feminis aorta verfus iliicas, & rr.agis , quam in maribus dllatatur, l< minus augetur ro» bore , adeoque uterlnae partes rnagis dilatantur a vi aeque robufti cordis, quam partes pelvis mafculae Id appa* rct per fupra citata. Nam ratio roboris arteriae arietis ad ovis arteriam ad cor eft 78. 79. ad iiiacas autem "* 1172. ioec\ nempe arteriae robur valde augetur de- fcendendo in ariete , in femina parum, ut omnino in maiori ratione, quam in aliis partibus arteriae ovis dcbiliores fint, ubi vafi uteri prodeunt p. 114. 11 f. Deinde ratio capacitatis defcendentis ad adfcendentem in ove , efl: ad eamdcrn in^ariete rationem 2 10^*« iooo. p. 146. et ratio capacitatis aortae prope emu! • gentes, ad capacitatem arteriae in ariete efl: iio<r. in ove 1120. p. 113. atquc in univerfum capacitas aortae fub emul gcntibua, in ove multo major eft quam

in

DE MENSTRUIS, n

gtiam copiam fanguinis amitterc poteft te* ad unam alteramve iibram, neque inde val- de dt;bilitabitur : & dimidia certe ja&ura fanguinis, quam vir aut per vulnus, aut per venam iettam emiierit, eius vires ita franget, ut vel animo linquatu-, vel exftin- guatur fubito.

dcixi i»

fn ariete > fi cum aorta fup enori com* paretur p 114,

Tanta fanguinis hic maior^eft dctcrmi- natio ad partes uteri, cuin & axiores 8c ampliores arteriae eo ducint,

Capacitates vemrum vici(Tim minores, roboraque majora funt. Nam iliacae venae capacitatis ratio ad arteriam eft 191. 100, cum ad emulgentes ratio ca- pacitatis venae cavae ad capacitatem aortae fit 4.694,, 1000. p. 100

Denique arteriarum ex hypogiftrio in feminis copia & rnajoreft,quam in maribus riTCARNE n6 8c valde magna pro portione uteri, quem adeunt Fitz- Gerald de catamen p. 49.

b Expenmenta demonftrant, qHam enormes haemorrhagias tolercnt feminae , quibus fctus ante dieni eliditur freind. c j, Vide vvzos in T T P. 111 Acad. Cbirurg Faris. Sex venae fecYiones in puer- pera absque omni noxa fuerunt la motte $bft 15-7. viginti quinqu™ demum librarum ja&ura ARCVLANUS apud SCHEN^ KIUM# Et in univerfum feminas plus fanguinis, quam marcs habere, per expe- rimenta demonftravit vir praeftantiflimus

S. Ha-

i3 DE MENSTRUIS,

DCLXll.

A%K^h) Corpus humanum terminum funum habet, uJtra quem n hil in longitu- dine excrefcit, a in latitudinem vero parum. Hic terminus in juventute definitur ofljbus, quod ad longitudinern attinet, quando ea ita rigida fadta funt, ut a cordis & arteria- rum viribus nfcn patiantur fe extendi. Ve- rum, poft terminum hujus incrementi, in corporibus , quae ad fummum ftaturae de- cus pervenerunt, abdorren ftriftum, coftae ar&ae, corpus habiliflimunri, & natura ju- narum eft , non arte , quam carpebat chaerea Terentianus in Eunucho. Poft hoc tempus aliqumtum adhuc craflefcimus: au&oenim adipediitenduntur coftaeamutuis contactibus, utextrorfumprotuberent:abdo- nienpromi.net, quod totum molleeft &facile cedit,craflities augetur, bsqueaugmento pro- ceritatis. ita feminaethoracem ante gettatio- nem arttiorem , poftpartum autem latiorem habent,quia perpetua preffio adfcendentis uteri coftas extrorfum vcrt t,& cartil gines adex- leriora pellit, non redituras ad pr orem ar- dtitafero, nifi continuo a partu fafciis tho- rax cogatur, uti folet fieri apud aulicasmu- liere?* Nunc adiitum verum terminum proceritatis femrnae fere tertia parte anno- rum citius quam viri pervcniunt b , inque

eadem

S. HaLES hemaftAtt jmi. & Inter omnia animalia feminam fanguinis copia excel- lere ARISTOTELE^ hift. anim. L III. c jo.

a CCCCLXXV.

h Per fuperiora. Cor enira aeque forte eft

in

DE MENSTRUSL 13

eadem ratione citius ad generationem aptae funt. Viri enim longitudine increfcunt ad annum aetatis vigelimum quintum& ultra; femina vero annos nata fedecim aut otio- 4ecim iam attigiteam proceritatem , quam nunquam excedet , nifi in raro aliquo exemplo. His obfervatis, legislatores apud omnes gentes facultatem teftamentl con- dendi teneriori mulierum aerati concedunt, viris tardius largiuntur , quod exiftiment, etiam animas feminarum prius perfeftas efle, uti corpora celerius vident periici. Sed cor folum facit , ut feminae crcfcant, quod in vafa laxa fanguinem inpellit. Nunc in femina fedecim annorum ofla dura funt, neque concedunt incrementumulterius,vasa autem ex natura muliebri laxa. Supereft, ut ifta dilatentur, atque plethora nafcatur. Caufa autem, quare citius in feminis ofla proceritatem limitent, eft in ipfa vaiorum laxitate, quae non iufficit extendendis ofli* bus. Oflafcminis nonduriora funt , quam viris, fe4 maiorem laxioribus vafis cppo- nunt reiiftentiam.

in puero Sc puella,' neque enim ulb m recens natis diverfitas reperitur. ^ed pucllae arteriae laxiores fimt , facilius adeo cxtenduntur, quintum poflunt ex- tendi, a definita ratione virium cordis; puero vero, Cum duriores fint , len- tius expandt iiecefle eft, quae cordi ma. gis refiftant Prius autem pubefcunC feminae, quia haec arteriarum laxitas sd uterum etiam major eft, adeoque nixu majore vafa collapfa uteri 8c vaginae Citius ita evolvuntur, ut rubrum fanguinem

reci-

i4 DE MENSTRUIS.

DCLXlll.

MolUs) Vulgo dicunt, cavum mufcu- lum efle, atque lacertos carneos habere, fed ecco quidem nefcio , ubi cos lacertos vide-

rint

recipiant. Eadem porro laxitas artena- rum facit, ut feminae minus procerae fint , cum arteriarum minor impulfio hbras folidas minus in longum extendere valcat.

a Situs efls in uxtu) Uterus in pelvi ponitur, in altitudine, qualis veficae elr, aut paulo breviori vesalivs p. 65*1. & de china p. Iti; multo infra margjnem pelvis. Dire&io deorfum & paulum antrorfum rr.cHnaf winslow p, coi. Antcrius veficam habet oppofitam. pofterius re£him inreftinum aristote- les hifi. amm 1, i. c i£. casser. L Vlll. T. 18 Et perifonaeum quidem fmiens afcdomen , poftquam fuperiort veficae verr»ct modica latitudine incubit, adfccndit iterum vesal, I. V f 24.. & jti tredio utero adplicatur, paulo fupra ortum vsginae , bidloo T LllL f t. hinc adfcenditadhaerens utero,& confccnfo vertice defcendit retro uterum, multo profundius* quam adfcenderat, ante inte- ftinum reftum, od vagmae usque trans* verfara partem , dussve 'ertias hsn- sing in eximia diiT de periton n. 46.) cellulofa vero circumpoflra reliquae vagi* nae, tum antcriori eius faciei circumfun* ditur. Latcraliter autem peritonaeum anodo in pelvi, «uti certe facpe ovaria in

pelvi

DE MENSTRUIS. 15

pelvj reperio , fere in media altitudine, modo ante taforum iliacoruiv» fere me- diam partem a Pfoa recedens , ett3m altius quam uterus ve sal p, 6c& ovaria continet, utidicam Pars vero peritonaei, quac cavitateni anonymam imo urero reclo que interceptam lateralis tcrmrmt, ea ab utero pofreriora petens , dunbu* p^icis transverfalibus , tamquam licamemis, eX altitudine ea , qua vefie»m deferekat* fineque uteri inferiori , merum cvm re&o inteftino conjuneir rVDLOO T. jo utcunque, conf tyXXVl. santo- kikus eam pro cervicis ligamento defcri- pfitp. »19. Vertici uteri omcnn rr non rariffime adligatur. Exempla fia^ent

BARTHOliNVS p l$l FABSlCIVF dt

o?nentop.o^% & blasIvs in veslin- oivm : etfi ncn dixerim ideo flerilefcere,

tlt HIPPOCRATES 9TCP/ afyPM &

Aphor. V. &PANAROT. vs Tentec 111. obf. 4.. & fabricivs. Dudum mo- nuit J. W. PAULT difl. de nmrit p. 2?. & quotidie obefisfirr.ae feminae pariunt,

Sed vagina, quam cum urero defcri- bere necefie videtur , canalis carnofus cft , ex terere, uti canales folent , con* preflus , multo utero latior , fitu primo declivi , qualem omnes unice pingunt, deinde pene transverfali, ut tamen modi- cc antrorfum defcendar deventer nov. lum- obft. p. 11, n. qui inter ante- riorem , & inprimis fuperiorem veficam, quam enormiter parvam eustachtvs pingit T.Xlll. & XIV. f.i. & inter infe- rius & pofterius reclum intefHnum, a fincuteri, cui coaaafcitur, ad interfemi-

ncum

fc6 DE MENSTRUIS.

\

neum defcendit. Utero , paulo fupra os internum, inviolabili nexu connafcitur. Rcd/to inteftino etiam galen. de dijf% vulv. c. 4.) & cellulofis , & carneis fibris cohaeret, ut tamen integra figura feparari cjueat Veficae cellulofitate inera , longe ante accretionem peritonaei , urethrae denique ipfa carne conjungitur, neque poteft absque laceratione feparari gal, devulv. dijf. C. 4. c. bauhik p# IIO. Et anterior vaginae finis ar&ior eft vesalivs p, 6ff. media latefcit gr aaf. p. 16*0. 147. Nuper tamen exL tum latiorem vidi.

Llgamenta autcrn uteri utririque duo dicuntur : lata, quae velorum fimiKa Aretaevs dixit de morb diutur. L 11. c.Xl, funt ipfum pcritonaeum , quod a margine pelvis anteriori defcendit, Sc ad uterum quidem diclum eft, cum vero latius fit, ad utrumque ejus latus retror- fnm fertur. hinc utero,inde pclvis lateribus continuatum ad pofteriorem pelvis parie- tem contrafe ipfum rcdit, adeoque duplex

Cft. HENSINO,^ perlt. n.47. VESALI VS

6f6* & quafi perpendiruhre /eptum intef anteriorem & pofteriorem pelvis medie. tatem facit v/inslow. n. 6oi. vesa- xivs L, V, f 14. 0.0. Idem utrinque & uteri lateri adhaeret & vaginae , uti recie santorinvs p *io. maxime in virguaculis junioribus , ibique continua- tur parti peritonaei tegenti uterum, prius di&ae BIDLOO T. jo, EUST, T.XiV. t.h graaf. T# Xll. M, M.& Xlll (fed tefe&um.)

Iden*

DE MENSTRUIS, 17

Idem peritonacum, quod ligamenta lateralia facit, ovarium ample&itur , eiquc pro membrana communi eft, iterumque ab ovario recedit antrorfum, latiusculum, propria produ&ione libere in abdomine natante , Sc longius ovariis adtingit tubas & continet g r a a f T. Vll. G. G. T.Vllf, O. O. T. XI. I. I. T. Xll. V. SWAMh MERD.T. 1. D D. T. 111. tuncque porro ad mufculos & vafa Iliaca redit. Haec ultima plica faepe, & MORGAGNO inprimis adv» IV p. 49, alae vespertili- onis nomine venit. Aliis vero , ec Gallis maxime , ligamentum ovaril in. duas partes divlditur, pofteriorem ovarlo, anteriorem vero tubae detVmatanv g a r e n g 11. p. 6$, w 1 n s t o w v s hanc alas parvas vocat n. 602. Fibras carneas vero alarum vesalii p1 660. f. »4. P. a COLUNSIO p. 773. & a BAY- LIO repetltas de catamen, a quibus uteruni In penis occurfum deprirm VESaLIVS dixit. & DIONIS cmrs d'anat. p 191^ recte refutat GRAAF. p,: 106. &weit- brecht fyr.desmoL p, 130. & hbn- sing. l.c,

Alterum ligamentum uteri teres , fub tubarum origine fustack. T.XIII.XIV. f 1. & anterius, latius ibi quam in pro- greffu graaf. p 209. cowper ad T. 50. ex uteri lateribus exit , inter redeun- tes in fe ipfurn ligamenti teti laminas iiensing. n, 47. taeniae modice conve- xae fimile , & retro peritonaeum , qued elevat, graaf T. Xi. d. p. f. & retro artenam umbilicalem , deinde fle&itur deorfum , atque fuper vafa Uiaca extror-

furrt Tm.V. P. //. B

i8 DE MENSTRUIS,

fum abit , ad anulum abdominalem tcn • dit , perque eum ad initia femoris ver- fus pubem convergens , & aliquibus fibris ibi infertum barthol, tig; 92.

Ctnt. 2. LIEUTAUD p. 360. SANTO,

rin. p. 220. in fimbrias radiatim & dif- formiter folvitur , mo-rg. Ad<v I. T, 111.

GRAAF. T. Vll. Vl!l. XI. VI D- T.

LXVIII. quae in adipem evanefcunt, ex« tra pudendurn wi nslow, n.622, graaf p. 208. muralt. nmdern. p, 419. fal- iop. obs. p. 195. Cellulofum hoc liga* snentum eli , vafis miftum winslow.

». 619. SWAMMERD. T, 111. V. COW

fer 1. c. ut in praegnantibus quadru • plo cradiora fmt , riolan, p. 365. & in puerperis mire fanguine diftendantur morg. Ad*u. IV. p 49. atque ftriis fi- brofis longitudinem fequentibus , ar~

CHANGELO di&IS p. 194. & NUCKIO

adenogr. f, 32. & baylio 1. c. & nuper Cl. trewio Comm^ Noric.lJli. n. 26. & moebio difT.inaug. obs.2. aemulismu- fculorum luutaud 1. c ut refte cum carneo tomento comparaverit fal-

LOPruS obs. p. 195. SANTORINUS VC

ro ornatius ex praegnantibus & puerper is defcripiit , & per cornua uteri , in fum- mum fundum ire, arcum facere , atque uterum detrahere dixit p. 221. quae for- te cauia fuit f cur multi anatomici Cremafterem feminis tribuerint DCXL. recentiores autem aliqui mufculos omnino vocent , ut p i n a e u s p. 41. nicholls p. 46, quos olim re- futavit fallopius, deinde craaf p. 208. Longius vero defcenderc , & ad clitoridem vcnire , ut columbus p. 342. ( qui pro novis defcribit) nym-

mak.

t>E MENSTRUIS. 19

UKTt^devittfetus p.4344. BARTHOLiN. p. 149. riolanus encbir. p. 172. ves- lingius, & ante revocationetn fuam

DtEMERBROECK p.I^S» &HUperCRA-

merus Comm. Nor. 1734. bebd.\gm vel ad media femora pervenire , ut c. ste- phanus p. 292. aut iroa, ut c. bar- tholinus, utetiam lapfis ingenuamu- liebribus uterum detrahant, le clerc Chirurg. p, 96. id experimcnto repu- gnat. Longe roinus verum eft, haec liga* menta cava efle , ut c bartholi* nus, & riolanvs p. 184, qui eam viam veneni venerei facit, per quam fau- bones nafcuntur , & bayle 1. c. & nymman, qui ea via puerum refpirare docuit , de <vita foetus p. 43. 44. aut fe- men continere , quod spigelius ait p 259. & D. de MARCHETTIS p.47. & VESLlNGiUS. Horum errorum iN lumjam ARCHANGELUS J. c. deinde van HORNE prodr. p. 27. iftum MO- LINETTUS refutavit p. 324. FAL- LOPIUS amem, qui extremitatem ca- vam fuifte dicit p. 195. bt vafa vidiffe po« tuit, in q ae difcedit. Liberum idco uterum efle, nemo negaverit exper tus,&?era hic eft DRELINCOURTU de uterov^ &KERKRINGH obftrvatio (ob$% zok ) quam GRAAFlUS repetit p. 209. nam pondus uteri iata ligsmenta facilc inclinat , teretia vero vix ullibi , quam in utero, firmius punclum habem. A ligarr.entis autem latis. & a vagina adnexa hinc re&o inteftino inde urethrae & vefu cae , retinetur uterus , ne nimis licentio- fevagetur, aut per abdomen f gutturve obamfculet, quae vetularum phrafis eft B 2 per

20 DE MENSTRUIS.

fint c. Uterus virginis fedecim annorum cxtra menfium periodum tantilius elt, fefcuncem longus, fefquidigito nihilo latior, ubi latifiimus, & intus exiguam cavita- tfem d continet , fibroiam , transverfis itfuttibus. Pulpa ipfa uteri in ea aetate tota homogenea adparet , praeter cervicem, TiCque arteriae venaeve adfunt confpicuae, nifi in exteriori fuperficie : nullae denique glandulae adfunt , fed fmgularis fubftantia, quam cum videret , mereri exittimavit galenvs, ut hymnos lovi caneret, quod tam mirabilia fibi contigiflet videre. Con- textus efl vaforum arterioiorum , & veno- forum , qualia nulla in virgine adparent , nequfi enim diflettus uterus fanguinem fundit , qui totus albicct. In gravidae vero feminae utero nihil fcre vides , praeter

far-

perantiqua , nam apud ARETAEUM reperitur acutor. L. 11. c XI. neque a recentioribus ejurata, ut apparet ex hi- ftoriola E, N. C. Dec I. ann% 111% obs. 349<quam fabulumRlOLANVS caftigavit p.184. Idem rc&caddit , ovaria utique ©berrare pofle , quae etiam ab intefrjno- rum preflione huc illucve cedere necefle eft. Tenui inteflino ovarium inhaefifle vidit SANTORINUS obs. p. 217. & in inguina etiam prolabi, teftinmque fpecie imponcre ob'ervat Cl. PARSONS of the hladder p. 141. neque quidquam repugnat. c Vide DCLXIV. DCLXXXVl. ubi etiam hanc fententiam videtur defenderePRAE- CEPTOR. '% d DCLXIV. ubi reliqua , td fabricam utert fpeclantia , habemur.

DE MENSTRUIS. 21

fanguinem, & in eadem parte c, in qua vix unum aliquod vafculum inveneras , praeter fuperficiem , in ea nunc tanta adfunt , ut digitum inferere pofles. Ab ca vero magni- tudine uterus ad priorem parvitatem redit f. ^idi enim uterum feminae, quae decies & quater pepererat , iimilem certe virgmei uteri.

Extenfuh ) Haec tota diverfitas , qua gravidus uterus a virgineo diftat, debetur humori ab interioribusdiftendentl, neque ul- li augmento folido , quod vafis appoiitum fuerit : et tamen uterus gravidus ita dila- tatur, ut 24 f libras capiat, fi gemellis in- praegnatus fuerit. Haecadmirabilis fabrica; quae in femella humana vixextricaripoteft, adegit malpighivm f*, ut in vaccarum uterum inquireret. Uterus arteriarum et venarum tela eit & complicatio. Quod in- ter vafa medium , id cellulofum eft, cavum, muco totum plenum in praegnantibus: utero* vero inani & vafa & cryptae omnes evane- fcunt, five in virgine cxtra tempus menfium inquifiveris , five in muliere, poitquam pe- perit : neque ulla pinguedo circa uterum eft, nifi in femellis caftratis , & id ipfum de marium fcroto obtinet : neque glandulae in uteroullae, fed cryptae ingentes, liquore

tur-

e DCLXXXV. Uterus ia recente puerpera non major pugno la MOTTE bbs. 397. &c.

f DCLXXVI.

f * 'Epift. ad Sfon. p. 29. g DCLXIV.

33

2t . DE MENSTRUIS.

turgidae , in quas humanac placentae inee« qualitates radicantur , brutorumve cotyle- dones.

Hic totus uterus cx tantilla mole, exigua vi , ad inhgnem magnitudinem extcnditur. Quo modo vero uterus , cinttus vafis adeo magnis, potuerit a centro ad circumferen* tiam expandi h , a tam modico intluxu par- tis expandentis, neque potius ab ambeunte abdomine comprefius fuerit , & quareovura facilius potuerit diftendere , quam uterus ovum comprimere, ad has quaeftiones vix quidem datur refpondere. Quod enim in ovoeft, id omne ab utcro vcnit. Nequc fiatu diftendi poteft ; /ed diitendi videtur a conjuntta diftenfione vaforum omnium.

Elajlicus ; harveius, cujus nunquam fine reverentia oporet meminifie, fcripfit* in ipfo utero inefle vim , quae fetum expel- Jat, tantam, ut inter mortuae matris femo- ra puer repertus fuerit ', quem poftfatum

ute-

h Uti fcmen vifci in cortice arboris , & inter rupes phntae faepe arboresque , bufo de- xnum inter dura faxa augetur. SANTO- RIN. obs p. 232. Vis enim viva omni vi inertiae major eft. Neque vafa cavita- tem uteri conprimunt, ea enim extrorfum dilatantur , cum in externa fuperiicie truncos fuos habeant , eaque liberior iit.

i de gener. anim. p. 267. edit. Londin. Sed fetus a mcrte matris in lucem erumpen- tis numerofas hiftorias invenio, quaeequi- dem demonftrare videntur , aut magnas in partu fetus partes efTe , aut mufculofam viui uteri ab ipfa morte f«pereffe. In

fumma

DE MENSTRUIS. 23

uterus expuliiTct. Certe poft partum ute* rus molliseft, uti charta pergamena lota. Vivusautem coit quidem in lc ipfum, ut

cavum fumma debilitate & deiiquiis partus la M O T T E obs. 154. in convulfionibus

UR£SL. 1722. M. Dec% MAURICEAU

obs. 331. cum paralyfi la MOTTE obs. 219. ln media apoplexia partus bresl. 1719. m. No<v. iti agone moitis BAR* THOLINUS hift. 99. Cent. 1). in co« mate matris HARVEIUS p. 266.in epi- lepfia ejusdemHELMONT. <vit. multip!. FONTANUS p. 135. E. N. C. Dte. 11. ann. 2. obs. 32. Dec. 111. ann. 7 , 8. obs. 124. & cum perfe&a mentis alie- natione conjun&a la COURVEE parad. . p. 144. SCHURIG. Embryol% p. 474. P E C H L 1 N. L. f. n. 30. Par. tus a morte hokstius ex corna- rio bift. med.mir. p, 705. ubi plura exempla habentur. Duo exempla , fedde, auditu habct h 1 l d a n u s p. 906. aliud fufpeclum salmuth Cent-W. obs.x. Unum absque idoneo tefte, eft in E. N- C Dec. 1. ann. 111. 0^.318. alh-d Dec. 11. ann. 4. obs. 42. & DecAU. ann. 4. obs.xzii & vivi, ut videtur, fetus ibidem obs* 83 % tum apud VESLING, ep pojlb* 7. & melius Dec, I. ann. 3. 1. c. 'DyxoxnAclisHafnienfibus ann. 11. <?£/. 35. p. 92. & inHiftoriisBARTHOLlNJ l.c. A. liud rolfi nckius diff. anat. p. r 1 9 5 # aliud breslavienses 1722. m. Martm ». Sept. quae hiftoria fatis fida videtur, & 1718. p. 1192. 1193. k fidus auttor la MOTTE 1. c p. 540. aliena quidem, fed fatis probabili fide. Scd & nym- B 4 ma.

14 DE MENSTRUIS.

cavum omne dcleat k , perinde ut vefica , fed fenfim & absque elateris indicio. In vivo enim animale aperto abdomine veficam acu pupugi l , cum tota urina plena efict, effluxit urina , & vefica in fe ipfam coivit, contraxitque fe pro ea ratione , qua urina exibat.

Liber ) Tamquam £W & £<y<y,uti fDE- mocritvs, facile moveri poteft, furfum, dcorfum, antrorfum , retrorfum, dextror- fum, finiftrorfum: & pariter fitum, uti fi- guram, facile & frcquenter mutat. Haec

DE-

makus talia conpilavlt, & schurig;

filleps. pt20o. Vcrum aliud,quod maxime

huc facit , in quo fetus & ipfe morruus, &

penc putridus ex mortua matre egeftus

eft,exftat e.n.c Dec.lh ann.^ obs.xoy. &

aliud ex languente & penemortua matre,

mortuifetusejc&i exemplum VERDRIES

E. N. C. Cent. 11. obs. 177. aliaque

pariter habet mortui fetus SALMUTH.

Cent. 11. obs. 36. & aiiud HOECH-

STETTER Non tamen oportet diffi-

mulare , lochia etiam , & fanguinem, a

morte per uterum & os , per expanfio-

nem aeris claflici concitata erumpere, &

hoc modo fetum , cum efTervefcentibus

lochiis, explofum fuifle E. N. C. Dec%

111, ann. 3. obs* 44. & menfes per os, na-

resque a morte apople&ica hildan.

Ceni, 111 cbs..\2» ut omnino circumft&n*

tias accuratc perfpicere oporteat prius,

quam ex his ebfervationibus pro mufculo

uteri aliquid concludatur.

k DCLXIV. 1 CCCLXV!

DE MENSTRUIS. %

deventrii m eft obfervatio, os nempa uteri non femper reda refpondere lineac

medi-

m Nemo fere anatomicorum ante deven- trium ignoravit hanc in fitu varieta- tem , quae in utero , in vagina , & In u-; teri ore obfervatur , & ipfe & in utero vacuo vidi dextrorfum traclo , & in prae- gnante. Jn graviditate enim etiarn fre- qnentius contingere neceffe eft , cum fu- niculus rariffime mediae placentae, neque haec medio fundo uteri indgatur, ad eam vero partem uterum vergere neceffe fit, ad quarn fetus pondus eum trahit MULLER de fitu obliquo uteri Argent. 1731. Ergo hippocrates fufiffime diverfbs in fitu uteri errores profequitur w*pt yvvcLtx,- 0. & ab ea caufa derSvat fterilitatem ib« &• & £. & Tgp/ (&popct)i>' deinde plato in

TIMAEO, ARISTOTELES bi/I. L»X% C. K

2. GA.LBNUS dijf. <vufo. c. 7. uterum ejusque collum furfurn, deorfum, antror- fum & retrorfum inclinari ait. PAULUS propriam curationem, tamquam malo vulgo noto , uteri declinationi obponit L. 111. c. 64. RHAZES declinantem ute- rum cucurbitula admota jubet corrigere de fettionibus. Sed & avicenna habet Canon. L M. Fen. XX!. Tr. I. c. 1. 8. qui hac ratione a femine aliquando vult averti , & riolanus p. 184. & rol-

FINCKIUS, & MAURlCEAUp. 61.57. &C. & BLASIUS obs. 2. L.1V.& GRAAF.

p. 178. & charleton de catam. p.16. & ruyscii. Cent^ obs. SS. & in E.N.C. Dec. \\\. ann. 7. 8. obs. 9. [ dextrorfum ) & iustina sigmunoin, quae pro- B 5 fun-

26 DE MENSTRUIS.

mediae , five axi vaginae n5 declinareau- tem, ut retrorfum , vel ad latera aberret.

In-

fundum (itum oris uteri inter caufas diffi- cilis partus- retulit p, 188. 189. atque, il retrorfum declinavent , periculum prae« fsgit p. 12, & morgagnus Ad<v. IV, p. 46. Ab eo tcmpore parisini hift. de P Acad^ 1709. n. 5. hepar viderunt ab uero declinato in pedus inpelli , & cou ey fitum oris uteri incertum faeit in edit. Camer p. 67. & manningham comp. art objfctric. p. 3, m 14. qui ad omnes quatuor plagas dcclinare vidit, Sc chapman inprov of midqjuifiy, qui oris obliquitatem folum ad pofteriora & ad an- teriora admittit p. 9, & recentiores fere omnes. Hoc autem peculiare habec H. a deventer , quod has uteri aberratio.- nes inter frequentes caufas partuum diffi* cilium numeret novum lumen obfietr. c. 9. 11. 46, feqqt quem fequitur manning- ham p. 20. & i.von horne Webmutter S. 11. c 2 . fufe. Sed recentlores video non plurimum tribuere huic difficuhati , & vix aliam adgnofcere , niii quae fttab offium pubis a facro nimis exigua diftan* tia. Certe etiam in herniis uteri , enor- miter devii , partus felices reperio ; & vis uteri , qua fetum propeliit, etfi aliquam efle non repugnaverim , pene nulla eft , fii cum enormi nixu refpirationis conpara- veris , quo urgente fetus , qua data via cedere cogitur , vitiumquemollis uteri fa- cile ipfe emendat, repulfus a facro oiTe ad minus refiftens oflis pubis intervallum, denique a Lineam reclam per uteri axin cum vaginae

axi

DE MENSTRUIS. 27

Ineommodum cft, fed neceflarium. Jnde helmontii n* voces , Deuzn ponere maximas potcitates in membranis, cum ven- triculus vim cibi mutandi nattus iit,uterus vim transformandi.

Preffus) nulla certe ca'jfa adeft , quae comprimat uterum , qucm mollia undique ligamenta fuftinent. Haec enim laxaetan- tum Tnembranae funt.J

Dcfenditur) Supra uterum enim perito- naeum proximum expanditur, uterurnque cingit. Praetcr eam ixembranam nullam aliam • habet.

DCLXIV.

Membranh ) Uterus omnino p tegitur a peritonaeo , tanquam externa membrana,&

un-

axi continuam alioquin ducere impoflibile e(t , cum uterus etiam cum optima va« gina angulum intercipiat.

n* Vide fextupl. digeft. n. 18. ideam morb. n. 2. &c.

a Turbinatae , in Textu ) Uteri proprie fic di&i figuraeft, quae a sorano primum demonttrataeft.ut modiceanvexa faperfi- ciefuperiusterminetur VESAL. p.652.^ radCbin. p. 122. inie duabus lineis fen- fim convergentibus , modice curvis, tan" quam lateribus finiatur. Tales bonas ieo- nes RVYSCHIUS dedit in Thes. VI. & Ad<v. I. Facies anterior & pofterior planiores funt VESALf VS p. 652. RIO- LANUS p. 185, latera pene acuta, ma« gis eminent. Gracilior finis , in quo lu neae convergcntes coeunt , habet circum •

natam

28 DE MENSTRUIS.

undique clauditur, ut nihil apertum fit, praeter tubarum aperturam. Interior autem tunicanulla b adeft, ne minus facile ulerus

m

natam fibi paulo fuper ofculum vaginara GRAAF. T. VIL WINSLOW. n. 646. quae apicem refe&i coni fimilem uterioc- cultat. Confer EUSTACHll T. XIV. t 3. cum T. Xlll. & DCLXXV. Inde fadium eft , ut uterus vulgo nimis brevis & pingatur & delcribatur. Tres nempe digitos transverfos Iongum faciunt V E- SALIUS p. 656. G R A AF p. 183. WfNSLOW. n. 590. & alii, egocoram liabeo, cujus dupla longitudo eft, ex fe- mina faniffima excifum. In puellis au- tem tenerioribus equidem exiliffimus eft RVYSCH Mus. p. 184. fabae mole HARVEI. p. 272. in virgine piro, in muliere ovo anferino conparat 1 n e m p. 273- Jn gravidis infigniter increfcit, ut totus uterus pene fphaeram imitetur, rio« lanus p. t85#bidloo T. 54. bene, DEVENTER ic c. Vll. Craffities in jnatura femina circiter unciae fde gravida vero dicetur ). Duos digitos transverfos facit GRAAF p. 183.

b Membrana exterior uteri peritonaeum efl , quo undique obducitur, uti recle monuit ARANTIUS de fetu p. 3. neque aliam praetereamembranam habet;eLli nervofam membranam pro peculiari GALENUS numeret de <vu!v. diJJ\ Poft hanc mem* branarn celluiofa fequitur N O O R T- W Y C K T. I. C fuperius ita ar^a & brevis , ut vix polfit a carne uteri fe- parari. lmerna, quam dixerunt GALE-

NUS

DE MtN|STRUltS. 29

in molem majorem diftenderetur ; Loeo vero membranae funt vaforum ultimorum exhalantium , & inbibentium , fines, & in praegnantibus lacunae muci plenae.

Fu

NUS , qui venofiorem facit externa 1. c. & VESALIUS p. 656. & GRAAFIUS p. 186, & alii fereomnes, nihil eft, nili ipfam fubftantiam uteri velis. Video quidem raembranam hanc repetere

WINSLOWUM n. 595, 596. VIEUSSE-

hium no<v. <vas* jyjt* p, 2, & SANTO- RINUM, & Cl. LIEUTAUD. p.360. porosque ipfi ttibuere & lacunas villos- que. Verum non video , quibus notis haec membrana a reiiqua uteri carne fe# parari poffit : Dudum monet MERY bift. de VAcad. 1707. obs. 2, neque diffentit MORGAGNUS Adv. IV. p. 47. & ve- teres video, ipfam carnem uteri pro ea membrana habuifle , cum crasfiflimam , maxime ad oftium, VESALIUS vocet pt 65:7. &c. Membrana vcro, quam bis in utero reperi & facile feparavi, mol- lis , porofa, ea chorion fuit, ut videtur,' a conceptu infelici fuperfles , & nihil cum naturali fabrica commune haber. Caro vero uteri , in multa ftrata fepara- bilis ARANTIUS 1. c, BARTHOLI- NUS p. 262. VERHEYEN. p. 127. NOORTWYCK anat. uter. p. i2.fpon~ giofa, mollis, fungofa , PLAZZON. p 127. compreffilis, fucco plena, nihil fere cum ullo alio viicere communehabet, glandulofae tamen carni propior eft « quod morbi utero familiares confirmar.t, fcirrhi, cancri, farcomata.

3o DE MhNSTRUlS.

Fibris) c Uteri fibrae in integro & fan- guine diftento utero nullae apparent , tunc enim rnera vafa videntur, Quando vero a partu fmguine fpoliatus pallet, tunc innu- merabiles adparent. Inde fequitur , aut

totum

c Has fibras omni tempore in utero viderunt Anatomici GALFNUS omne genus fibrarum in utero efle dixit de utiL part. L. XIV. c. m. BON/CIOLVS, cum rarcifBma babeat , villos tamen utert habet, & Jongitudinatles & transverlos p 17. edit. Batav. FERNELIUS earem (4oc**t phyJioL defer. part. c. Vll.' VESAL1U5 fufe, extemas fibras in feminis , quae pcpcrerunt, transverfas, non plurimas , medias copiofiores obli- quas , internas paucas & redtas efTe p. 657. & c>nuo has carnofas fibrasrepe- tit ixamen Fa/L p. 145. PLAZZONUS habet fmilia,p.i27. & BERGER p. 455. & oRAAFius p. i^c» magis tamen in fundo, & c bauhinvs p. 113. ar- changeivs fibras carneas inter duas tunicas evidcntiflime vidifTc teftatur p% too, LUD. BARLES inter inembra- nas, $c\ orificium internum telam car- ne.im nafci ait nouvell decouv. n. 3. S\ IJOLLlNSfn praegnantium utero fibras jnufculares ait apparere p f<50. MAL- PIGHIVS non in vacca iolum p. *6\ fed in mulieribus praegnantibus fibras rcticulatas vidit, uttotus uterus ex lacer- th componi videretur p' 19. et obferva- tioncm MALPIGHII MORGAGNUS in puerpera confirmavit adv. IV. p. 47. Gajrneas reticulares uteri fibras etiam

C O N

DE MENSTRUIS: jr

totuifl uterum rnhil e(Te nifi fibra? , aut omnino nullas adeffe c *. Quid ergo ? non-

ne

conno r v s habct diff. de farcom. uter. p. 49. MERYUS in pucrpera uterum niufculofum reperit h\fl% de lyAcad. 1707. n.»c 6c LITTRIVS 1701.P 3^. qui reticularem mufculum v©cat p. %S6. fantonvs (ibras uteri copicfisfimas vidit p. 108. & mufculum notabilem, quo corpus uteri componatur , ex trans- vcrfalibus longis & decutTatis fibris HEUCHERVS art. magn anat n. 63. vatervs in farcomate uteri carnem mufculofam vidit propria difl. HEI- STERVS denique , qui mufculo uteri nihil tribuit, fibras tamen mufculares titeri adinittit comp anat n ji, cc in difT. m o e b 1 \, santorinvs autem uterum absque dubii figno mufculum vocat, cuius lacertuli in puerperis diftin* £te adparcant , & alii in orbem ducantur, alii fupcrne ab ufero dimittantur p. 2.16. Cl. NOORTWYCfC ftrias in ufero pcne in orbiculum difpofitas reperit gra- ciles, paflim fparfas, neque ad placentae fedeTi limitates, in gravida femina 1. c. p. ii. 106. Ego denique , fed omnine femcl , in utero tertio menfc gravido, fibras in univerfum circulares vidi, deinde alias ex vertice uteri , per utram* que fuperficiem fecundum longitudinem defcendentes.

c* Fibras mufculares omnirio adefle, et pol- lerc vi elaftica , multis modis confirma- tur. Uterus enim humanus, praeter ex- pcrimenta not, i, ad PCLXHL ita vaiide

in

3z DE MENSTRUiSi

in partu conftringttur, ut etiam manum debilitct Hift. de l'Acadm 17 15*. p. 7.GL haktr anft de fecund. cont, txtrab, p. 13. MURALT colL anat. p, 642. CIJBOEHMER inprogr. defit.uter. p.i;. & perrbratus a fetu, intra breve tempus vulnus , quod fctum transmiferat, pens clauferit la MOTTE obf 316. E. N. C. Dec. 1L ann. 9. obf. 1 1 f. ftatimque ab exclufa placenta circa manum manirefto fe contrahat deventer p. 44. alias autem os uteri crampo conftringatur in commode , partumque moretur sieg- mundin. p. 10. aut a partu ita cito feclaudat» ut rctineat iochla harveivs

Deinde , matre immobili , fefu iam putndo uterusita fecon(tringit,utpuerum pellat, & iuvet eximentem siegmun- r> i n. p ji. notifilmo denique experi- mento ex fumma illa dilatatione in partu Je intra paucas horas reilitcit, prforem- que recuperat exisuitatem la MOTTE obf. 385. MANNINGHAM p. 4. &C.DCLXXXV

Evidentius autem vidit HARVEIUS in prolapfu uteri , cum omnis fepti transverfi abeflet a&io , uterum fe fetu mortuo liberaiTe p. 269. confentiente

EIERLINGIO. L. BOURGEOI3 11, p«

39. ruyschio ad<v \\ p. 24. & BUN- cho de gener. p. 114. & refciflo abdo- mineincanefolum uterum fetum exclufifle Harv. 1. c. p. 33 V alibique in ex. 67. motum uteri undorum fe vidifFe memorat, ia recens ene&ae damae ucero. Porro in catellis VENETTE p. 247. 225. & GRAAFIUS in cuniculo , motu

undo-

DE MENSTRUIS. 33

ne ruyschivs d mufculum vidit, quem defcriplit? nonne in auttione publica ven- ditus eft, boni fenis nianu praeparatus, utc-

rus

nndofo periftaltico fetum expelli vidit p.313. & in cornubus uteri muris agrarii motunrperiftalticum fuis confpexit oculis MURALTUS <vadem> anat. p> 544. nuperoue VALISNERl de ^ener^ <vi<vip> c. 5. i^ 22. RUDBEKIUS uteri eon- traclionern, quae poft partum fit , difcrte cum veficae conftri&ione ccmparat obf foft tr* de duB. aquof. p. 5 29. Denique in partu muliebri ipfe tctigit RUYSCH^ uterure moveri* eminere, & manum pro« pellere ohf. med.ti. 93. i DlEMERBROEKIUS in puerperis vide- rat, inter utramque uteri membranam contextus mufculares , quos ad expellen* dosfetus aptos efle crederet p. 137. cito autem a partu evanefcere addiderat. De Meryo dixi not. b. & Littrio* Deindc JRuy/cbius in Ad*v% io Der* 11. iibras mufculofas fundi uteri in circulos con* centricos fere dispofitas defcripfit. Poftea vero fufius expofuit, circulares, iubtiles, fibras,(Dec. 111. iconem vide T. 3. f t. & in tr. de> uteri mufculo) placentam feparantes , ut minime necefTe fit manu- bus eximere nimis adhaerentem. Inven* tum ei , gratulatns eft A. Vaterus & Hecquetus , deinde recepit Monrous Edimb.foc. 11. p. 128. & Simfon JLdimb. foc. IV. p. 117. aliique, ut prdefer vulgo notas fibras novum mufculum admittant* Sed etiam folertiffimus Hummelius,

quem T.V. P.It. C

34 DE MENSTRUIS.

rus, in quo manifeftas in fundo videres mern- branas circulares ? Adfunt utique , fed fibrae non funt. Quid ergo? Merae lacu-

nae

quem nuper praematura mors exftinxit, altero a partu die Ruyfchii mufculum fc vidifle feribit Comm. Vt 173?. hehd, 21. deinde ex repetitis experirrsentjg defcriptionem dedit ib. 1739. hehd. 16 conf. diflT. Hollingii de cffic. obftetr>x\. 12. Grauel de fuperfet. p. 12. & Keck. diiT. dt dolor. a fartu caufis x\% 41. & iconem COMM. i739.T.lV.f. 1. rlbras nerops in fundo uteri tenues, in varios arcus absque crdine flexas , & decuflatas, plerasque orbiculares, reclas alias.

Verumcontra huncmufculum Heifierus dixit comp. n. 31. & in diiT. Moebii 1. c. qui negat aliquid a dudum rctis fibris diverfum vere adefle. Tum CI. Hartranft, cum uterum mufculofum ad- mitteret , peculiarem tamen & a fibris dudum notis diverfum apparatum adefle negavit defecund. extr. non differ. n. 13 # & teftis omnium maximus Ruyfehius In ultimo ienio manifefto faflus eftf parum fe fuo mufculo tribuere, tefte Cl# SCHREiBERO de <vit. Ruyfch. p. 54, ex ore communis noftri amici ///. Bohlii, qui diu cum Ruyfihio vixit , ultimus & cariffimus difcipuloruro. Verum an ergo nullae orrnino fibrae mufculofae uteri adfunt ? an omnino mufculofaefibrae uteri , lunt dilaratae aut lacunae , aut arreriae venaeve, fangume praeter naturam turgi* dae, ut hicpKAECEPToR opinatur 6t fidco Ql GORTERVM fentire dt r»ot*

V&4

DE MENSTRUiS. 35

nae fungofae , fanguine plenae , quamdiu uterus diftenditur : tortuofum autem vas, aut accumuhtio vaforum limilium, fibram lefrrt mufcularem. Refle ndeo malpi- Chius, ignorare fe , quid uterus humanus ftt, & nihil mufculofum reperire. Deinde alia ratio eft , quare has fibras non credam

efle

vit. n, 41. & tiEUTAOD. p- 3*9. & pridem fufe vieussens nov. vaf fyftem* p. \f\ boerhaavius quidem tenacitaten elateris adlegat, quae in utero cft, £ defideratur in mufculis. Sed no- tifTimum eft, inteftina ad enormem mo- lem diftenta facile , expulfo aere, in an- guftiam fummam redire, CI.lieutaud. obiicit, uterum ferum crafTefcere , cum ventriculus 8c inteftina expanfa exte* nuentur. Sed ea extenfio uteri in vafis eft, & dicetur alibi. Verum contraeHles elafticas fibias inefle utcro, pallidas ante graviditatem ,tunc vero vafis turgentibus.uti ©mnes mufculi minores rubicundiores evi- dentius confptci, opinorcertum efle. atque &an3torre demonftraM experimenta,8c ipfe denique crdo rarrorum expers, & fecli traclus a vafbrum figura alieni. Pectliarcm vero ruyschh n>ufculum, chVerfum a fibris illi? uteri dudurr. notrs, Jieque cog;t anatome neque ulla fuadet admittere neceflnas Hummklii autem icon, uti a ruysthiana tota differt, ita hoflfratf feimntiam confirn at, cum fibras fc cireulares varias, & varie longi- tudinales admittar.

C*

36 DE MENSTRUIS,

efle de mufculorum natura , hi enim ea ratione diftendi non poffunt , nifi tanta vis ipfis inferatur , ut poftea nequeant fe jn priorem brevitatem reftituere. Confi- deravi cadaver feminae , quae plurimo*, & vegetos , fetus ediderat : poftquam decem fere annis defiiffet parere, vidi ute-

rum

c Intortis, in textu) Vafa uteri in fcminis non inpraegnatis in univerfum proprios ha« bent fcrpentinos flexus ; ut toto itinere

S[uidem pene redam linearn fequantur, ed eam alternis undis interceptam de- fcribant.Habent kornmwammerdam frodr. T. I. II, graaf p. 187 T. 1. utcunque & p. iSi, fc boh» p,. 214. & iconem dat nuck adenogr. T. XXXH. Conter etiam frejnd emmenol. c. IV" 8c vatervm uter grav prooe* tnium & p. 1 1 - Tn praegnante vero utero fcas plicas evanefcere , & vafa in re&um exporrigi, manifefto vidi , ibique enor- rniter inerefcunt, ut credam kartho. xino , qui cmulgenti comparavit, & oraafio p iif, qui digitum reciperc dixit p. 18 :t quod de fpermaticis C. BAUHINVS dixerat p 114. & R I O- LANVS p \66t & salzman in ebf. anat^ & pridem carpus in MUNDp. CClV. Addit malpigahivs, duas fere ad unam arteriam venas effe p. 16 & car stephanus, arterias, magis quam venas , flexuofas effc, quod verifTimum cit, L.lll c. f.

Caeterum in non praegnamc utero &• jperficicm inprimis trunci percurrunt,

fub

DE MENSTRUIS. 37

rum nihilo majorem, quam virgini fueraf# Ergo fibrae ureri , quae in tantam ampli- tatem fe patiuntur diftendi , et taroen vim contraciilem ita illaefam retinent , ut ad priorem parvitatem fe contrahere valeant, non mufculari potentia , fed communi ali- qua vi elaftica videntur agere.

Exter-

fub peritonaeo, ut in iconibus graafii & swAMMERDAMMii adparet Ia pulpa autem uteri difTe&a adparent fora^ minum fpecie, quod difleciae arteriae fe fuftincant RUYSCH in iconibus ple- risque , GRAAF T. Vlll F s w a m- msrdamT. 111. S. MaURICE U p. 3$. f 3 douglas Vhil trans abr* IV. TVl f. 2 Video MORGAGNVM* GRAAFIVM corrigere adv IV. p 47. quod pro vafis habeat , quae finus fint. Verum ipfa tercs figura & repletio aliud fuadent, Denlque in ipfo utero vafa perinde, uti in aliis glandulis, in rete in • tricata evanefcunt malpigh, epift. ad Sfon. p. 16. * -^ymphatica in utero vaccino facilia funt vifu, & calamo non minora vidi ; conf. NUCICIUM adenogr.p. 7f. I 33 RUD- BECK ftg nov IX. M^LPIGH. epift. ad fpon% p.z6 graaf. T. XI \Y/HAR- TON p# 144. Ita etiam ovium uterus lymphatiea habet virussens p 14. Haec ipfi vafa ca la&ea funt , quae

EVERHARDUS & DEUSlNGfUS aje-

bant per lata ligamenta ad uterum &

cornua ferri apud tilingivm de plct-

centn p. 261. 360. & defendit DIEMER-

C j BRQE-

3S DE MENSTRUIS.

Externae) In viris mufculi abdomJm* propriis periorattonibus initructi fjnt, per quas vafa ipermatica defcendunt. ita in

femi-

BROECKIVS p 206. ilj &c. Sed 8c ©varia brutorum lymphatica habent RUDBECKlUS I. c NUCK p 70, In homine obfcuriera iunt Morga- gnvs tamen in puerpera turgida, fub externa mcmbrana repcntia, vidit adv. IV. p. 76. & winslow n 622 & iidem funt ladhferi duclus interni invo" lucri uteri, a chiraco demorr ati apud sc hvrig. embryolog. p. 4 .Sed 8c MERYUS vidit,m omnibuspartibus gene- rationis apud la MOTTE des accouckem. p, 101. & stafhelinus meus fpecim* anat. bot. 1 14. n. 6. NVCKIVS de utero humano defperavit p 7f- ovarii autem lymphatica quatuor aut quinque trunculis vcrfus vafa magna & cifternam ehyli euntia pingit f 31 Haec eadem vafa ovarii in femina enormiter ampla vifii fuifle parisini habent Hiftoir. 4e Vacademie 107 n, 4, Nervos deni- que diximus ad DCLVl Ab ofhvo pare deducit vesalivs p 6"6o. fed intelligis intercoflalem, a eujus plexu mefenterico infimo majusculos ramos video imum uterum adire, & ex fine ultimo ramu- los habent wiNsiowp, 6*;. vievssens T. XXlll. n. Si, deinde a trunculo, iam fini fuo proximo n. 84 Addit gaaa- Piusab ofle facro alios p. iSG. qui niihi principes videntur , fi cum nervis clitoridis conjunxeris. Nervorum autem in alis veipertilionum plcxum prirnus

uhe»

DE MENSTRUIS. 3,

jfemlna paritcr duo foramina fub pcrito- naei membrana reperiuntur , quae duas vafculofas vaginas emittunt. Vdteres vocibant inferiora ligamenta uteri, led eos drelincourtius s dendet , folebat- que per jocum dicere , eos vtros in camera obicura feminas vidifle, qui has taenias pro Jjgamentis haberent , neque enim ligamen- torum loco elfe poffe , & uterum ivtinera, nifi , quando feminae inveriae incedunt. Vafa iunt innumerabilia , quac ex fe<nore ad uterum veniunt h, & quaepoft eusta- chivm depinxit swammer.damivs* Hinc intelligitur ratio herniarum, quae feminis accidunt. Herniam h * dicimus,

quo-

uberius defcripfit sanTorinvs p,xio„ T, i. i. $. Senfum huiiis vHceris acutiffi* mum efle vulgo notum eft. g DCLXlll. Eandem fenteutiam fequitur

GARENGEOT fpUnchnol, i I- p 74..

«empe ligamenta teretia communica-

tionem inter externas & intemas parte*

genitales perficere.

k Omnes venae uteri miris anaftomofibus

communicant graaf, pt 214, etlam

cum hiemorrhoidalibus , de quibus ne-

gat idem p# i?3, Res ipfa vera eft, &

perpetua, nt fola vafa genttalium extcr-

narum partium valvulas habeant. In liga^

mentis tamen teretibus venam valvulofam

depingit swammerdam, ita difpofi*

tam, ut fanguinem ad uterum non finat

venire frodr. p. 17, T. 11. fed refutat

GRAAFT VS p. %fft

h* Hernias ibi fieri dudum fallopius yidlt,

C 4 qut

4* DE MENSTRUIS.

quoties peritonaeum extrorfum pellitur $ id in viris fequitur vaforum feminalium iter : in feminis autem , quibus perito- naeum fimplex vafis illis femoralibus, pro ligamentis habitis incumbit , poterunt inteftina fecundum eorum duflum elabi , & primo inguinalcm herniam facere , inter angulum femorum & pudendi labiuni 5 deinde femoralem , quales ad medium femur prolapfus fuifle vilum eft ; ut omnino meryvs viderit , faeces alvinas ex medio femore exeuntes, per ruptum In dilatata vagina peritonaei intefti- num.

Communicantes ) Ut arteriae femor&Ies cum feminalibus, & cum iliacis internis, & rcliquae parirer inter fe conjungantur mutuo. Ita fit, ut in omni ftatu corporis, quidcunque feminae contigerit , uterus femper abundet fanguine. Si cnim quinque fontcs obftrutti fuerint, fextus, quem folum apertum manfifie pono, omnem eum fan- guinem folus ad uterum feret , quem quin- que fontes ferebant. Omnia enim vafa uteri Hberrime ccmmunicant invicem , &

val-

qui hunc ligamentorum teretlum exitum per annulum bene defcribk p 19?- i9f. fc. Sed nuckius fufe adfirmat, produci in feminis pcritonaeum in niodum di- vertlculi , atque ligamenta teretia ali* quousque comltari p. Ijo. feq. 6c \4 40, Vcrum nihil vidi unquam,nifi dubias ali- quas rubellas ftrias, cremafteris imaginem, pcritonaeum autcm ab anulo , perinde Uti in viris, etiam aliquo fpatio diflat.

DE MENSTRUIS, 4t

valvulis deftituuntur , ut unica artcria rcpleta continuo repleantur omnes. Primus eustachius in tabulis , wreenivs autem cx conje<5tura,docuit nullas valvulas irt utero reperiri. Nifi hanc fabricam natu- ra felegiffet , in uteri diftentionibus facile vala comprimi potuiffcnt , nunc difficillime hic obftru&io oritur. Eodem artificio natura in cerebro utitur , ubi vertebrales arterias cum carotidibus ccnjungit CXXXllU Ad uterurn ergo defcendit ianguis per fpermaticas, paralellus fubit per iliacas, & haemorrhoidales , adicendit cx femo- ralibus.

Valvulh) Uterum crgo poffumus dicere, texturam inextricabilem arteriarum & venarum a pluribus originibus ortarum, & inter fe communicantium , quibus hoe lingulare datum eft, ut omnia incrementa arteriarum & vcnarum exprimere poffint '*.

Nul-

i Ita ruyschius ca vafa vermiculata uteri ovilli prius limpida viderat nianere, cum vafa rubracera repleta efTent Tbef. II. aJf* f • n- l 9- Sed idem alibi continua vidit artcriolis Thef VII. n. 16. Et vulgo notum eft, in gravidis incredibilem vim magnorum vaforum carnem uteri per« repere DOVGLAS 1. c. quae in utero inani vix apparent: atque deaique fan- guinem naturaliter per ea vafa exire, quac liquidum pellucidum exhalabant- Ita MORGAGNUS finus ilios laxatos fluoreni album, magis laxos fanguinem fundere credit Adv> IV, p. 49, ht« trius 1720, hijt. p. ao. per eosdem G f poros

43 DE MENSTRUISi

NuUum enim fanguinem continent in utero virgineo non menitruato , nono autemt

men-

poros in menftruatis fanguinem , in gravidis mucum album exire,tenuem ve- ro & limpidum liquorem in non prae- *>nantibus, neque menftruatis. Kiuc rete iilud uteri cinercum , friabilc, teretibus du&ibus fa&um, ramofum, de quo du- bitabat MALPIGHIVS , an arteriae, an fibrae carnsae, an nervi efTent p. 50. k C*vit*te in textu ) Haec exigua eft in utero non praegnante, ut enormiter ni- miam pinjcerit VESALIV> f. %y. & ettam GU.AAFIVS nlmiam T. Vlli.A T. IX. X Conpreflfa nempe ubique inter crafifas carnes uteri, femper plana eft 8c minifiiae capackatis , cum anterior uteri medietas a pofteriori proxime ab(itc Conf winslomt n jrot. 8c n ste- NoNisiconem act. hafn. \10bfS9. Porro inter duas tukas, & fuper cervicem lata eft,in cervice pene nulla , dum re« mina virgo eft. Sed fepto quoda<n, dicebant uterum utcunque in duos finus dividi, veteres, ut ari stoteles hift. anim. III. c. I. & AVCTOR If*g. *n*U c.50 & PHILOTIMVS atque PRAXA- GOHAS apud GALENVM dedijf.vulv. c. 3. & GALENVS de util. p*rt< L. XIV, c. 4. & AVICENNA CAN, L.Bl. fen XXlIV.i.c. 1. & RHAZES *d M*nforA,c.i6. Inter vero recentiores etiam divifum uterum defcribunt, futura vel feptulo, CARPVS in MVNDLNVM CSXVIL CCXVIIL & If*g. p, *2 ■*• &

FER<

DE MENSTRIHS. 43

menfe nihil nifi fanguinem , ut totus uterus videatur rubris vaiis conftare , inde iterum

con-

Fernelius 1. C C Vlf. Paraeus p. 106*1 Platerus p. i6i# Laurentius p. 273» Pinaeus p. 132. C. Bauhinus pKHJ* Mauriceau p. 4U Linden* pby ol* p. 9^. C. Bartbolinus p. 154, Spigeiius p. 259. Riolanus p. 196. 197. £• Hilaire p. 720, Diemerbroeck p, 137^ Ego vero neque futuram , neque feptum ui« lum video, uti recle Columhus monet p» 241. & Graaf p.179, Veteres autem forte unice bifulcos uteros ad hamanum gcnus transtulerunt , quod omnino pro« babile eft, nam Galenus caprinum & vac- cinum uterum cum muliebri convenire ait de diff. <vul*u. c. 3. unde manifeiium eil , quod dudum Vefalius monuit, p.669; & de rad. Cbin. p. izO.Galenum titerum muliebrem nunquam fecuiffe, Praxa- goram autem & ^hilotimum, ob hoc iptum vitium, pndem Galenus accufavic. Hip- pocrates denique vel certe auclor 1. ^rc^t &&ikvvi6'ooc manifefto uterum biccrnem defcribit n. 1. Vel rarum aliquem fulcum viderunt,uterumfeptobipertientem,quaIerri Riolanus habet , & f. n. c. Dec. W.ann^ 5. obs. 67. & Morgagnus AdvAV. p. 46* et Cl. Grauel de fuperfet. obs. 5, f. 2. aut medium lacertum cervicis ; aut ute- ros demum rariori cafu femiduplices,qua- lem Maius defcripfit €omm, Nor 1753. h. *c. olimque Syfoius append, Jfag. et /. Bauhinus apud Rouffetum hyfterot. p% ZZ7. et Littre hift. de l"Acad. 1705. p. 59. In hydropica bifidum majorem, et

mi«

44 DE MENSTRUIS.

contrahuntur in latitudinem pene nullam. Maxima arteria uteri non diltenti invilibi-

lis

minorem uterumlego in e.n.c. Dec\\%ann% $.obs. 68- et apud Grauel obs^ I; f.i. fere fimilis eft. LUerus oerfe&e divifus %aulinm pofl E. N. C. Dec II. ann. V obs. 108. Memoir, de T Acadmi~]0$% p. 504^ Uteri duo, dexter major, ex Margaritadn Ter* tre: alius ex la Marche apud Heifierum <teno*u- invcnt- alius in y&?. 67/. «w/ VliL tnant. n. r Vagina duplex etaltera pars latior Bartbolinus Centt 111. #.2. Vagina duplex Comm% Nor. 1733. hebd* i$.

1 Tubarum) vide DCLXVlli.

m Exigui , /'* 7>#/«.] Pars ifta anatomes u- teri dirficillima eit. Id quidem facile eft, fuperficiem cavitatis uteri fuperioris fu« per cervicem fere rubellam apparere Graaf. p. 185. Santorin* p. 216. et na* turaliter vilJofam et flocculentam eiTe Santorin p. 216. Winslow n. 596. Pa- pillofam video Ruyfchium vocafle apud E R N D L. it. p. 89. Vaicula vero lymphatico- nervea vocat VieuJJenius p. 17. aitque roinimas propagines in ca- vum uteri defcendere , inque poris ibi a- periri p. 20- 21. In teftudine interna uteri facies adeo evidenter villofa eft , ut inte- ftinorum tunicae intimae comparet Tau~ *vry de la gcner. p. 37. Hos villos efle omnino arterias exhalantes recle Kaau- *uoius n. 1037. io3^ partim vero refor- bentes venas , Noortvuyck p. 9. in eos ipfos villos produ&as, & utrumque cer- tum eft, Experimenta enim demonitrant, & a venis , & ab arteriis , patulam viam

eife

DE MENSTRUIS. 45

Iis eft, fi cum arteria rubra comparatur : & haec tamen invilibilis arteria adeo magna

fit

efle in uteri caveam. Nam flatus Graafio tefte p. 184, Fantono p# 199, ( ex venis^ Heiflero comp. anat. p. 109. Pa/co/i de bomine II), p. 61. Dwverney PhiL trans% abr. 111. p. 21* & aqua obfer- vante Graafio p. 184. (fed in puerpera), & C- Bartholino de fiphonis ujii, & Li+ fiero de bumpribus p. 292. (qui tamen per glaudulas uterinas ajunt exire liquorem impulfum vafis hypogaftricis), & mercu. rius Cajfebohm ap, Cl. Bobmerum de y?/. 8/*r, p. 21. & in meth. Jec. <vi[c. p. 34. per arterias & per venas, & cera demum impulfa in vafa hypogaitrica viam fibi in uterum aperit ( Bidloo) & per eos po- ros exfud: tWinsloiv.n.bij Vicifiim autem per eos poros aer ab utero in venas redit , Bartholin. de lacleisdubia c, 1» p.m 117. & bifi anat* 92 Cent* 1. tieifier 1. c. ipfamque placentam per folertiffimi Nort- nvyckii experimenta. Habet etiam exi- guos iftos uteri poros C. Bartholinus avu$ infi. p. 154. C. Bauhinus p. 127. Collins p. 568. Graaf pfc 182. Fztzgerald. p. 19. Santorinus p. 2*8. Wepfer de cic. p. 125. Peyer.cxerc. p. 76. ( in puerpera) , Weljch* Tabb. 52. Winslow n. 596, Noorfwyck pt I24 Zr//r<f Mfw. <& V Acad* J702, p 28r. Per hos poros utcri ftillat ferofus blandus tenuis liquor Kaaww l^ c. Graaf. 1. c. Collins , P^r 1. c. Zz7/r* 1. c. Pinaeus p. 119. fubfalfus Fitzgerald 1. c, & in puerperis ipfe fan- guis £///rr Mem.del Acad* 1701. p.28r.

46 DE MENSTRUIS.

fit in utero praegnante, ut initium calami icriptorii admittat.

Emiffa-

jRuyfcft. ols. i0. Waldfchnid. de alortu p. 11. & m menflruztis Littre 1, c. ut tamen apud pleresque aegre ditfinguas, an iftos fubtiliores fcntes , an cavernulan m velint oftia , deque Peyero & C. Bartholino omnino probabile (it.eos ifla potius vidifle. Porro in cervice uteri lacunae funt. inter transverfas laminas interp ofitae , in fub- ftantiam utcri demerfae , a trewio optiroe depiclae Comm. Lit. 1732. p.284. T. 2. f. 5. quae brevem fetam flatumve admittunt. Ex iis mucus exprinu poteft. Videtur has lacunas dixifle C. Stepbanus p. 308. habet etiam Arantius p. 5. Rio* lanus p% IQ7. 201. & / van Horne prodr . p. ic. ubi meatus glardofos vocat, & Graaf. p. 181. 186. & Verbeyen p% 127; & Cl. Berger p. 455. & Santorinus p.216. & fantonus p. 192^ & Lieutaud. p. 359. & Pafcolus 111. p. 60. & 7V*u; 1. O atque Petropolitani Tom 111. & Cl. Noort<wyck p. 105 ln utero aliquae et:am , fed pau- ciores lacunae adfunt. Has Arantius p. 5. & Mahighius p. 29. &poftb. p. 46. & Graafius habet p. 214. Duos Fantonus dixit prope tubos ortos , & per uterum ramofos, p. 193. tum Santorinus p» 216. In ipfo demum externo limbo inferiori ©ris uteri fblUcuIos defcribit Cl. Noort* *wyck rnuciferosque jroros p. 7. & pingit T. T. & olim rlix*t IJarderus apiar* p 10. Corpufcula vero ovorum formicarum for^ ma in utero puerperae 7. Bartbolinus vi- derat p. 298. & Collins glandulis uteTum,

atque

DE MENSTRUIS. 47

Emifjtriis ) Haec nunquam defunt, et quo magis uterus diftenditur, eo irajora

fiunt,

atque fpongicfa fubflantia,conflare fcribit p. 569. Recentforesautem bene multi,glandu- lasuteri receperunt,aZ.///r/0 totieb Lominatas hifi de r Acad. 17 20. p. 22 Scc.utzlFt/jchia Tab. anat. 52. & Pafcolo lf c. & prope tubas, fed dubius, aliquas pofuit Santori- nus p, 216. ex brutis vero infert Tau* <vryus anat. raif. p. 185. ex rupicaprs Hardtr^ Exerc p. 3^ & ex vaccis ib, apiar. p. i8% Pechlin. obs* 21. Cett. u ex equis Collins p«639% Has glandulas fe vidifle credebat in n uJier Dougtajf.us ab- ridgmj.c. muctimquefecfrrere do<etKei/. comp. anat. p. 102. fuccum vero album chylofum Preflw Ph>L trans. abr. 111. p. 210. Eas autem glandulas, fareor, me vidifle nunquam , neque faciie admittere,' ctfi tuberculofam faciem uteri viderim , ( Vatero piclam fig. cit. a ) quam lui- ptores videntur pro glandulofa habuifle. Negavit etiam Meryus , & omittunt re- centiflimi.

Deinde primus Car. Stephanus anfraduofos & frongiofos canales in iub« ftantia feminarum praegnsntum vidit L. 111 , c 4 p. ^95. Piolanus inventorem & inventum laudavit p. 185. ut non bene meatus in fponglofa iLbfUntia utznjohan* 21 van Horne prodr. p.i 5 tribuat Sivam* merdam p. 54. Uterum pluribus trbulis & cuniculis percurri LUdenius dixit pbys. p. 300. & fere fl mila Diemerbroeck p. 140. et Sa/zmannus ex puerpera(^j- anat* p% 44.) Baylius & Charletonus propria etfam txperimenta adducunt > & quarto

menfe

48 DE MENSTRUIS.

Jiunt ; minima in non gravidis, Jn prae* gnante utero tam vafta aliquando odtavo

menfc

menfe praegnaris uterus cavemulis ftylum admittentibus plenus defcribitur in e.n.c« Dec. U ann. 4. ebs. 192. 195. Caecos tu* bulos ex fpongiofa uteri carne Bobnius dixit p. 15. Vieuffenius vocat vafa veficu- lofo - lymphatica de nov% in*ventt p. 12; Sed ubcrius docuit Malpigbiusjpongxofam illam uteri carnem plenam efle cavernofis finubus epift. ai Sponium p. 30» nulla membrana coercitis, fpongiarum duftus referentibus Vieuffens p. 9 Contraria fen- tentia membranofos vocant 7", Bartholinus £d Cafp. p, 149. Sc Bayle £e caus. ca* tamen. p. z3 &C» & Berger p. 256. & charleton de uteri rfpeumat^ p. zj. & MonrooEdimb*foc* 11« p> 127. & robuftos j5^/? p. 7. Hi finus in feclione uteri ad« parent difle&i /*/*r fig. cit. C. C. C. Jnaequabili cavitate VieuJJens p 4. ^*r« heyen. p. 153 Varie ramofi funt Malp. ib. Vater* p. 13 - 18. E. n. c. Z>*r. I# «m?. 4. 0$/. !Q2« Tn cavitatem uteri paflim aperiuntur Matp ib« obliquis Q&\o\isVater p. 13. Santorinus p* 218, ( qui vero nihil praeter eos fiphunculos habet) uberius ta- men in fundi parce , cui placenta adhae* ret Vater p. 16. Haec oftia exiliffima vo* cat Bayle \% o fed in puerpera apicem digiti minimi receperunt Morgagn. Sc ma* jora funt, quam pro arteriarum portione horne de dutt* faliv. 11. Magna etiam ofcula pmgkNoortvuycb T.i P. Addunt viri cgregiiVater fig. b.b.r*/*0^ff/p.5 commu- mcarefinus iftos cum vafis xxxtxxVaUr p.13;

#f;r*

DE MENSTRUIS. 49

menfe vifa funt , ut apicem diglti infertum rcciperent, Mucofo humore plefta funt3 & in haec ipfa loca placenta inferitur.

DCLXV.

Morgagn. IV. p. 48. arteriis nempe E n. c. Dec. I, ann. 4. obs 192. Monroo h C Vieuffens p. 58. Simfon p. 39 a quibus fanguinfem accip;ant , & venulis Monrooi Vieuffens p. 6. 10. Sifnf)*t I, c. ifoj'/'? P. 23. & peir cas cavernulas liqui* dum in ut~ruro d~poni , quod truncis va- foruoi inje&um fuerit Vater 1. c. & forte Du-vemev ]. c. vicifTim ve-o vafa per oftia cavernulanim ififlari po(fe P ater 1. c. E.N.Ck D^r. T. /2^. 4. obsjgz. 1:^. ut hae ipfae fint illae foveolae , ex quibus fan- guis menflruus exttillare vifus fit Diemer- broeck p \\O.BarthoU pc 155. ^ia/^r p. 17. Vieuffens p r? & Liflerus forte , q ando menfes ex ;dandulofis du&ibus provenire ait & ex iisdem locnia fundunturrW^V n.{g# Adnarere vero maxime in praegnanti- bus. cum ibi augeantur VATER p 14, MONROO I. c. SltMSON p. 7$. ad unius & duarum linearum diametrum usque LITTRE l.c. SIMSON. p. 7?* monroo I. c, & digiti cralTitiem ed. soc 1VV p. 4fo. & una mollHfimos fieri vieussens p. 4. in prae^nantibus & in menftruatis monroo, & digirum capere miaimum in puerperaMORGAGN. 1. c. calamumve fcriptorium m o n r o o p. nS. in praegnante, dfgitumre noortwyck. p ii. alio tempore arclos effe, Mucum naturaliter fecernere

dixic 7om. V. P% II. D

50 DE MENSTRUIS.

dixit bohnivs, & in iis repertus efl i.n.c- Dec.l. ann$. obf. ic*# vteussens fuccurn ly rnphatico la&eum funderc p j. & iiquidum alibile fetus , quod reforbe- ant venae umbilici ib. p, 10, Sed VATE- RVS in eas ipfas cavernuias vafa ait de- gcnenre p 1 f . LITTRIVS loco venarum effe , Cl monrovs utero pro arteriis efTe ideo datas, ne in partu perpetua fieret funefta haemorrhagia Edimb, Soc. 1L p. 44.0. vieussenivs autem in eos ipfos finus vafa fua lymphatico ner- vea ex fuperficie uteri inferidicit p. 7. 8. Kaec uterque pecuiiaria Inbet. ipfe etiam in prxgnante muliere vidi finus illos, $c replevi cera , ut ex ofculis ultima fra- gmenta eminerent . quae cera non , ut in vafis, teres, fed angulofa & muiti- formis , £c fruitillata uterum percurrit, Non ergorepugno, celluloia fpatiola in utero efle, interpofita vafis , ln quae ali- qwandlo ferofus liquor , aut mucus, ali- quando fanguis deponatur , & per poros naaiores uteri, illus ipfos forte, quos fuperius citavi , in uterum exeat , diver- fus tamen a liquore exhalante villorum arteriofbrum. Has nunc cavernas utlque in bubulo utero vidit malpighivs in epificla rul Sponium9varns in ftratis difpofi- tas pefib. p, 46. terminatas denique in duos magnos du6his, unum utrinquc p 16. qui cum utero gravido extenfi, cubiti longitudine fiant p 28 & circa cornua orti , multis ramulis p- 27. in uterum datis pofih. p. 86. T- XI f. f. deinde ad cervicem uteri aegre confpicui, minores , iteruinque in vagina maiores, fig. cit. ibique frequenter ramofi, quafi

DE MENSTRUIS. 51

DCLXV.

Virgo) Ita voco fcminam , quae incre- menti fui tcrminum adtigit , neque nunc impracgnata eft, neque recenter pcperit* Vulgo annus decimus fextus pro termino incrementi habetur.

Plus) Ab eo die, quo virgo nata eft, cor ejus continuo expandit vafa , & diftendit

hu-«

globulis intercepti p. 17. & appendiculis caecis ib. tandem uno alterove dudu pro- pc urethram aperiantur. Addebat, ea vafa in vapina mucum, in utero magis tersbinthinae fimilem liquorcrn conti- nere p. 284 quem habeant a glandulis, propriis ©ftiolts fe in eos du&us exone* rantibus p. 17, 1. cit. Hos dudhis penc certum eft, a vetertbus pro du&u excreto* rio,fi ve vafe glandulofo a teftibus ad exitum urethrae habitos & defcriptos ef- fe, ur a galeno de dijf vulv. c. XI. & ab HEROPHILO, cum lermeme rum tubis nefcio quomodo confufo de femine 11. c. 1. quos renovavit PLAZZoNVS p, 14,1. cujus dudtus a iaurentiano dirTert, & C BAUHINVS p. 1 i6,negat autem VESALIVS p. 66$, & de radice Chin. p. 114.& CARPVS p, CXCV. & ad arterias refert van HORNE p 14. 1$. Sed in honiine Hnus omnes in uniyer- fum diierte negat RUYSCHIVS , & VATERVM ait vidifle diflTe&orum vafo- rum fcttiones, & fubdubitat NQORT- WYCKp. 114. cum quibus neque feu- tire pofTum , neque pugnarc , fufficicn» tibus deilitutus obfervationibus.

D z

53 DE MENSTRUIS.

humoribus , ficque fecit, ut totum corpus increverit* Veruni nunc pergit agere vis ea, quae diftendit vafa, fed corpus non in- crefcit, quia offa nunc folida funt, fupereft, ut vafa in latitudinem magis plena iint, quam ad eum gradum, qui requiritur, ut aperta fuftineantur. Sed nunc omni menfe pone corpus increvifie una uncia, neque nunc increfcere, fupereft, ut ea uncia fu- perfiua in vaiis adiit, & nata eft plethora a unciae unius fanguinis, nifi natura eam unciam alicubi excreverit.

PIus

a Praeceptor vetuftam galeni theo- riam defendir, qui pafljm plethoram pro caufa menfmm sdducit adverfus erasi- stratum 8c de util. part. L XI V. c. 8. Eamdem hypothefin inter recentiores ac- curatius excoluit frhind in emmenol. &pitcarne^ fluxu menflruo& tuentur bohnius p, 219, & keil comp anat. p. 105. Sc fitzgerald difl, de catam. Monspelii habita,& difcipulus Boerhaavii gorterus comp. med. Tr XXXV. & KAAUW. de perfpir. n. io6ot fccleFEVRE phyfiol. p. t 70. 8c auBor Comm, ih Heifl.

& CYPRIANUS eplfl ^MILLINGTON

p. 43, & duverney mem. de VAcad. des fc. 1706, p, 406, tum stahlivs, cum adfeclis p. 289. &C.

Ante pubcrtatem vafa genitalia minima funt fe cordis impetus inpcnditur , ut arterias totius corporis , cedentes , in longitudinem producat Sed definant arteriae elongari poifc, lupererit aliquid de eo fanguine , quem c©r expellit, & id

ipfam

DE MENSTRUIS. yj

Plus quam) Uterus haeret in pelvi , ut nullam omnino preflionem patlatur un-

quam,

ipfum, quod abfumebatur m incremcn- tum , nunc alia via oportebit confumi pitcarne p# if4. five omnino in- cremehtum nullum nunc fit, (ive minus, quam pro portione gcnerati fanguinis, pofterius autem verlus videtur , recte obfervante d. simson p. f $. ,

Deinde convenit ferri hunc fanguinem inprimis ad uterum , quia arteriae eo ducentes debiiiores fu nt , magisque ce- dunt communi cordis inpetui, et pro ra- tfone venarum amplhTimae funt DCLXl. not* freind c. 4..tum pro aliarum par- tium ratione maximae simson p. 3^ & pondus denique ianguinis per perpendiculares arterias, pitcarne n. f. in omni fere corporis fitu congcftio- nem in uterum determlnat freind c. 4.^ keil 1. c simson p, 75, Venae vero reducentes utcrl & minus diftenfiles funt, 8c ad perpendiculum fanguinem rcducunt, & valvulis deftituuntur . quae allbi fanguinis circulationem faciliorem reddunt freind. c. V, & minores, pro ratione arteriarum DCLXl. not a. adeoque fanguis & majori copia per ar- terias advehitur, & irJnori copia perve* nas redit, fupereft, ut in uterum facib congeratur , ibique ftagnet, Nullibi certe omnes 8c rnajores & minimas ar- terias ita coadto & gelatinofo fanguine ftagnantes reperi , quara in utero^ ubi totuoi vaforum fyftema fub initia fenii D 3 ple-

54 DE MENSTRUIS.

quam, ied liber haereat in amplo fpatio. Omnes autem aliae in corpore partes pre-

mun-

plenum albis polypis vidi $ fed 8c gr a a- fius vafa uteri infarta vidit coa&o fanguine p. 200. Porro artcriae uteri ferpentino modo flexaefuntDCLXlV.not.e. Has nunc plicas ad retardationem fan- guinis valere vidcrunt b o h n i u s,

FREIND, BERGERUS p. Iff. 2f6.

h o f m a n n us : allas vero conditiones ne- glexerunt. Verum ob eas ipfas plicas Tanguis, dum has arterias extendit , con- geftus, producit finus earum flexuofos, & angulos auget, atque totas arterias reddit longiores , five qucd idem eft, profundius in uteri fubftantiam penctrat, Atque extremitates harum arteriarum aliae in venas terminantur, fortiores &: a/iguftiores quam alibi , & re&iores ar- teriis, 8c perpendiculares , & deftitutas valvulis, ut omnino fanguinem difficilius revehant. Ergo fanguis in arterias con geftus non poterit maiori copia per venasredire,uti majori perarteriasvadvenit. Sed altera extremitas harum arteriarum patet in cavitatem uteri» per villos exha- lantes certius DCLXlV. per finus pitui- tofos utcunque minus evidenter ib. not. m. Ergo fanguis harum arteriarum in bivio conftitutus, impetum fuum ma- jorem , quem venae magis refiftentes avertunt , inpendit in arterias exha- lantes, easque diftendit , uti alibi oculi arteriolas exfangues, aut tubulos Bellini in haemorrhas>iis renalibus folet diften- dcre, donec fuccedat albus primum mu-

cofus*

DE MENSTRUIS. S5

muntur. Huc ergo vergit plethora. Ve- rum etiam marnruae iupra pedtoris mufcu-

los

cofus liquor , ARISTOTELE iam obfervante de gener. anim. L. II. c. 4. hift. anim. Vll. c. 1. etiam tenerioribu» nou infrequens P I N A E U S p, 118. ut ipfe fexto 8c oc"tavo anno vidi , tum PECHLINVS Cent. I. obf 3*. & e.n.c. DecA. ann- 9. 10 obf- iS. & & ann 8. ebf tf. & nuper D. FIT7.GERALD. p» 9. qui aliquid etiam debilitati tribuit villorurn exhalantium. Poft eum fero- fum liquorem liquor ftillat lymphaticus,ru- bellus, qualem im utero ferninae rnenfes paticntis vidit Cl. FITZGERALD p. 17. alias omnino iiavus , nempe ipfum fanguinis ferum e. n. c Dec. I. ann. 111. ob\. Jif. Denique ipfe fenfim ruber fanguis per uterum exit. Gonfentlunt omnino ea , quae menfes aut augere obfervantur aut minuere. Augent 8c praeeipitant nienfes calor regionis DCLXVll. vita lauta otiofa ib. not- a. e. maxime fpirituofi potusFlTZGERALD p. ro. laetitia & ira , nova venus la MOTTE obf 1 8. FECHLIN obf %6K Cent.l. BRESLAV. fuppl. \\l p; 113! febris ( TERENZONI 1. c. p. 301J pediluvia, vapores utero fuppofiti, fternu» tatio e, n. c Dec. II. ann. f $bf 69, Dec. 111. ann. 5. obj. %z. aliquando ip& purgantia SANTORIN. n. %f. Haec au- tem omnia fanguinis ad uterum fluentis veloeitatem augent , aut vafa uterina la- xant. Minuunt menfes contraria, frigus aeris , vita laborio/a DCLXVlI. a, terror, D 1 diaeta

S6 DE MENSTRUIS.

los locantur, iola pinguedine te&ae & laxa cute, ut nihil fit , cjuod premat. Cum ergo hae tres corporis humani partes mi- nus refiftant , quam reliquum corpus, eo omms humorum exceilus determi- natur. Praeterea uterus & mammae b re -

cipro-

diaeta acida, frigida pedibus admota, quae omma nempe imperum fanguinis aut lvtimiunt aut averrunt ab utero, Reliqua taciiia funt , cum arteriae mi* nimae ubique magnam habeanc ratio* nem ad impetum cordis CCLXI , hinc uti alibi arteriae turnidae, vel difTe&ae, ita & in utero, facile, fublata plethora, arteriae in priores redeunt diametros, atque, ut pniis, liquorem ferofum ex- cernunt.

Hic omnino a FREINDIO recedo, qui rumpi arterias , & cicatricibus claudi ad- roiferat, ignarus legitm ae anaftomofeos, quem merito correxic HERELIVS, b Mammae eo femper tempore elevantur, quo uterus turget. Menfes prodeunt puellis, quando ubera duobus digitis ele- vantur ARISTOTELES hift. tmim. L. VlL c. i# Caufa di£u noa eft facillima ; fed oportet , fiquidem adeft effe&us, caufam eam, quam PRAECEPTOR propofuit, aut folam, aut cum alia con- jun&am* veram efle, neque quisquam fere repugnat, vide SIMSON p. 4f.&c. Duduro GALENVS non fimul pofle fe- minam & la&are & bene roenftruari de util part* LXIV. c. 8. Suppreflis roenfibus mammaelac fuderunt , berger erklar,

merckw*

DE MENSTRUIS. 57

ciproce confentiunt : quod enim per gefta- tioncm ad utcrum confluxit, id a partu ad mammas vergit; & lac fcquitur fccundo tertiovc die. Quae femime menfes nunc patientur ; iis mammae tumcnt: quampri- mum snenfes fluunt, flaccefcunt mauimae & collabuntur.

Lateralia) Sunt abfcifli arterlarum fines, qui per extrema aperta humores fuos.de- ponunt, haec in utero contrafto aqua re- plentur, fanguine vero copioftus adfluente majora fiunt, & btiora, & humidiora.

Pubem^ inguina^femora) lnde enim vafa ad uterum veniunt %

Febri-

tnerckw. dinge n, 7. & vichTim lac in puerpera per uterum & veficam fluxit, LAURENTIVS L; VII. c, XI.

p. m&

Aliquando timen menftruantur Ia£hnres

FREIND. C. I, C O N R 1 N G dt lacte, SIMSON p.48 SCHENK. E. N, C. DecA,

ann. 9. io, obfm 9. Sed id ad eximiam pletlioram refero c Dolor &c. figna funt fanguiuis ad uterum vehementius determinati, & vaforum ita diitentorum, ut diftrahant viclnos nervos, quos notum eft plerumque vafa fequi. Derade turaere menfium tempore uterum cum vafis, teftes funt GALENVS olim devulv. dijf, c S, & VESALIVS exam. obf Fallop- p. 15-0. & COLUMBVS p. 174. & HERELIVS contra FREiN- DIVM p. 9. & VERHEYEN p. 94. & LITTRE bift\ de VAcad, 1720. p. 10. D f Hxz

5$ DE MENSTRUIS^

Ftbricula']* virginalis vera. Jnter mille feminas vix una reperitur , quae ante pri- mosmenfes non febricitet, & haec tamen,

quae

Hinc vulgo nota co terapore a<l venerem proclivitas , ctiam anatomico experimen- to confirmata , cum RIEDLlNUS tur- gentem in menftruata clitoridem viderit* Pubertatis vero tempore vehementcr fanguinem verfus genitales partes in utro- que fexu determinari , & vafa dilatare fupra priorem diamctrum , facile dc- monftratur , tum a pube in utroque fexu eo demum tempore erumpente, tum a femine in maribus primum fecreto , dc* nique anatomico experimento. Conftat enim arterias ubique in corpore humano facillime in fetu repleri, in organis vero genitalibus folis,ante pubertatem, vafa & minima efle & ceram aegerrime admit- tere , nequc unquam , vel ad tolerabilem clegantiam repleri nifi ubi prius ipfa per aetatem natura collapfa , & folis tenuis- fimis liquidis pervia vafa dilatavit Si vero tumorem uteri menfes fundentis rson vidit VALVERDVS p. 199; & DIEMERBROF.CK p. 141. & GRAAFIVS p. 199- raritati occafio- num , & fubjeetorum rortc vitio tribui poteft , nimis cnim anaiogus eft tumor in vafis gravidarum , quam ut recedere velimus a GALENI & VESALII ex. perimentis.

d Febrlculam demonftrant capitis dolor,puftu. lae virginibus moleftae freind. c- HX, E. n. c. Dec. L ann. 6- 7. obs. 233»

SCHU*

DE MENSTRUIS. 59

quae non febricitat , lafiitudinem in toto corpore percipiet.

Dtktantur ) Plethora vafa dilatat , hu- mores rarefacit , inde color ruber intenditur, accedunt pulfus fortiores, calores , vera fe- bricula. i>ed id uterus peculiare habet , ut arteriae uteri ex rninimis poflini rraximae fieri , & cx maximis mininrsae. Nempe ar- leria in utero contu uatur equidem venae fibi refpondentr,anteauam vero in venarr» • abeat , efFundit humorem fanguine tenuio-

rem

schurig, parth. p. 214. ex variis,& frequentes tonfjliarum inflajnmationes WiEDEMAN. de tonftll. p. 20.

e Errorem loci perfe&e ex praeceptore repetit p. 20. tum ALLEN fynops- med% c 14. n, 7. & pridem , fed non ita lu- cuknter, PITCARNE p. 152. atque CYPRIANUS p.4.3.

f Menfem , in Textu. ] Prifci fere lunam pro cauflk pericdi advocarunt , ut noduin dea folveret- aristotelem virie de gener.anim. L. IV. c. 2. & calenum de diebus decretoriis c. ir. Inter recentiores menfes lunae etiam tribuit CRAANEN Oeconom. p. 716. Sed facile adpa- ruit confiderantibus, nullam eiTe phafm lunae , in qua feminae menfes non pa- tiantur lister. de humor. p. 424. 425. bercer. p. 250. neque plenam aut no- vam lunam hic aliquid a plebejis diebus habere praecipui , fed unice revoiutca 28 dies fanguinemfequi.ConferBOHN.p. 228. Ja MOTTE L. I. c- 12. JUN- CKER tab. phvs. p. 33?. S T A H L.

P- 35*.

6^ DE MENSTRUIS.

rem in vas lateraje , quod ante venam ex arteria oritur. Pone nunc arteriam intu- luefcere , eadem certe caufla etiarn vas la- terale diitendet, dilatabit ienfim ejus oftium, donec ultimo adeo ampliter hiet , ut ipfum /angumem recipiat. Tunc nafcitur in ute- ro levior inflammatio; & pergente femper sgete caulTa urgente fanguinem in vala la- leraiia, ita tandem expandetur etiam extre- nium vas iaterale , ut totum in arteriam

fan-

p. 356^ qui aliquid tamen, ut erat in a- ftra benignior , noviluniis & pleniluniis tribuebat p. 386. decrefcenti vero lunae favebat aristoteles hift. anim% L^ VU. c. 1. Mihi vero absque luna res non videtur ita difficilis^ Pofl primum flu- xutn menfium, determinata diuturnitas nixus fanguinis requiritur , donec vafa titeri inflexa extendantur , finesque re^ folvantur, & hanc videtur efle rationem conftantiae periodi, Quare vero hic ni- xus intra 27. potius quam quadraginta dies vafa utcri refolvat , ratio reddi non debet , & ne quidem peti , nifi quis ve- lit etiam rationem petere , quare nono menfe homo, alio menfe alia animalia pariant ; & qnare cerafa fex feptimanis pofl fiorem , poma quatuor menfibus, ca- itaneae etiam pluribus maturentun Ipfa ratio periodi efl in proportione virium expandentium ad vires refiftentes : uti horoiogii definita periodus rationem fuam habet, in ponderis ad volvendas rotas re- fiftentes ratione. Ipfos numeros propor- tionis effedtus docet, ratio vero in tota fabrica latct. Quando vero nunc prima

vice

DE MENSTRUIS. 61

fangumeam mutetur. Sed finis hujus vafis lateralis patet in uteri caveam , eo ergo fanguis exftillabit , & limillima in utero haemorrhagia fiet, quaJis in puerofit, cui narium arteria dilatata fuit.

Exit) Quando vero vafa lateralia fangui* ne fe depleverunt in uferum , tunc conni- vent , & prior utero figuia redit Hac fimpliciflima ratione totum negotium pera- gitur, absque imaginarios fermento, ex fola

pie-

vice poft menfem regenerata eft ple- thora , debebit , C malier fana fuent, omni menfe redire , cum eaeden caufae intra idem tempus debeant eumdem re- ducere efFeaum FREIND c%Vll. Caetc- rum , neque id diffimulandtim eft 9 hanc periodum non adeo regularem effie, & longe plurimas feminarum p^riodos vici- nas menftruis experiri , dies autem cer- tamve regulam non fequi SANTORI- NUS n, 9. g Recentiores paffim viderunt fyftema pletho- rae quibusdam obnoxium efle difficulta* tibus. Nam etiam inedia confe&ae, tabi- dae , debiles , & exfargues «-irgines menfes faepe patiuntur. Diemerbroeck p# 141. Charleton p. 37. Verheyen \l p, 95« Schurig. parthenof. p« 39« Stahlm p. 388. & Acutijffimi ingenii Vir P. G. VPerlhof de febr. p. 30C. Porro feminae etiam robuftiffimae , durisque exercitae laboribus, menfes faepe copiofos patiunt r Bayle p. 6- Sed objiciunt etiam v« nae fecllonem neque retardars menfes. neqae neceffitatem evacuationis tollere, Iterum perfpirat^o absque ullo majori ma o

augeri

6* DE MENSTRU13.

plethora. Hac nunc plethora liberatur corpus muliebre, non majori, quando pri-

mi

augeri obfervatur & minui per Keilii ob~ fervationes , hinc neque fanguinis abun« daniiae noxas evidentes effe deducit Sim- fon p. 9. llluftris denique Werlhofius in- gemofiflimo argumento ufus effc ,, feminas nempe, a quibus menfes diu abfint,tamen menftrui periodi tempore varios nixus & molimina experiri, quae periodo illaela- pfa evanefcunt , cum tanxn nihil de ple- thora detefterit de febrib. p, 300. HE- RELIUS praeterea menfes in gravida abefle obfervat , neque tamen fetum li. bram illam menftruam , aut duas , nam ita citat, libras FRE^NDIT abfumere * idemque vafa potius ex plethora intu mefcere & fanguinem retinere turgida aequum credit , uti in gravidis fieri fo- let p. 22. quam dimittere Iibera. Hae difficultates fecerunt , ut praeterito che* mico illo feculo paflim fermenta & efrer- vefcentiae advocatae fint , ut ratio redde- retur efFufionis menftruae : colligi nem- pe acre aliquid , et in aliqua parte geni* talium muliebrium reftdere, et paulatim auclum, tandem quocunque modo irritare uterum et diftendere. Hoc fermentum alii alibi quaefiverunt. In univerfum GRAAFIUS p. 200. feqq fermentis fa- vet, etBAYLE toto HbeUo,COLLlNS P* ^ll* et parum diverfus a BAYLIO CHARLETONUS , etfi fcrmenti no. men lcnge refutet p4 68. feqq. plethoram enim fucci alibilis pro fervoris uterini caufla adlegat p. 110. qui retemus acef-

cat

D,E MENSTRUIS. 63

mi tr.enfcs ftillant, quarn paucarum guttu- larurn ftillicidio , ut maculae aliquae in vc-

itibus

fcat p. 1 20. et ipfe adeo Imc recenfendus,

Porro et TERENZONUS igniculos huc

advocat GIORNde LETT. XXI X.

art. 19» cx quibus in feminis fervorem

acl venerem deducic p. 119. Sed et

VIEUSSENlUS fimilia fentit «mi, fyft.

p. 11. et VERHEYENIUS , cujus fer-

mentum circa extrema vafa in fubftantia

uteri refidet L. 11. p. 96. Hi fere omnes

caufam menfium quaefiverunt in finubus

uteri cavemofis, ubi aliquis liquor ex-

crementitius ftagnaret CHARLETON.

117. eosque diflenderet BAYLfi p. 20.

TAUVRY femen muliebre acre faclum

adducit anat, raij. p. 189. et WENCK

in E. N. C% Dec. 111. ann. 4. app. ncn

valde a GALENO remoti , qui dudum

humorem uteri ferofum mordacern £eri

aeflumque facere dixerat de util. part. L.

XIV. c. 9. SANTOR!NUS , non repu-

diaia plethora , in proltatis femininis et

venerei ftimuli et menfium caufarn pofuit

de catamen^ n.61, liGiorem nempe acrerri

qui vaginam irritet n. 19. Sed etiam

GANDOLPHE fermentum admittit ,

hift. de P Acad. 1707. n. 9. et h DRA-

KIUS bilem fingulis menfibus ex veficu-

la effluere , ftimulumque in utero mira-

bilem efficere , econjeclura propofuit an%

throp. L. J. c. 23. MORGANUS , fi

diis placet , ferum excrementitium glan-

dularum omnium maxime vero cellulo-

fae , quae renes uterum et ovaria am-

beat, hac via excerni credit mech*praft.

of

64 DE MENSTRUIS.

ftlbus adpareant. Sed intra menfem, par priori plethorae renafcitur plethora 9 vel

etiam

cf. pbys. p, 246. cum nullibi certe, quam circa uterum, minus fitcellulofae fabricae. Sed anatome tota abhorret ab his acrimo» uiis, & ova & veficulas Nabothi & uteri fuccos omnes mucofos & blandos in omni aetate omnique tempore reperit , femine virili manifefto blandiores , cum retenta nuilum odorem carnibus tribuant , neque urgeant barbam , & ipfe fanguis men- Itruus mitis eft DCLXVll. SANTORINI demum proilaticum liquorem multae fe- minae aut maritatae , aut levioris animi , abunde excernunt , nullam indc paflae menfium diminutionem ; totaque denique xepugnat corporis oeconomia , cum in. flammationes pleuriticae, ophthalmiae, Jiaemorrhagiae narium , fanguinis per re* r>es effufiones CCCLXXXlll. abinpatfu, absque acrimonia fieri videamus, omnia vero, quae ab acri liquore iiunt, fangui- nis profiuvia,vix fanabilia reperiamus , ar- gumentoa lcorbuto, a bile atra , a ve* nenis deduclo. Sed inpedito etiam utcro haec acrimonia non erodit uterum , uti necefTe vidctur , cclleclo & exafperato fermento. Verum fanguinem menftruum retentum videmus, uti a plethora tx^t> £ari poteft , infartis jam arteriis uteri Sc ita refiftemibus, ut fanguirem innitentem repellant, aliorfum niti, ibique aut me- ehanicevafa rumpere, aut diiatare absque ttlia erofione earum partium , per quas viarn fibi aperuit, DCLXVIl. not h feqq. Sfea in tabidis utiquc, fi menfes adfuerint,

ncn

DE MENSTRUIS, 65

ctiam major , & vafa utcri , quae fer^el fe dilatari funtpafla> facilius nunc dilatantur,

atque

non dlfficilis , tieque e longirquo petita excu<atio eft , quando fufficere dicimus, fi 5n utero vaforum renixus debilior fuerit inpetu innitentis fanguinis. Plethora adeo. multum imminuta, menfes tamen faciet , M cum fanguinis copia vis conrra* clilis uteri pariter debilitata fuerit» Verum certum eft , frequenter menfes abefie a tabidis , et poft morbos diuturnos rr.enfes lente recurrere Freind, c. 1. plethoricis autfm , et macilentis, uberiores fluere. Lentiores etiam bimeftresve periodi fiunt ad annum quinquagefimum 1 d. c. VIU cummagis refiftant vafa,et longiori cordis nixu fuperentur. Fxercitatae vero rufti- cae rrenfes parciores experiuntur Fr«W. c. Vll. ipfo fatente Hereiio pi 18.19. ut vix una die , vix unius unciae pondere fenjruinem amittant , non raro detrque deftltuantur r enfibus Frein*. c 111 uti neminem v"deo , qui neget , fautis et ©tiofo copiodcres eflc, atque celerius, et bis aliq«>ando intra menfem redire* Vidi etiam puellas , quibus duodecimo anno meniiurr indicia sdoaruerart, choreis et frequentibus fudoribus excmionem fan* guinis ita repuliffe, ut pofl duos demum annos tedierint. Venae fe&ionem autem menfes non retardare, vix credid?rim , ii major fi propior periodo imrrinenfi, fi in minus plethorica fuerit. Certe Ta- puyae feminae tempore pubertatis incilloi nibus fiiias fuas per femora lacerant , ita

a Tom.V.jTars II. E

66 DE MENSTRUIS.

atque,cum renafcente adeo plethora, etiam eadem fed mitiora fymptomata redeunt , &

uberius

a menfium periculo liberant, ut per totam

vitamnullos patiantur LERY in itin Brasm

p. 302. 8c J. von STADEN. et notifli-

mum eft , abortus periculum averti,lochia

menfesque fluentes vena fe&a fupprimi,

ipfamque menfium neceflitatem repetita

venae feaione tolli FREIND. c% 7. 8.

In feminis anno 45. venae fe&ionem lar-

giorem faepe necefiitatem menfium fubito

auferre , STAHLIUS ipfe auftor eft

p. 387, Si vero levis fanguinis ja&ura,

et longe ante proximam periodum , et in

bene cibos digerente muliere fuerit, non

mirutn eft , menfes inde nihil retardari.

Nam fanguinis copia , poft aliquot a ve-

nae fe&ione dies , etism major eft ques-

uay de la Jaignee p. 366. et libram

fangumis intra 5 dies reftitui obiervat

^ODARTUS in bift. Acad. Reg. p; 167.

Perfpirationis noxas avertit faepe fucceda-

nea diarrhoea , aut miftio uberior : fan-

guinem in uterum congeftum , non alia

via ex corpore, et inprimis ex uteri vafis,

edsci pofTe, facileeft vifu.Aliquando tamen

falivationem, aut diarrhoeam ( E, N; C.

Dec. \\< ann. io# obs. 193. } menfium vice

fuifle legimus FREIND c. IX. Neque

uterus continuo , aut femper lcvabitur, fi

plethoram de reliquo corpore deleveris :

poterit enim inpa&us femel manere fan-

guis , ct denfari in vafis uterinis , uti

faepe inflammatorias obftrucliones nalla

tollit venae fetfio. Neque vafa , quod

vult Cl, HERELIUS , fupra certum

gradum

DE MENSTRUIS, 67

ubcrius ftillicidium menftruum renafcltuiv Quam primum vero plethora abeft, etiam menfes fponte evanefcnnt, & una fecun-

ditas

gradum dilatari , menfesque retincre pofTunt, uti poiTunt in gravidis , quando ofcula eorum excretoria oppofitae radicu- lae, placentae obfercinnt Iilae demum , quas ILL. WERLHOFIUS excitat, hi. floriae , puto, rarae funt , et referri pof- funt partim ad vires ccnfuetudinis , cum ctiam ipie appetitus poft horam prandii absque cibo evanefcat; & fanguis practerea per ea ipfa , quae citantur, molimina, in quibusdam feminis , ex uteri vafis in ve- noium iyilema pcrtarum expediri poterit CJ# SiMSONUS omnino parum a no- bisabeft: Etfi enim plethoram repudiat, tamen ait incrementum uteri menfes fa- cere , quia ianguis fenfim iibi viam in finus faci^p, 31 • donec, fed poft longos nixus, eos frnus ita dilatet, ut eo penetret p. 34. 64« tunc effuium (anguinem docet diftendere iinus » fic vicinas arterias com- primere , circulationem fanguini» retarda- dare , doJores facere etc. p. 40- donec per finuum ofcula effluat, inde vero laxari compreiTa vaia, et circulationis libertatem reftitui etc Sed vir Clar. errorem pro fundamento pofuit hypothefeos ,, tunc nempe incrementum definere , quando adeo lata fint vafa t ut faciiiiina fit circu- latio p% 26, cum certum fit , folis exce- ptis genitalibus , in fetu plurima, et fa cillime diftenfilia vafa effe, et maximam impetus fluidorum rationem ad folidorum refiftentiam, cum aetate autem plurima E z perira

6» DE MENSTRUIS.

ditas , anno aetatis 45. h vel quinqua- gefimo.

Tempore) Feminae dantur , in quibus inenfes ad horologium redeunt , adeo accu- rate obfervant tempora. In aliis incertiora funt tempora , uti variae circumftantiae exegerint, & diverfa vitae ratio. Neque

adeo

perire, Sc ubique refiftentiam vaforum contra impulfum liquidorum augeri WINTRINGHAM znquiry p, 91. 106. h Plerumque 3 nam exempla , quae nolo cumulare, exftant feminarum , quae iu aetate longe feriori nicnfes pafiae funr, & conpilationem vide apud BRSSLA- VIENSES. Ita menfes anno ff , adhuc fiuentes vidit la MOTTE L. 111. c. 9. Anno 60, BRESL. 1719. OB. p. +94* 1722. m. Jan. 1724.. m, Afril. Anno6;. BRESL. 1724. M, Jm. Anno feptuage- fimo FRANC. Sat. VI, p. 96. 9S. Thil. tr. abriJg. IV. p. 1%%. Anno 7$ IO.Anno 77, T. BARTHOL. btft. 54." CenU Vl. Anno 78. HILDANVS Cent 11. obf 60. 61. Anno 80. L. BOURGEOIS L. lLp. 2*. HILD. obf 6$. Ce»f. IV. Anno 82. LANZONVS *«iw. 55. Anno Rf, KERlCRING,^/83. AnnoSSBRESL. 1719. 1. c. Anno 89. francvsL cr Anno 90. bartholinvs Ai/2- 90. 91. CentAW. Anno 92. hagedorn, Anno

IOO. BUNCAARD AnilO 102. S O L S- N A N D E R apud SCHENK1UM:& lll

variis decrcpitis CARpys p, CCXXX. Non tamen diflimulandum eft , plerum- que hos menfo morbofos cffc man-

NlNfi^

DE MENSTRUIS. 6$

adeo mirabile videtur , li fecundum cer- tam regulam menfes redierint. Nam etiarn virili corpori per artem menftruam plethoram conciliare novi. Aliquando homines ex capite dolent , medicus jubet fanguinem rnitti , levantur ; fed poft qua- tuor forte feptimanas malum redit. San- guis determinatur iterum ad capitis arte- rias , & dolorem facit , qui repetitae ve- naefedioni iterum cedit , quam ego qui- dern non valde probo. Verum repullulat vivax malum poftduos menfes, & repetita venae fedtione denique plethora ita ad caput determinatur , ut ftatis redeat vici- bus , nifi malum radicitus exftirpatum fuerit. Hic Leidae mercator vivit , vir honeltus *, cui fanguis omni menfe per arteriam haemorrhoidalem majori copia,

quam

n i n g h a m o monente p. $j. utJ lethalia funt exempla la MOTTII , & BRES- LAViENSLVM 1729, M. 0#. & 1724: M. Apr, i Conh CXlll. Menfes viriles haemorrhoida- rios MARC&LLVS habet, ex Amato, vesalio p, m. 411, & RODER. a Caftr. in praef. tuniE. n. c. DecA* ann„ 2. *bf 191. an.y obf 10$. ann. 4. obf. 44. 4f« 60, Dec. 11. annt 1.06/^70, 8t magnamcon- pilationem datSCHURIGlVS VartbenoL S. 11. c. 4. Menfes juvenis per virgam fhentes STALPART van der Wkl Cenu 1, obf 00 e, n c. Dec. 111. ann, 9 obf. 136. SCHURIG \ c, S.ll. c. 4. & bis fe vidifle teftatur ALLEN 1. c. n. 9. Menfes in juvene per vomitum exiiffo E 5 BAR-.

7o DE MENSTRUIS,

quam ulli ianifli«nae feminae per uterurti> iiuit, nimpead integram libram , & ol> fervat penodos ad horam. Hac eadem ratione vuos quoscunque licerei. effeminare. Hibernus erat , cujus hiitoria in a&is Bri- tannieis legitur , cui certiifimus quovis menie morbus lmminebat , niii ianguis per apitem minimi dtgiti k efllueret : poft meniem redibat idern fluxus, neque ulluni in cute veltgium reiinquebat viarum, per quas (anguis prodiiflet. Cum hunc fluxura tentarent iiccare medicamentis, in morbum incidit graviilimum. Adparet adeo.corpus humanum, quando aliquoties per eamdem viam fanguine fe neplevit , confuetudinerat indui, qua fiat, ut ftatis temporibus eadem pars fanguine obruatur Quo plus fangui- nis fuerit , quod eiFunditur , eo plus enam in eamdem partem redibit , fi fanitas in- tegra manferit&bonachylivifcera. liste- rus i narrat de lanionibus Londinenfibus, eos vitulos reddere pinguiflimos mittendo fanguinem , deinde corpora replendo lafte, fic plethora generatur fanguinis non rubri.

Eadem caufla plethoram & ad uteri , & ad mammarum vafa determinat. Si alia autem pars fuerit, ad quam fanguis efHu- ere confuevit , tunc quidetn non ultra

per

BaRTHOLINVS teftis eft, *K lh Cent* V. Ex cute in viro kin iven. c 4. Meufes virorum ex digito, urina, *lvocollegit SCHVRIGiUSib,

k Conf. DCLXVH,

1 De humor% p% $jo.

DE MENSTRU,IS. 71

pcr uterum manabit. Trienniura eft {1724.) quod Amitclodami virgo in orpha- notrophio vixit, cui omni menfe ex cutc capitis fanguis exfudavit,fpedaculo ita cele- bri , ut mille homines (uperfint , qui vide- runt cominus.

Vcginam ) Non negaverim , & poteft eo fanguis vergere, uti funt, quibus per nares, aut aures, aul os denique effun- ditur »,

m Ab ©mni teraporc quaefitum eft, num per uterum , num per vaginam potius mcnfes efHuant. Pro vagina pugnarunt rationibus variis, a wagnitudine (fed imaginaria) vaforum cervicis, £c uteri- norum exilitate PLAZZONVS p 122. ab anguftia uteri virginei santorinvs 1. c% n4 3. a fanguinis menftrui fluida natura , quem uterus coa&um fundat VESALIVS p, 66*. a menfibus gravida- rum fano fetu fluentibus , cum os in gravidis claufum fitARANTivs de fetu p. 8, stalpart vslyi der Wiel Cent. 1. •b[ y6. PLAZZONUS p 122. HIL- DANUS Ct»\V.ob[.+i% ZOD.GALL. II pt ui, bartholin. hifl. 12. Cent* IV. SCHURIG. pmhenol p, 148. 204.

SIEGMVNDIN p, 2j8. T R E W.

Comm.lit. 1728, hebd. 9. la MOTTE ohf tf. quas obfervationes mire con- firmare videtur la MOTTII experimen* tum , haemorrhagiac , quae in gravida nanifefto per vaginam fiebat ob[. 109« Experimenta porro habent ZACUTUS (quera teftem citat schuri©. parthenoU U II. c. 3) fc COLUMBVS p. 174.

£ 4 PINAE*

7* DE MENSTRUIS.

pinaevs p. 130. car.piso de Coll. feft $M P II. p m. if9 BOHN p. Xl^ bekcxEr p, if7. lanzonvs anim. 33. GOUEY ex edit, Camer. p. 75.. quiomnes negant in utero n enles pati- entium fuifle fanguinem > aliqui etiara, ut ZACUTVS, ex labiis vulvae menfes viderunt fliliare, Ita terenzonus demorb uteri in fcabiofa rr.entibus fup. preflis etiam vaginam fcabiofim in« venit GiOR N. de LETT XXIX

Alii ex utero pariter & ex vagina fluere malunt, ut PLaZZQNUS p, 111. HlGHMOR. p. 00. FRElNO c V. hofmann. med fyft% p, 129. coi-

IINS p, f76. MAURICEAU ^/49. p. 93. VERHETEN. VATER de UttrO

grav. p. ft stahl. p 39/, ut tamen

MAUHlCBAU, COLLINS & VATER

6c stahl. plus tribuerent utero, PLAZZONVS & HOFMANNUS vaginae.

Sed hcile ipfa fabrlca partium dcmon- ftrat , uterum naturale organum efle Itujus fecretionis , neque adeo ab HIP- POCRATICA do&nna recedi debere, qui T6f/ yvvcLi&Mov a. menfes ubique utero tribuit Uterus enim , & qmdem fundus uteri , villofus eft cX arteriis ex- halantibus fcatet DCLXIV. vagina vero viljis omnino dettituitur , quos non pati- tur adefle attritus neceflitas, & membra- nam duram habet , & cartllagineam t>ionis des accouch.p 166. fed arteria- rum etiam majores trunci ad uterum veniunt, rami ad vaginam charleton. P»ii. Glandulae vero vaginae a mulris ' diclae,

DE MENSTRUIS: 7$

di&ae,paucisvifaefunt. Lacunasenim nihil hicpofTe manireftum eft, five urethraeillas velis, fatis incommode proftatarum no« mine appellatas, & minirne regulanter binas morgagn. adv. IV. p. 4*.. *$•• quarum oftia pinxit morgagnus adv„ 1, T 111 ** & defcripfit p %6. & olim vidit riolanus p io£ five de vicinis lacunis urethrae dicas, interius utrinque inter nymphas , & papillares cuticulas ex urethra dcfcendentes, pofitas, tres, quatuor aut quinque, quales habet morgagnus l.c/ed minores,& videtur duverneyus detexiffc apud peyerum exerc p 14,8^ lacunas autem vocafle plazzonum de part. genit. L. II* c 6, & ex eo rhodivm mantifc n. $-$. atque undenivm phyf. P- 332* five demum intelligas minutos illos novosque finulos, qui corpori clito* ridis refpondent, anteriores, inferiores, & a glande eius ad urethram in re&a fere modicecavaliner defcendentes, qua- lem unicum morgagnvs dixit L c. & forte GARENGEOTVS Splanchn.

1J< P. ti-

Glandulas autem vaginae alii pro fonte menfiuro habent BRESL. i7U.p.8i.feqq. Verum ego macutas quidem yidi non raro, fcd absque deprcfiione, vel finus. Glandulas autem vaginae a DUVER- NEYO di&as PEYER exerc. p. 97 &

COL IINS p. 5-64,, & K N. C, D<?£. II.

**».lX,*&/%ia4,.& VERHBYENIO p. 146, T« 17. f. i.aVERCELLONO adoptatas <& pudendagr. p. 16. 5c Cl. dionis ^ accouch, & ASTRUCIO <fc /#<? venerea p. 15-;. &a RAVIQpropo- E $• fitas

74 DE MENSTRUIS.

fitas apud valent. zoot. II. p. o>, & acHBSELDENio p, 274. nunquam vi di, & refutavit morgagnus adv. IV. p. 4f. brur is nempe conceiTas, non ho« mini,ut fimiae e, n. c. Dec, ]]. an.L obf 61. fui ra 1 fynopj quadrup p. 95-. aliisque. lJoros vero c, bartholini deovar. p, 17 hartmanni, mai»

*l GHII pojlh. p. 46. GRAAFII p. 171.

214 verheveni p. 133. aut finus porius evstachu T. XIV. f. 3 4. & FANToNi p. 192. 198 omnino aliquo* ties reperi, fed muciferos.

Verum experimenta praeterea pro utero & a plurlbus , & in univerfum a majo- ribus viris capta confcntlunt Ut enim nihil tribuas capltibus illis ve- narum in uterum infertis dioclis,

PRAXAGORAE, PHILOTIMI, G A-

leni de dijf vulv fub finem, carpi p. CCXV Ifag, p. 22. plazzoni p. 121. quae ajebant emulgentium aequalia fieri in praegnantibus, C. bavhin. p. 124. vafisve in cervlcem uteri apertisPiNAE 1 P- 226 arteriis denique patentibus vb- sali 1 p. 6fj. poros ccrte uteri nemo negat, quos ex Bartholinis , Graafio\ Wepfero , Peyero , Welfchio , Fitzgeraldo, Santorino, Winslom, Mauriceau p. 42, iupra excitavi , & fangulnem viderunt ftillare In puerperis waldschmid. ruvsch. littre &c. In menftruatis autem , quod rem noftram demenftrat, omnino maculae in utero fanguinem ftillantes vifae funt a littrio Mem. de 1'Acad, p. 171, p 2S1. HiJI. de VAcad. 17*0, p. 22. MORGAGNO Adv. 1. p.

39» T.lll. Adv. IV. pc 48. SANTORINO

apud

DE MENSTRUIS. 7;

apud MORGAGNVM Adv. IV, VBK« HEyENlO II. p. 94. MAVRICEAV^/

49. & prat des aceouch. p. 48 schvl* Zio Comm.Noric. 1731- ^c- f% vievs. senio ww. j^- ^/ p, 20. 11.

JITZftERALDlO p. I 7. HElSTERO »0*. 32. HEREL IO l. C, p. 9. RX oftlO

uteri ftillantes menftrui fanguinis guttas viderunt vesalivs p. 664. la MOTTE cbf ai, tvrman. Chir. cur. n. p# 486. littre fci/2 */e V Acad 1720. p. 10. memoir. 1702. p. 282, mavriceav o£/I 96. 322. e. n, c, G?«£. V, 0^ 24. ln vagina vero, nihil fimile vidit l i t- trivs, et morgagnvs, et ifte qui- dera in folo fundo neque ipfa cervicc uteri, maculas iftas vidit, confentiente la MOTTE des accouch. 1. c. i%. Porro uterum in Daenfium fupprefiione atro fanguine pknum viditRLANCARD. anat. fracl. p. «33»8c collins p. $79, ct olim marcellvs donatvs p 4ff. men * fesque per tubas erumpentes RvysCH. Thef 111. p. 2f. conf. ob(. 8j\ atque ftil* lantem ex cicatrice opcrationis caefareae menftruum fanguinem ia MOTTE 1. c, *tf- 339- Gravidarum vero menfes vel ex oris uteri circum fcrentia externa fluere poffunt la motte pt 119. 1. c ve! per ipfum os uteri , non adeo perpetuo clauium, vel per vaginam , fed praeter naturae lcgemGRAAF, p. 198.

Saepiffime enim ii menfes nocent hippocrate tefte et aristotelb de gener* anim L. IV. c. f. e. n. c, Dec. II. ann. 1, obf 110. bvchnero in mifcellan. etc. ut tamen ideo non ne- gem, pofle in plethoricis a. n c. Dec. I.

*nn'

76 DE MENSTRUIS.

DCLXVl.

Communicant j * Poft RioLANVM kuckivs repietis vafis reperit, omnino has

ana-

ann. 6. 7, obf, 63. rovsset. S. VI p. if $ absque maguo malo menfcs fluerc Has nunc uteri macuhs, quas cum mor- gagno vidi , analogia demonftrat efle ftipata oscula artenarum exhahntium, pervetiisenim cxcernt, ut Ct Bauhinus p. 17. Rigbmorus p ioot & Bohnius p. iif & pariter ex venis & arteriis Yitcxrne p iSi, id quidem offi- cio venarum manifefto repugnat. Recle haec Santormus 1 c. n. 4.

a Arte ae mammariae aliae internae funt> aliae externae.

lliae oriuntur utrinque ex fubcla- via , ubi furfum prodit thyreoidei infe- rior furfum et pofterius vertebralis , de- orfum et pofterius intercoftalis fuperior, fupra terminatum ibi caecumque pleurae faccu . Inde defcendit Inter pleuram coftasque cartihgineas, rna^ima parte mufculis nuda, tcre ad perpendiculum, exit inter extremum fternum et coftarum m trgtnem cartilagineum, defcendit inter re&um abdominis mufculum atque peritonaeum, et paulo fupra umbilicum, fle&itur introrfum ad lineam albam, ibi- que ramofa evanefcit-

Praeter alios ramos , minime htc enu- merandos chymicam , mediaftinas Wdther de vafis vert pericardiacam late- ralern , et inreriorem majorem , et peri* cardio diaphragmaticam , et bronchialera ipfam , quam aliquando edit , et majo-

rem

DE MENSTRUIS. 77

anaftomofes vere adefle. Ob iftam anaf o- mofw , & ob fimilem in mamu is hxiia- tem fit celebris ilie uieri cum mammis cenfenfus. Quo enim femel natura viam

iibi

rem inferiorem diaphragmaticam, ramos

minoTes per intervslla coftarum extuntes,

ad intercoftales , claviculam , fternum,

coftasque Ruyfcb. £/> 11, t 2 ( 2 rantum

magnum cutaneum , quem tdit , ubi

flernum finitur, et alium Lteraliter di-

vergentem fecundum coibrum m.rgi-

aem evst. forte T. XX^li. f 12,

aliosque cuti tt obliquo externo dato?$

praeter inquam iftos, ^rincipe lcct hic

memorandum exhibet ex Intcrvallo

fecundae tertiaeque coftae, aliis inreiius

tjnter 4, et f . C. Bauhinus p 120. Cl.

gunz de mamm p. 20. trans fe&oialem

ad mammae pinguedintm. uti recle

Tallopius obf p. 127, &: plandu am

Lieutaud fuiculisque ad papdLm exeun-

tem Gunz 1. c. Ex tltm-o ve?o infiexu

trunculi, per ipfam redti mufculi carnem

duos ramos dat, qui cum toti^err e\ iga-

flricae rsmis faepe comn urpcant ,*

Xujlacb. T. XXVll t, ]i. quem vide,

C^r L. IV. T. XI Fallop p 1 zjm

Winslor* L. 111. tr. de arter. n. 90. tr. des

Veines n. 60.

Vcna mammana fola origine difTert, quae in dextra ex trunco cav«*e eft, ubi findi incipic Euftach. T XX V% XXVIL Winslo» 111 /r. /&j <ve'mt n. £0. in finiftra ex fubclavia Winslo% 1 c. Euji 1 c\

Mammaria autem arteria externa^uzm rcAe diftinguit Ft/b/itt p. «77 • ct D,

de

7* DE MENSTRUIS.

fibi aperuit , eo perpetuo redit , ut quafi per confuctudinem omni menfe fanguinem per loca genitalia exccrnere cogatur. Hinc

fit

de Marchettis p. 6i, & alii , una vel plu-

res, oritur ex fubclavia , ubi fub clavi.

cula eft , retro Deltoideum , datque alios

rarros mufculis, uno vero ante pecloralem

defcerdit ad mammas, maxirae vero ad

pinguedinem cutemque lieutaud, 1< c.

cunz. I. c. non absque aliquibus currt

interna anaftomofibus gunz 1. c. Hic

ramus mihi perinde % ut cabrolio obs;

7. major videtur, quam internae rami.

Fer iftas feminae „ lac libi fuper axillas

ad iuammas fentiunt attrahi stahlio

tefte pfc 366. Venam comitem vesalius

pinxit p. 49*. ic. P. & dixit p. 677. &

ipfam longiflimo trunculo fub cute cum

epigaftricse ramo exteriori communican-

tcm. Haec ea eft , quam fallopius

a thyreoidea vcna pierumque prodire vult

p. 122. Epigaftrica denique arteria cx

Jliaca externa oritur , proxime prius,

quam retro lisjamentum pubis trans-

eat Caffer. L. Vlll. T. 3. Wnsl. Tr. des

*rt% n. 133. conf. Euft. T. XXVll. f. 12.

& alibi. Inde trunco fuo ante perito.

naeum , retro re&um abdominis mufcu-

lum , adfcendit Winslow 111. tr. des vein.

n. 171. & furer umbilicum cum mam •

mariae ultimis ramulis coit Euftachius

l C CaJJerius L. IV. T. XI. Winsl. l C

des <vein. ft-f?*. desart. n. 134. Rfola-

nus fdevena) p. 176. Reliqui rami in

mufculos abdorriuis & cutem inpenduntur,

maxime vero notari meretur ramus ex«

terior

DE MENSTRUIS. 79

fit , ut in neutrum horum vafornm , ute* rinorum aut marnrrariorurn , vis fanguinis vcnire poflit , quin iimul in alteruro pariter ingruaU Inde omni feminae , quinque an-

t«

tenor , qui longe faepe inter oblfquum defcendentem & cufem adfcendit, quem- que vidi pariter , fed alio Ioco , cum mammaria commuricafle.

Recle adeo egerunt , qui communicare dixerunt has arterias , ut Galenus de di//l ruenar. & art c. 8 Catpus in lfag* p. 5% & 36. (fed ex aliis) , Fallopius 1, c. EttjLUtn Pareus op p. 119. Vidus p. 290. Pinaeus p. 196, C Bauhin p. 180. C» Hofman» de ufu part, p. 3 r 5 . Cajfrius I. C Highmor^ p. 110. Vigier 1. C. zu AmfteUdamenfes p 8. in vitulo, Nuck in adenogr. p.u. Verhtyen. p. 152. Schrader* obs> 3, D^c. I. #<?« apud Ftf/*#/ II. p. 104. Mangetus Theatr. II. p. 168. qui per pudendam redire vidit aquam inje* clam mammariae, G#»£ 1 c. p»24« Inde in vulnere epigaflrii fanguis ad inguina educlus Zod. GalL I. p. 51. Non optime vero has anaftomofes raras efie dixi Valverdus p 277, Minus bene alii, qui omnino aliquas adeffe negaverunt,utCV#flz- b?is p.17?. Carpus p.CCVll-de hominelo* CUtus- Jejfenius a Jejfen anat p. 28 Afo- jor anatf\. p. 17. Muralt* fadem. p, 6; *7. Bartholinus hifi. 9 C«r/. I. & />//?. 6. C*/r/. 1V% Barles nounj. decnwv p* 1 48; Harder \n prodr.phys.C. 1 oMauriceau p. 41 2. Porro recle plerique phyfiologi uteri curn mammis aliquod cornmercium fifle duerunt , ut Gaitnus de »/// /*r/.

LXIV»

So DE MENSTRUTS.

tediebus, quam menfes natiatur, mammae turgert , maxime vero eo die , quo men- fes prodibunt b. Poftquam autem menfes defierunt fluere, concidunt eaedem ad prio- i rem

L. XI V4 & recentiores fere omnes. Nam Epigaftrica non raro obturatricem dat, a qua vafa varia pudendorum veniur.t DCLXIV. & pudendas externas 1. c & * fi nihil dederit , uti negat dare Vefalius p. 66o. proxima tarnen eft, & vicinifli* ma artcriae Hyrogaftricae. Addit D. de Marchettis, arterias epigaftricas in laclanti- bus duplo mpjores eiTe p. 6z.

Verum an ideo laclis materia ab utero

ad mammas determinari rotf t , in gravi-

dir, & puerper s , & laclantibus , qnibus

plerumque menfes defunt, aut a mammis

ad uterum , uti fit. quando Jocrra mam-

mas te&e exhauriunt, id quidem non

dix^rim. Nam arguftae funt anaftomo*

fes , & vul^ares ubique inter truncos vi-

cinos , & derique in viris rariter . atque

in fe^inis reperiuntur , uti etiam nunc in

pueru o video. Sagaciter adeo vesa-

lius , qui anafto rofibus non quidem

repudiatis p. 476. parum tamen tribuit

p, 477. ( non ideo quidem , quod nullae

ab internis arteriae mammas adeant, uti

fcribit p. 678. id enim alrnum eft a no-

ftris experiment:s) rum Laurentius L.VU.

C. Yl. k Bayle de catam p. 6a.

b Confer DCT.XV. b. 'rde iMa rfrata hip^

pocsatis >, Lacex mammis fluere fi«

gnum debilis fetus Aphor. V. n. 52. Epid.

11» S%6. Si mu'ier neque praegrans, neque

puerpera lac habuerit , ei defunt menfes

Aphor*

DE MENSTRUIS. 81

rem gracilitatem, poft tertiam feptimanam, denuo in tumorem rediturae. Sed gravidis ctiam poft retentos menfes mammae tur- gent , & poit partum maxime. QuamprU mum concepit femina y uterus clauditur i tunc fanguis , repulfus ab utero , in mam- nias venit. ln partu dcpletur uterus, tunc mammae concidunt , fed brevi intervallo contrahitur uterus , tunc autem mammae lade rigent.

Evacuatis &c. ) Mammarum artenae a proximo corde non re&a via adveniunt: >fed adfcendunt ad finem peitoris , inde ad mammas retrbgradae defcendunt.

DCLXVII. Durteri ) Dantur integrae a nationes, quarum mulieres menfibus deftituuntur : id

de

Aphor.V. n. 39. Ad menfes nimios cu< Curbitulam maximam mammis oportet admovere hipp. Epid* 11. St 6. In ea par- te , cujus mamma major eft , in ea fetus de /uperfet* n. 9. Quibus mammae gra- cilefcunt, abortiunt Aphor. V. p. 53. Cum haemorrhagia uteri mammae colla* pfae e. n. c. Dec. 11. ann* 4. obs 154^ a De Brafiliae itfdigenis dixi. Groenlandiae in- digenas pube & menfibus deftitui olea- rius refert in itin. Mofc> Pers. p. 170. 8c pechlinus obs. 34 Cent. 1. & men- fes in (eptentrione rariores funt freind. c. IX. hipp. T5p/ &*pcdv &c. n. 7. His borealibus frigus folidas partes corporis ftri- cliores reddit : illisBrafiliae incolis pletho*

ra Tom. V. Pars II. F

S* DE MENSTRUIS.

dc fcythicis a* narrantfeminiSjquae maritog in bello comitantur; vix eas mamma ajunthabere, vix menftrua patU Acce- dunt nempe ad marium naturam.

Labore) Hae enim fuperpondium per labores b diflipant.

Succulentae) Novi feminas pulcherrimas, fed molliffimas, quae vix integra feptimana a menfibus liberae funt c. Hoc ab otio fit,

&

ra fub prima molimina menfium deftrui- tur , ut prius , quam nova generetur, foli- data vafa uteri preffioni fanguinis refifte- re potfint. Rede Cl. simson ,, menfcs non neceflarios effe, quando uteri vafa ju- fto minora funt p. 79« &* hipp. mpi ^eov C£&Tav &c. n. 48. Sal* tatrices exatat freind. c. 3.

b DCLXV. not. a. g.

c Minus , in Textu. ) h 1 p POC R a t e s , Grae* cus homo , quae gens feminas in gynae- ceo quietam & reconditam vitam jube- batagere, menfium copiam integris dua» bus heminis aeftimat, nn^t yvv&tKliav tt* quam copiam credunt viginti uncia* rum pondere efTe ; id ipfum vcro pondus Preindius adfignatc. 1. Hifpanis qua- tuordecim & fedecim undarum menfes efTe fitzgerald 1. c. p. 5. Occitanis ab odio ad decem ib. Batavis vix fupra fex uncias gorterus in comptndio p. 1 4 1 . & rufticis germanis vix unius unciae pon^ dere DCLXV. not. g. Ut in copia, ita in tempore, quo menfes fiunt , aliqua diverfitas tft. Graecis biduo vel tridua abfolvitur periodus aiustoteles bijl.

anim

DE MENSTRUIS. S3

& mollitie, deindc ab igne , quem pedibus feminae batavae perpetim fupponunt, de- terrimum fecutae morem. lta enim infe- riora laxantur, & eo fanguis adtrahitur, dum corpus quiefcit, & pcrpetuo tamen cibis repletur opimis , & thcac coffeaeque potu. Nempe, uti in listeri expcrimen- to venac fedtiones plethoram augent , ita his feminis accidit : & praeterea vafa laxan- tur, ut nullum fanguinem retineant, Non fanantur, nifi ad labores redeant fi no- luerint , quadragefimo anno hydropicae pereunt: fi autem conceperint utero, plc- rumque abortiunt.

Vids] Nulla pars eft in corpore humano , ex quo aliquando menfes non prodierint. hippocrates effatuseft, quibus menfes fupprimuntur , & mammae tument , iis menftrua caputpetunt, & furor accedit f. Quibus vero retcntis menftruis pcr haemo- ptoen fanguis exit, fanantur , fi catamenia

redie-

anim. L. VlK c. 2. & hippocrates WZftyvvatK$i6>v &■ triduo &ultra hippo- cr. de fetu oStim. 11.5. Occitanis intra quatuor & fex dies menfes deiinunt flucrt fitzgerald. p. 9% In Anglia triduo preind. C i. Jn Belgio triduo , qua-

triduO VERHEYEN.U. p 9$. GORTER»

'cornp p. 141. & in Gallia etiam triduop quatriduo mauriceau p* 49. Germa# nis integra feptimana stahl. p. 772« Sed ego , uti vidi hanc periodum , ita faepe etiam in feminis faniilimis brevio- rem vidi,

F *

B4 DE MENSTRUlfr

redierint *. Vidi hujusmodi haemoptoen, quae in confuetudinem abierat , ut fanguis

flo-

d TarJius) In calidis regionibus mire praeco- ces funt , & fertilitatis termini , & men- fium adeo, cum ante menfes feminae raro concipiant. In provincia Indoftanica jfzmex puellae anno aetatis declmo pa- riunt , in Balagatta o&avo thevenot Jtin. T. 111. Lv fc c. 29. & 48. Sed mandelsloh in indicis itineribus puel- lam vidit, quae iecundo anno mammas cxtulit , tertio menfes paila , quinto pe- perit, Itin. p. 118. Occitanis , in adeo parva diverfitate, menfes integro anno prius, quam Parifinis prodeunt fitz» cerald p. 3. Jn Be'gio vero inter 14 & 26 annum corterus p. 140. In montanis menfes ferius proveniunt sat. sil.I. n. 5 & facillime fupprimuntur, uti faepe in alpibus per querelas hofpi- tum didici. Non ignoro , paffim exem- pla exftare fecunditatis valde praecocis, etiam in Europa» Ita nono anno puellas peperifle exempla lego apud marcel-

JLUM DONATUM p. 384. I. SYL-

vium de mens. muL p» 165. journal des savans a. 1681. eresl. 1723. m. No<v. &c. & puellae quatuor annorum a- dultae & mammofae hiftoriam habent p a r 1 s 1 n I in Aclis acad 1 708. .hift. z. aliamque fimilem valisneri affer<v* 9. magnamque vim praecocium puellarum, quibus a decimo anno ad primum menfes eruperunt , videas apud francum Sat, VI. p. 94. & schurigium Par- then. S. 11. c. 5. Sed hic quaeritur d« integris nationibus.

DE MENSTRUIS* 3S

florldus fingulis menfibus ,absque detrimen- to fanitatis,cum levi tuflicula exfcrearetur. * Vidi ubi evomebatur fanguis *: vidi per alvum k deponi & per fudorem *. Imo ex

inter-

e Plethoricis menfcs bis inrra revolutionem lunae fluunt TreimL c. I etiam ex Dureto, & ad integram librani Gorter. 1. c, p„ 141, 141. pondere nempe pene triplo ponderis it\ ea regionc, fam iliar is. Per- licae mulieres, ex luxuria & otio cele- bres, in fervida regione, bis etiam & ter mtra menfem fanguinem de utero fun- dunt Fitzgerald p. 3, Vide etiam exem- pla fluxus bis in uno menfe redeuntis apud Tanarolum Cent. 11. obf+i Mauri- teau p. |»4, Schurig .p. 148 & 14. diebus e. n# c. Bec. 11L ann. 7. 8. obf. 149 & 18. diebus in uno menfe Venette p. 241. Deinde otiofis ad fex & o&o dies pe- riodi protrahuntur Vreind. & Gorter. Sed & viris otiofis haemorrhoides frequenver LXHL Sanguis enim multus gencratur, (!um valent vifcera,quae chylum faciunt, & parum difflatur, 8c in primls vafa nott ita conpinguntur,utvelminirnac plethorae refiftere poflint.

f A fuppreflis muliebribus epilepfiae Coac* L. 111. & omne fere malorum genus, atque mors ipfa, intra fextum menfem ^rspi yovtrav p.

g Oculorum caligo difcutitur , quando pro* ruMipunt muliebria COAC. 111. TR.Ill. n 4$. Caecitas pro menfibus menftrua Pechlin. obf 41. Cent.i. RecT:e haec Freind cVlll. &fimillima Fraeceptori.

86 DE MENSTRUIS.

interno oculi canthora nonnullis menfes flu- xerunt. Ubique eadem materia eft,floridusa nempe fanguis ; qui per quamlibet cor- poris partem erumpit , fi in ea parte ea confuetudo nata fuerit, cui vulgo uterus obnoxius eft. Quam primum enim alia aliqua pars corporis magis , quam uterus, dilatabilis eft , in eam fanguis irrumpet, & per eam exrbit , uti per uterum fo- lebat. Jdem hippocratj?s in pulchcr- rimo libro de mulierum morb)s o dicit omne

mor-

h Experimenta exftant absque numero fere. Vide Bennetum Theatr. tabidor. p, 4f. Salmuth Cent- 1 1 obf 18. Ortlob% oeeon. part. p. 14,7. Techlin. Cent 1 obf 43. B. N. c Dec. \.ann. 9. 10 ebs. 17. & ib, Cent. X ohf ;; in gravida) Bresl. 171 i,M. Jul Hagendorn, Harder apiar- ebfSi. Phthifis ex menfibu* fuppreflis Bennet, 1. cm & Hipp. wifi yvucttau. et ex lochiis fuppreflis Cattier $bf. Xl etc.

i Conpilatienern habet Marcellus Donatus hift med( mir. L. ]V. c. 16 et Sennertus L IV p 1S6". tum Stalpart VAN DER WIEL Cent> 11. obf 17. et aliam Schurig. Tarth. S. 11. c, 3. Sed etiam Hipp. vidit TS?/ yuvdJx,*** et Aretieus L 11, c xt et Za»£, E/>i/2. p, $-4, & Panaroluf Pentec, 1. n 6,& Harder,apiar. obf 8*. & Lanzonus obf 182. & e. n. c. Owf 1. obf 4,1. Forro 'Benivenius exemplum narrat wc^. *W. c 41. & e. n c. Der. 1; ann. 1. obf gj\ a»». 6. 7. a£/ 67, Dfc 111, annt %• obf ioi. & #«y/?£ *</x>. 111, n. 0, & Molinettus p. 516-

In

DE MfiNSTRUIS. 87

morborum genus nafciex roenfibus,&iisdcm menfibus eos ipfos morbos fanari. Sz

phre-

In viro menftrua farigulnis pcr vomltus cxcretio Barth. Cent. V% obf 33. In prac- gnante is. .obf. 19. Cent* i.Fechlin, obf 374 C, 1. Lochia per vomitum comm: Nor. 17 3 f, hcbd 40;

k Hildanns Cent- Vl obf 67. Bresl. 17», M, Aug. Paraeus, & Schurig* ex Hollerio^ Horftio9 Dolaep : ct Bresl. 1719 24. oth V- 49 V Porro Hippocrates Coac. L. 111 Tr. 111. ct Duretus ibid. C, Bauhin. p. 114,. ct in e. n c, Dec. I. **«»• j. $£/! »4. it# JDe<r. 111, #»» f. 6. obf 196. Menfcs :cum haemorrhoidibus altcrnantes Faulin, pofl: ex n. e. De£. 11, <*»». 9. <>£/! i3o# Hac- morrhoidcs pro lochils Stalpart obf 78. Cent. I. In gravida haemorrhoidcs Si*£« tnundin p. 13S. Pechlin* l c.

I Pcr poros verticis capitis Kerkrtng^ obf 8/. Fecblin. Cent* 1. <>£/". 38. Schenck Exerc. anat.p. 17«/. Verduc. de Vufag. des part^ Ruyfch. adv\\\> n- 3. Rucker Commt not\ \T$A€bebd,% Ex gcna e, n„ c, vo/, VI. ^/, 17, Ex nafi pinna e, n, c. vol.V\m obf 2.7, Per poros manus et genae faa- guis cum faltu erupit Barthol, hift. 13, Cent, 1, Ex cute dorfi e c n, c. Cent, V\\e obf 8<j, Ex pollice e; n, c, voi, 3, obf 161« Ex aplcibus dlgltorum e. n, c. vole VI, obfzy. Mercatus apud Schurig p, 106, ct in eadem demum virgine ex his omnibus viis ec nc ca vol. Vl, obf i?k Per fudores Fr^wr. Sat. XV, p, »69, 270, Ex cute nova ambufiorum pedum e. P 4 n. c.

88 DE MENSTRUIS.

phrenitide femina laboraverit * et menfes fluxerint, a phrenitide certe liberabitur.

Ita

n, c, Cent IV, obf ibi. Maculac per cutem pro menfibus BarthoL ib Mft. if, Vonta\ nus confult* & refponf p, ifo. e.n, c, Dec, 11 annt 6e app

m Bartholinus hift, 16. Cent, 1: e. n c w/iVL ^/ 27. Sal, Alberti de fudore cruento. Zod.Gall,ILp*+i. Dodonaeus, Ruyfch, advt 111, n, 3. Stalpart van der Wiel le n. 19. Harder. apiar, obf 81. & ex Mer- eatOy Dolaeo* Helvvigio , Schurigius 1. c} Schenk p6$$. Lochia ad integrain libram ex du£hi hcmmaKWoolhoufe in colle&ione a leCer/! edita p4?.Habet etiam exemplum Manget Theatr. 11- p. 49. aliudque Cy- prianus p. jo«

Sed aliae viae menfium minus naturales fuperfunt. Permammas menfes Panarolus Pentec IV. obf 13. Stalpart van der wiel Ce«*. t.obf 79. in irata, e. n. o vol. VI. o£/ 27, & ex Amato, & Braffa- vola, Marc Donatus p 410. Borellus hifl. 4S. Owf. 1 Buyfch advAW. n« y Paulinus e. N. c. Dec 11 «*## f 0& . 70. & Srfctf- rij-. ex Wolfio, Gaffero> Baufchio & proprio experimento. Per nares Techlin.Cent. 1. ofc/l 40, Schurig. 1. e. ex Baufchio,Bierlingio, Soienattdro* Riedlmo, Braffavola; Tum Hildanus Cent, 111. 06/, 11. Preind. c IX, Racfor L c. e. n. c Cent. X. ohf. 38, Lochia per nares e. n c. Dec, 1 ann. x. ohf 1 84. Salmuth Cent. I. obfjp.Ver aures tnenftrua Ffvwr.l. c%Schurig ex Spindlero,

Hor*

DE MENSTRUIS. «9.

Ita diuturni capitls dolores rrtenfibus refti- tutis folvuntur. Ncque mirum, hi enim

mor-

Horftio Tarth L; 11. Schnk\ c, & Uarder aplar. obf 8$, Linder in A. Suec. 17*3« p. 4$*. Rucker. 1. c. e, n. e. fo/ 3, obf 161 Ruyfcb. adv 1IL n. 5. Sub genu ex duobus fonticulis Bresl, 1721. m^ M*;r Ex tibia Rhodius Cent. 11L n, fo„ Ex ilibus dcxtris Cornm, Nor. 1 7 3 f . Iiebdr 1 *r #//>/>, <3r€? / 'yyKct/x, Pcr uri • nas Bw/, 1711, #* y«/, Brajfavola &cr Salmuth Cent, lil, ab/, 36 Ex foraminc inguinis Zacutus a Stnnerto citatus f Ex poplite Cumme e n. c. Dec I. /r»» I,- <>£/ c6\ Ex pedibus Bartbolinus Cent i. £i/2. 16 ulceratis VecHinCent.x. obf }q„ JEdimburg, Soc. Eff. 111. p. *Po. E. N C. s/0/. VI. ofc/, 27. & Scburig p. io8r ex Horftio, Zacuto, Riedlino , Blancardo , & Qomm* Nor 173 «r. faW. 4.0 Ex ulcere tibiae E. N\ C. i>rr 2, ««#, f , tffc/- 8t f & £enu Dec, ir aw». 4, obf 5-7, Ex evulfo dente Scburig partben, pr 94v ex Hollerio & aliis, RW- re»t 111. n, fie Zoefcber de dentt fap. p. ai. Ex gingtvis Zacutus, Dolaeus, Horftius , le Grand, ' ^lancaard apud Schurigium p, 9f, Cy- prianus p. 30. rde lochiis), Ex du&ibus falivalibus Er N. Ct Dec, \\\, ann, 7, 8« *&/e 87, Ex labio inferiori Centt i< obf 48, Ex ifthrao faucium Cent V. obf 48e Ex palato Breslau 1715, M, J^», Ex umbihco E, N, C vol, V, obf \6k i6*k vol( VI, *£/; t7, RUYSCH adv !IJ< nr 3, ZACUTUS, Rhodius Centt IIIC

9o DE MENSTRUIS.

inorbi fere a plethora fiunt , ea vero folu* ta morbos ipfos fanari convenit. Quando menfes decimo quarto anno in puella adpa- rent, deficiunt quadragefimo : fi anno vi-

ge-

n# 49. Ex fcarificatione e. n. c. Decm 111, ann€ I. obf. 88. Ex vulnere digiti ma* nus E. N. C Dec. II. ann. 8. obs 86. Ex trunco amputati pedis RANIE di/p. Upf* habita n. 9. Lochia per vulnus cancroiae mammae E. N. C. Cent. IX. obs. 54. Ex vena fponte rupta , jugulari SCHURIG. 1. c. p. 103. ex Frid.HOF- MANNO.faphena SCHENK. BRESL. 1724. p. 637. In gravida vena malleoli aliquoties aperta SELECT.FRANCOF. I. p. 186. & cruralis vena HAR« DER. apiar. obs. 85. Conf. SCHU- RIG. parthen. p. 207. FRANCOF. L p. 186. & integram colleclionem apud FRANCUMin/a/yr.XV. p 269.270. & SCHENKIUM. Denique FREINDIVS, non haemorrhagias unice , & venae fe&io- nes , kd varias uberiores excretiones menfium loco fuifle fufe demonflrat c. IX. falivationes , diurefin, fudores. diarrhocas DCLXV. not. g. n hippocrates de natura pueri n„* 12.

ttef t yvV&lKSlCdV &: & ARISTOTELES

kift.anim. L.VW. c.i. menfi um fanguinem dixerunt talem efle , qualis a vi&ima fluit , & cito congeiafcere. marcbllus donatus exemplum habet menftrui fanguinis , qui in uterum effufus, omnino uti faluberrimus fanguis , in fciflilem du- ritiem coiit p. 455. & menfes ab atreta diu retenti omnis putrediais expertes edu-

ai

DE MENST-RUIS. 9i

gelimo primum prodierint , fcrius evane- fcunt : & ad quinquagelimum fupererunt, li 25 to demum adparuerunt. In Italia &

Hi-

£li fuerunt a la motte ols. 341. & in Et n. c. Dec. 11, ann. 3. *£/. 151» Hanc veram fententiam etiam a r a n - tius tenuit defetu$-l. & manning- ham p. 45. Recentiorcs autem , abufi forte Mofaicis legibus, nefcio quae vitia menfibus tribuerunt , ut etiam vulgo pro philtro habeantur. Vide ridicula* hifto« rias bonaccioli p. 39. aliamque stalparti <van der wiel Cent.W, cbs. 19. & e. n. c Vol. I. non valdc probabiles Lentiores eflfe alio ianguine listerus de humor. p. 401« & faetere 1 D. p. 400. allen fynops. tned. c. 14. s. HiLAiRE^^/. p. 756. FaetidifH- mos etiam schurigius recenfet p.218.

219. & BRSSLAVJENSES l723- m* ^pr.

& ita acres , ut aliquando cutem excoria- verint, fpathulam atraverint graaf. p. 203. & eflfe ferninas, quarum menfesno- ceantla MOTTE l.c. p. 57. collins p. 578. etiam arboribus e, n. c. Dec. 11. ann. \X* obs* 37. ipfumque menftruata- rum feminarum halitum nocere VER- HEYEN/«#/. p. 98. & lac menftruata* rum noxium efte la MOTTE obs. $j. Neque negaverim in calidiflimis regioni- bus fanguinem menftruum facile putredi- nem concipere, uti lego Hottentottarum calidiflima menftrua dari tavernier L. II. c. 27. & ferrrinas efre, quibus acres manent , uti fluor albus faepe cutem de> fquamat ( charlztqx decatamj*» 182.)

Per-

92 DE MENSTRUIS;

Hifpania femellae nubunt anno aetatis un- decimo , decimo quarto , fed eaedem cum trigeiimo anno pariendi finem faciunt *•

DeniquesANCTORius r obfervavit, vi- ros perinde ac feminas menfes pati , non tamen fanguineos. Sed in viris omni menie nafci ad ponderis ftateram augmen- turn, & ad fenfum, minui perfpirationem,

corpus

Perpetuum vero & in fanis, & mundis fe- minis , & in recenter emiflb fanguine vi- tiumefle, nullo aut experimento certo conHrmari video , aut ratione , quae de~ monftret , quo modo in uteri arferiis fan* guis potius , quam in mefenterio v, g. corrumpatur. o Mulieri ianguinem fpuenti fupervenientes menfes morbum folvunt hipp» apbor.$29 Sefi. V- Et mulier , cui menles fup- preffi fanguinis naribus Huxus bonus ib.

*-33-

p Non folum ex retenta aliqua fanguinis co* pia , ut in cheynei tbeoria p. i66% fed inprimis a ifognatione ejusdem fan- guinis in uterinis vafls , hinc orta tenfione partium , obftructione late per vicina vafa diffufa, & impedita circulatione per pel* vim, cujus adeo ampla vafa funt, ut di- midium fanguinem aortae defcendentis accipiant. Deinde vitia topica huc perti^ nent. Ex fuppreffis menfibus inflamma- tiones & fuppurationes colli matricis hild. Cent. 11. 0^.62.63.64. Scirrhum uteri, dudtibus dilatatis gypfea materie plenisFlTZGERALD p. i8J &c

q Balagatenfes feminae pariunt oclavo anno, fed eftetae funt trigefimo thevenot

1. c*

— D E M E N S T R U I S. 93

corpus languere per duos & tres dies „ & appetiturn torpere , ut plethoram enatam inedia homo cogatur auferre Tandem fudorem copiofum prodire , aut crafiam & multam urinam , atque ita morbum folvi , donec cum proximo menfe novus redeat paroxyfmus.

Hadenus diftum eft , quo abeat fuper- fiua fanguinis copia j quae in fanac fcminae

cor-

L c. Puella, cui menfes anno tertio e- ruperant , quinto periit pechlin.A. 34. Cent. I. Menfes a quarto anno ad o- dfcavum ordinati t fed puella non vitalis £. n. c. Dec. 111 ann* 7. 8. obs* 149. Etiam Graecis mulieribus circa quadrage- fimum annum plerumquc menfes defi* nunt aristoteles de bift. anim. L. VII. c. 5. Ita PHLEGON ex CRATE- RO hiftoriam pueri excitat , qui fepti- moanno, ducla prius uxore & genito fl- lio obierit. stahlius etiam parum vx- taies efle puellas , quae nimis cito pube- fcant, obfervat de menf. fub finem. Cum enim menfes paulo ante hnem incrementi erumpant, incrementum autem finiatur, quando vaforum refiflentia cordis in^etui aequalis ell, & vaforum refiftentia, quan« do vi cordis aequalis eft facla 9 continuo augeatur , fequitur, citius in his,quam m aliis feminis, menfes, ipfamque vitam de* ftrui debere. Tunc autem menftrua definunt , quando vafa uteri ita indurata funt , ut a cordis inpetu evolvi & aperiri renuant simsonI, c p. 70. Hanc du- fitatem in utero vetularum etiam digitus, & culter ipfe percipit, & maxi^e fiphon.

94 DE MENSTRUIS.

corpore generatur, poftquam incrementi terminus ad/enit. Quando vero concepit ,

tunc

r Locuseft Sefi. tt aphor. 6$* 66. Sed negat • GORTERUS dtperfpir. y- 285. neque videtur res regulam admittere, etfi in u< lii verfum fubi nde vitia perfpirationisemen- demur alia excretione aucla* Quare vero viri men(es nullds patiantur, non difficiU limum didtu eft. Nam iitis circulatio magis expedita, arteria aorta defcendens minor eft, DCLXII. & rami ejus muito duriores, & nulla in pelvi latitudo vel laxitas, DCLIX, nulla denique vafa an» teriofa exhalantia, quo decumbat pletho- xa. Inde pueris & juvenibus frequentcs narium haemorrhagiae , adultis autem haemorrhoides.

Bruta vero menfes non pati , pariter non diflicile eft. Iis enim duriora funt vafa uteri , neque ita dilatabilia , ut arte- riofum fanguinem recipiant. id demon<2 ftrat conparatio fpongiofi uteri feminae , cum mufculofo & fibrofo mufculo bruto- rum , ( RUDBECK apud HEMSTER- HUYS. p. 333.) & carente fmubus , fi fides CHARLETONO dt catam. p.laj. tum cotyledanum indoles , quae ladteo fucco , absque fanguine turgent, ut fecun. da etiam absque fanguine de utero deci- dat, cum feminis placenta ianguinea fit , & nunquam absque infigni cruoris jaclura de utero avellatur. Nonnihil forte etiam perpendicularts fitus poteft, qui in mulie- re fanguinem in uterum determinat, a bru- tis autem abcft. ItaPITCARNE & FREIND. c. 5. Ea caufa etiam eft,quare

mu*

D£ MENSTRUIS. 95

tunc ex hoc ipfo menftruo fanguine reten-

to.

mulieres prae brutis frequentius abortiant monrooM^- Socjl. p. 233. Jdinprimis probabilefuerft,fi verum elt iimias menies pati, quod in PEIRESCIJ vita mrratur, cxaliena fide, & SAN rORiNUS n. 2. ex proprio expenmento profert & pari- ter STAHLIUS p.770. & biduo triduove quidem in E.N.C. DecMh dnn$* io. obs. 217. Omnia autem quadrupeda vivipa* ra, quae fuffragmes fle&unt , menfes pa« ti , uti ARISTOTELES de gener. anim. L. J. c. 20. de hifi. anim. L VI, c 18. tantum pauciores , quod crafliora min- gant, & in pilos plethoram abfumant bift. anim* L. VU. c. 2% aut vaccas etiam menftruari , uti ARIST% de hift. L. VI. c. 22. BOHN. p. 227» & canes , utt IDEM 1. c. c 20. & STAHL. 1. c & PLATER apud SCHURTGlUlvf citatus p. 126. & equos , ut ARISTOTELES 1. c. c. *t. Id quidem niroium eft ; ne- que pro menfibus habere oportet vene- reum liquorem, qui ex brutis fub tempus pruriginis annuae itillat , uti hunc liquo* rem eo trahunt ARJSTOTELE3 1. c. c. 20. Cl. HERELIUS Tbes. 2. Hic e- nim parciffimus , neque naturaliter faa- guineus , neque ex utero , neque men- ilruis intervallis, neque plethoram folvere potens eft. Deinde plethora brutis rarior eft, uti HALEScitatus DCLXILnot./*. & ARISTOTELES bi/i. 111. c, 19. & demonftrat fumma raritas haemorrhagia- rum , aut haemorrhoidum , vix unquam in brutisobfervatarum.

§6 DE MENSTRUI&

to i fctus aliquando ali debet * , & crefee- re ad fex aut decem librarum pondus , tum placenta generari bilibris , tum humor amnii parari. In has inpenfas con- fumitur copia fuperflui fanguinis.

DE

f Menfes primam materiam fetusefle Arijlotele* gener. anim L% I. c. 20. Gravidae menfes abfuinuntur in fctus nutrimentum Hippo- crates de nat. puer n. 6> Nempe laxitas uteri , & facilis fanguinis ad uteruni decubitus f & praefentia villorum exha» lantium , quibus placenta inofculetur (Simfon p. 71.) conditiones funt , absquc quibus conceptus non potuit ali , & eae ipfae conditiones menfes reddiderunt necefTarios. Non ignoro , aliquando repertas efle feminas , quae menfes non patfae, tamen dicantur peperifle, Exem- pla numerofa exftant , & habent Hippo. crates Epidem II. £ 5. Voefius ib. BoderU cus de Caftro de natt mul, p. 68 Tan&* rolus Tenter.. L ohf if. Hild Cent. V. chf 41, e. n, c. Dec. I. ann 6 7. ohf ifcj, Dec. II. ann.L obf. 41 ann. 4. ohf 116* ann.6. ohf 217. Dec. 11L ann. I. ohf 24. *#». 7. S, <>£/! 41. 19 Ce>tf VII. ohf 72. #0&». p, 2 1 f„ Bidloo Exerc. anatr Dec. 1L d. f. Bhodius ohf 5-4,, Cent. 111, la Mottt chf 2$, 24, btalpart, ohf 31. Ce«*. II. £c conpilavit Moehius lndr Med. p fj f. & Marcellus Donatus , addito proprio exemplo L.iV, c. 22, & Sennertus LJV. P. 2, C 2, c. j, & Fn*»r. y*/«r, Vl, p, 99, 100. & Schurig, fyll. p. 176. Aliae vero poil diuturnam menfium fupprelTionem conceperunt, m Bartholinus habet fci/2.

37.

) • ( 97

DE CONCEPTU.

Conceptum ) Antiquillimum vocabulum cft , & fignificat cam aclionem , qua idf quod femina ad generationcm confert, jungitur cum eo , quod nias ad idem opus tribuit, ea ratione , ut* adunatio horum, diverfiflimorurn , principiorum, ad deter- xmnatum finem contingat. Nempe prin- cipium y quod vir tribuit, recipitur ab utero, ut homo fiat.

DCLXVIII. TJteri) Cujus fabrica in humana femina, a biutorum itrudura plurimum * differt.

Tria

%1. Cent.W. aut curo pareiflimis menfi* bus e, n, c. Dec. $. ann. 2. ohf 114. Vfrum pauca exempla ad peculiarern forte fabrlcam pertinent , qualis in viraginibus, aut Groenlandicis feminis difta eft.

a In quadrupedibus viviparis enim vagiiu finditur in duo lonsra , undulata cornua, quorum finis in tubas adtenuatur Graaf T. XIV. XX. XXV Duverney Mem. de Vacad. 1701. f. i;ij totus etiam tenuior magisque carneus cft confer Vefalium p,66f. In cornubus iftis fetus in totuiem cellulis diftincYis fedent Fabricms de form, fet.tfi. in cane) & T. 18. f, 4 '■'. in, fcrnpha, Sbaragli fcepf p j^o, tum Mauru ctauv. 3f. f, 4, & Graaf. c. 6. & in his cornubus plerumque tetus, vel totus fedet vcl parte maxima Hartman de perit. vet. *nat. p. 18. In mulieribus autem uterus

&

Tem. V. P.IL G

9S DE CONCEPTU,

Tria autem foramina habet:! uno femen mafculum recipit , duobus ad tubas b

patct.

Exire)

8c unicus, et furfum latefcit , et ex an- gulis tubas edit absque cornubus, et pulpofus totus eft , atque fpongiofus, roultoque craifior, et fetus in utero natu- raiiter habitat GaUn. de diff. vulv- ubi vero idera de capra et vacca non bene adftrmatur , refte enim feminae pro* prium efle docet Drelhcourt de femin. ovis not. c. p. 5*90, Nifi forte /luiiae uterus

humani fimilis fuerit , uti lego E. n, c.

Dec.M. &nn. 1. ohf. 61.

b Tubae Vdlofiame funt canales conici b i d- looT f%. f, 4. f. graaf in omni- bus iconibus , varie incurvi sidloo T. Llll. qui ex maximae dlametri hindi uteri terminis .eustach, T. XIV.

f. I. 3. 4. GRAAF T. IX. X. STENO-

N i s in a&. Haf ann. 11, obf 89, mkiimo oftio prodeunt fallopivs p, 197,

GRAAF, T. IO. PEYER. ad MURAIT.

p, 408. fetam admittente graaf.

, pt 176. KEIL, p. I06 WINSLOW n. 608 LIEUTAUD p. J6l, &C &

inter duas laminas peritonaei in fe ipfum redeuntis DCLXlll. hensing. de perit. n. 48. winsiow. n, 607. extror- ium verfus ilia migrant , primo inferio- res, deinde exteriores acruwbunt ovariis f a l l nft. fuperioribus primum, deinde & interioribus vide winsloW, &c. Continuo cundo latefcunt bidloo 1. c; i»laxzon« L. 11. e, 10. ita tamen , ut fub-

inde

DE CONCEPTU* 99

Exire) Ut per eos wateria quaecunque ex utero verfus extrema fimbriata canalium

, aeque

inde anguftiae aliquae interponantur graaf. T, XIX r. ii %* $. donec ova- rium aut proxime santorin. p 127. roersibrana intermedia fallop p# 196. aut omnino adtingant act, berol. I. vol Vll santorin Jfiori/i dun feto n. 30 CRAAFp, 261. & T. 19 f. I. winsiow n 6lO. LIEUTAUD 8c aliquando adnafcantur , quod equidem credit per morbum fieri Fallop, p„ 1 96« b. invacca vidit Duvemey junior Mtm. de? Acad. \*]o\. f. 2. in laena vero & tigride perpetuum efle Parifini auclores lunt Diff. dis anim* P.lll. p. 12. & ele- phanto p. 134. ibi ampliori, quam ad uterum, ofculo patenc Fallop* p. 197. minus tamen lato , quam pars proxima tubae Lieutaud \. c. Winslo^vo. n. 609. Tauvry p. 69» quam cum varice non male com- paravit in injUtutionibus Fallopius. Id ofculum undique ambitur fimbriis car- ttofis Fallop* 1. c Pafcoli ). ti p. 63. varie & faepe eleganter laciniatis Fal!opm 1. c. Bidloo 1. c. GraafV c. f. 2..Verkeyenm T. 17. f. 6. Sche/hammer^exerc 12. quafi erofis Rio/an.ip. 179. valde vafculofis vide iconem afm ^y?r/ & Htifler. T. 111. £ i). nbrisque longitudinalibus inftruclis Sbaragli Jceps. £ 4. unde mufcufos vocat Drelincourtius in Mangeti Theatr, 11 p.13^ Concept, de conceptu Periocbe 5, 6, tum Harder apiar. p. 34. Has nmbrias non quidem nullabruta habent, ut vult Sbaragli 1« c. p. 366. habet ! enim felis Zibe* G 2 thina

100 DE CONCEPTU,

aeque facile ire poflit , ac ab iis ipfis extre- mis verfus uterum fertur c. Nullae enim

intU9

thina Parijtftis teftibus, Leaena, apud eosdein : & rana Peyer apud Muralt. in Vademec. p. 404, 405. Aliquando tamen etiam in femina fimbriae defunt Elzfioltz E. n# C. Dec. I% ann. 6. & 7. obf. 197. f. 3. Cbe(elden. Weitbrecht. Petrop.lV. p. 262. Acad* des fc. 1700. hi/imp. 46. Zod. GalU 11. p, 73 # Utraque forte caufa eft, quare Snvammerdamius in iconibus fuis omiferit lacinias , & GRAAFIUM , qui pinxerat , car- pferit» c Flatum libenter transmittunt ex utero in abdomen Graaf. p. 260. aut viciilim. Hinc in tubis frequenter fanguis repertus eft Ruyfch, Muf. p. 127. aut menfmm Ruyfcb% obf 85. aut lochiorum ID. obf 84. Staebe/in- fpec. am 1724. n» 4. aut puerperii Blancard in colleel. ad duas libras Blegny Zod. I. m. Jan. (ubi adeo apertae fuifle leguntur , uc grumos manu eximere lkeret) & per eam viam in abdomen fanguis exiit Santorin. ift. d'un. ftto p. 16. ad duas in puerpera libra* Blegny bifioire d*un fetus p. 24. Hunc fanguinem ex utero habuerunt , & mani« fefto Ruyfcbius vid.it, fanguinem continuo duclu in utero , & tubis & ad ovarium fuifle Muf. rmr. p. 117. Pili etiam et fteatomata per uterum a puerpera excreta, fucrunt procul dubio ex ovario Siles. Satur* Vll n. 5. Spiracula efle uteri, per quae in abdomen halet, Pallopius ex con- jeclura p^pofuit in inft. et repetiit

Whar*

DE CONCEPTU, iei

intus adfunt valvulae d: Ultimus finis in

cavi-

Wbarton. p. 230« ut manifeftum lit, viam

vidifie liberam-

d Valvulas anatomici nonnulli propofueruht, cum flylum mediocrem , & facile per oftium abdominale fubeuntem, ad unciam citra uterinum oftium, repelli viderent, & aliquando flatum WEPFER de cicut.y. 124. tum viderent forte cellulata bruto^ rum cornua Ergo tres cellulas, qua- tuorve Riolanus fecit 1% c. & Linden* phyf p« 282. & T. Bartbolinus in Ca/p. p. 142. valvulas vero multas Jfharton. p. 230. Sc C- Bartholjnus* Sed mera anguftia eft, rugaeverointemae tubae, non circulariter , v.rum fecundum iongitu- dinem difponuiaur Qraaf^ T. XIX. f, 2.

e. n. c. Dec. 11L ann 9. 10. obf ioz. Verheyen. p. 132. T, 17« f. 6« Buchner . MifcelU 1727. p. 62. Santorin* obf\ T. II.

f, 3. Winslow n. 613. funtque plicae rnembranae internae Bianchi de gener. p. 73. Neque video valvulas illas duas ad ingreflum in uterum FaNTONO diftas p. 100. quarum fimilem unam m cuniculo vidit GRAAFIUS p x6 6^ ctiam ab ELSHOLZlO receptam [ c. &venette p, %fa Re£ie adeo ill, meisterus nionet, tubas mulieri minime, ut ln brutis cellulatas efle comf. p. 106. valvulasque refutavit rEyERUs ad mu- kalt p* 409, & Graaf. f; %6k & Welfcb. T. $-2,& tauvrv p. 64. & qui jie in equarum quidem tubis reperit, MORGAGNI Adv. IV. p, 5-4.

©3

102 DE CONCEPTU;

cavitatem abdominis aperitur e , & dilata- tur in fimbrias lacertofas iive rneoibrano- fas. Nihii tamen ex cavo abdomine in

tubas

t Caecam tubam plerique fecerunt vetudiorum; Fallopio excepto, quiubiqueapertamdeferi- pfit: Nempe casserivsL VlH.Tab, 10, 21. & Spigelius p. i6i.£ilHaz,zonus II. c. 10 & c. Bzttbolinus inft. anat- p. 141» & Tf Bartholinus p# tf8 & Mauriceau p. i$t &.Highmorus p. 100 caecam taciunt, leal autem, non multo melius concidere aitintra aliquot a xnortedies, ne ftylum admittant p 65. Caccam etiam tubam

Vidit BAR THOLINUS lift% 02 Cent. L

& graaf. p. 15-9. T. 19- f. 3. & fa

E. N. C- D^. 11 #»#• f. obf 6*. & D U-

verney Me/w. de l'Acad 1702 p, 405*

fufe, & manget Tbeatr. anat* 11.

10S..& manningham pro frequente)

p. 49. & chese ldenius Vbil. trans,

r\tin .temanat ^.%-j 6 ztCyfrianusy n &

Weitbrecbt )e c. & Tarifmi Academici

1704, n, ;. & Biancbi p, 7 $•, Sc R//-

yfch Obf cbir. 8 5. 8c Ntfto£

rtfe fterilit.n 12, qui addit faepefe vidifle,

Alteram autem tubam caecam recenfet

R«^^ Muf rar p. 174 8c F<*/i;w, J*//e

«we <W/f? i/£wf. c j. n 21. et Fog/i

antbrcpogen. p. 127, Inde fteriiitatem

deducunt aliqui Kuyfch obf S$- Cyprianus

expertus» & Mangetus \e c. Denique oya-

rium , tubamque lateris finiftri defuifle

vidtt b L A s 1 v s 1 V *hf€%. Jlgo vero

perpetuo apertam reperio , etiam in tet

neris puellis et in fetu 'Mar Baltb, Aft^

1609. p, 2oc contra muralti experi*

mcn-

DE CONCEPTU. 103

tubas recipi poteft : aut viciffim ex utero in tubas venire, praeter vaporem aut aerem.

Diktatas) Tubae verfus uterum ftridtiffi- mae, ad partem averfam amplifiimae funt, quae ipfa figura fecit, ut tubae vocatae fue- rint ab accurato illo defcriptore fal- jlopio; qui non invenit quidem tubas f ,

lter

mentum p- 4.16.) etfi aliquando ofculum non continuo reperiam, collapfum inter rlmbrias, ut olim monuit falloim us, deinde drelincgurtius adverf ad dogma 12. & habeo confentientem mor- GAGNUM^I.n.30 Errorem priicum refutavit, tubasque cavas efle demontlra- vir WHARTONVS ftylo inferto & f. van HORNE prodr. p# 18. ( cui hoc irv ventum non bene tribuit S W A M« MERDAM p. 5-4. ) 8c g raaf p, 2fo. 260. 8c paruini ii) tigritk &schra- DERrf/ Dte. I. obf. 7 ctMOLlNETTVS p. 3x3. & SCHELHAMMER progr. valed. n. ja. (qui ftylum excludere, ied llatum transmittere monuit), & in gra- vidis digitum recipere vidit BAyiE de catam. p. ij^ Caufa errandi aut in ra- riori cafu , aut ih ilia difficultate a iaci- niis fuit Coalitum autem ad praegrefTam aliquam inflammationem non imperke referunt Cyyrianus & Duvemeytts*

f Satis certum eft vetuftos anatomicos tubas utcunque vidifle , ncminem tarnen ve- rarn hiftoriam dedifle Herophilus duchim varicefum fere uti duclius fe- minalis maris , utrinque in uterum in- G 4 fer-

104 DE CONCEPTU.

itcr tamcn ad uterum & Cavitatem primus detexit. Jbx hic diverfa amplitudine fe- quitur,iter poiius ex tuba in uierum efle, quam ex utero in tubas*

Fle-

fertum defcripfit, apud galenum de femine L. 11, c I. non absquc magnis erroribus admiftis, quem non in omnibus muliertbus rcperiri ait galenus de diff. uterl Djfertius rufus in ovc„ vafcula e teftibus cnata>varicis ad modum revoluta» in cavum uteri perforaca vidit, quae prefla mucum tunderent. Lfc 1 p. 40. ed clinch. Hi etiam cirrhi iunc uteri apud RVFVM, cornua djoclis, galeni de util. part. L. XI V. e.X quae dixit de vuiv. diff c. $. paulatim ar- &ata angufto finc tefti adhaerere ib Et apud kundem de vulv. diff. c* 3, & ORiBAsiuMp. 113. proceflus lateralcs vulvae vcrfus ilia hemicyclis compsravit hekophiluS' Sed etiam galeni meatus feminales a teftibus in cornua novi, ignot» HEROPHlLO & EUDE- MIO de vulv. dijf. c 9. ad teftem Ia« tiores , in medio angufti , penc folidi, laxiores ad uterum, fcmen cffundentes de femine 11. & transmittcntes fpecilla ib-c 1. analogi paraftatarum varicoforum de utilitate partium L. IX. c. 11 brcves tamen et angufti c. 10. huc videntur pertinere. lldem adeo funt du&us a te- ftibus in cornua a THEOPHlLO re- petiti p. 895-. & FERNELIO defcr. fart. corp. bum. Ce Vll. ct rccentioribus ut VESLlNGlo Syntagm. p. 7«- ^liis-

que

DE CONCEPTU. 105

que. GALENVS cnim tubas potius, quam ligamenta ovani vidit in fuis be- ftiis, eae enim tubas habent, ligamentis. iftis deftituuntur TAUVRY de la generm Nihil aliud ctiam V£ ALIUS duu p" 65-9, aut pinxit f. 15". V. f z6 K. tum, quaudo dixit cornubus uteri inferi de china p. 12?. In examine vero o££ FALLOPII p, 135-- 146. videtur quidem tubas defcribere, totus tamen obfcurus eft Sed & PAREVS p. ioj- f. G. tubas pingit. COLUMBUS autcm vafa feminaiia tortuofa icminls pro uteri cornubus efle teftis cft p. »41. FALLORVS denique in infl attat. p, 10, 8c ohf p 197, meliorem defcriptio- nem dedit cum meatus feminirii nomine, fimbriasque, & ampliorem finem addidit, EVSTACHivsin tab. XllU & XIV. f, \r 2.5.4, fatis demonftravit fibi notas fu ilTe. Ab eo tempore vulgo rcceptaefunt nomine deferentis duBus & C. savhino

C l6. PlNAEO p. $S. CASSERIO L%

VIH. T. XX, Xl. aiiisque.

Verum alias etiam vias veteres ab ova- riis ad uterum propofuerunt , marginem r.empe ligamenti lati teretem, turgidum, rctro tubarum initium pofitum , quifibris quibusdam femitendineis praeditus, utcun- que ovarium contra uterum firmat Graaf T. IX £ 1. Weitbrecht fyndtfm* p. 23 1. Lieutaud. p. 362. E. n. c Ctnt. Vll. obs< 98. bon. ic. Morg. Ad<u. I. T. IU.0.0. Sbarag/i in icon. Eum non pauci pro vafe femen in uterum efFundente habue- runt. Hunc videtur Galenus fubjnde vcl- le , nam ebfcura res efl> Ciarius MaJJa Q S &

io6 DE CONCEPTU.

& Riolanus p. 178* kSpigelius p. 261» & Vesiingius p. 71. & Caffstius 1- c, & C. Bartfio/inusp 1 43 •& ^'<ar/c««j,qui caecum videri fatetur p. 227. omnesque qui ad eam aetatem vixerunt; qui tamen varie cum eo ligamento tubae defcriptionem confuderunt, ductum autem dixerunt eia- culantem. £um adhuc habet Eisholz l.c. & Mauriceau p. 90* li(- G. cavumque fe reperiiife confirmat Meryus apud Ftf*« tonnm p. 204, tum lantonus , ut etiam valvulain in cavitate videret pt 208. Cae- cum autem efTe, & verum lignrnentum P/azzonus monuit p# Bfc. 138. & /). de Marchettis p. 44. neque multum ei tribuit flarveius exerc. 64. Deinde ita refutavit Graajius p 256. & lawvry de la gener» p. 28 ieqq, ut noftris teaiporibus obfole- verit,

Deinde A, Laurentius alium meatum voluit faepe isnvenifle , qui in principium cervicis duceret L. Vll. f. 9. quale quid etiarn Fernelius habet part* corp huvi de/cu C. Vll* & repetit ex A* Laurentio Vigier Enchir. p. 58. & Riolanus p. 178. 20 1. 366. fibrillas nempe duas in cervice uteri, & poros, ejaculantium vaforum ofcula, & E/sholz I. c. Recle vero negat reperiri Spigeiius p. 280. & omnino rf. Laurentius vel idem , quod Fernelius , ligamentum vidit, vel arteriam aliquam ex uterinis. Jta Drelncourt% parerg* de tuhis n 8. De Gmlenico illo duclu longiori diclum efl: ad DCLXIV. a quo tamen Laurentianus differt , quem eo referebat , Tauvry P- 22. Tripartitum vas ejacuia- torium Riolanus , lubens omitto, quod ad

tubarr*

DE CONCEPTU. 107

Fltxas) s Ratio eft, 1 . ut cum compendio longitudinis quam maxima tamen itineris efictdiuturnitas: 2. ut remoram obponerent

cor-

tubam, fundum, & orificium uteri dixe- rat fe in gravida vidiflefmdi p. 366.

g Flexas tubas efle dudum Galenus piuribus Jocis , & ante eum Heropbilus 1. c. deinde Vejalms f. 25. V. f 26. K.' cumque ca- preolis comparavit Fallopius p. 197. porro Craafius p. 259. (cujus tarnen iconts ni- mis reclae mnt) &c Bidloo T. 52. &c. Di- redtio vero in univer um varia eit. Oliui ambire teites dixerat Plaxzonus L. 11. c. 10. Graafius fere transverfas & finededr- fum verfo. Ita pene Chefelden, T. XXXII. Sed alibi Graafius magis compofitas, de- fcendentes, dcinde ad ovarium introrfum converfas facit. Transverfas etiam Wins- fo<wus\V. n. 607. Sbaragli vero adfcenden- tes piogit, fine verfus uterum converfo 11. f. 1.2. p. 40/. 449. Super reftes fcande* re, deinde retro eos defcendere, fineque

® fuo furfum vel deorfum patere Morgagnus Ad<v. I. n. 30. T. 111. idque frequentius efle confirmat Ad<v* V. p. 74. aliquando tamen confcendere ovaria^ non iuperare* alias ne confcendere quidem idem. Ver* bexenius iitum mutabilem efle ( ut m gra- vidis deorfum refpiciant p. 132. ) & ea- dem Winslonjoi fententia eft. Ego in gra- vida fcmina, cujus hiftoriam dedi p. 2. Morgagni defcriptionem confirmavi , cae- terum incertam invenio , quum facillime dum removentur inteftina, dimoveantur, & alioquin modo in pelvi, modo fuper vafa iliaca reperiantur. Etiam nunc bis

video

10S DE CONCEPTU.

corpufculis , quae vel ab utero per eas tu- bas verfus firrbrias moverentur, vel a fim- bnis verfus uteruin migrarent.

Glandulofa" Fabnca tubarum craiTa1» eft, fcabra intus & villofa 3 iimilis glandulofae.

Cryptae

video„fuper ovarium adfcendere,deinde of- culum verius redtum inteilinum convercere.

h. Tubmim membrana exterior a Peritonaeo ccnti»uatur, tota levis GRAAF p. 262, Jnterior ab utero eft LIEUTAUD p. 36. pulpoiior, craflior, rubentior Wins- lonv. nk 81 3. a qua in primis laciniae iilae producuntur, rugofo tota.

Inter utramque inftnita vis vafculorum eft m rete n.irabile implicitorum: conf HEi* STERI T, III. f. 1*. & lconem noftram. Sed & mufculares fibras inter duas tunicas defcripferunt varii, SWAMMERDAM frodr. p. 23. WEPFER de eio p. 124. DUVERNEY mem. de VAcad? 1702. p% 404. orbiculares exteriores SANTO. KJNUS p. 228. longitudinales (in vacro) SB RAGLl Jceps. p. 453. DUVER- NEY 1. c interiores , in lacinias produ- tfas S4NTORJNUS ib. T. 11. f. 3. U- trasque etiam WINSLOWUS habet n. 6ii. & TAUVRY p. 64. illas autem fpirales vocat. Anulum vero cis finr brias , qui tubas conflringat DRELiN» COURTiO didum concept. de conc.Per.6. & SCHELHAWMERO exerc 12. de ge- . ner. &BIANCHO de gener. p. 73. nul- lum hadenus vidi. Recentiores addunt fpongiofum corpus , WINSLOW n. 613. quale in defercnte vafe eit DCXLV.

utri-

DE CONCEPTU. io9

Cryptae * funt * mucilaginofae , quae ex latiori fundo per anguitius emiflarium vi- fcofum liquidum eiTundunt.

Hae

utrique membranae interponi , cujus ope tuba poflit erigi a faneuine eft^o DRE- LINCOURT. l.c. Per. 7. FaNTON. p. 219, FARTSOEKER Coni. phys. p. jio.DRAKEL.Kc. 21. COMMENTA- TOR HEJSTERI , PALFYN li p. 231»

Ivlihi de eo corpore vere cavernofb «ondum fatis conftet. An vafa illa nu- merofiffima viderunt? Tubum autem ner- veum illum,auem ir tuba rei eiiebarad ute. rom latiorem R.*OLAMJ3 {.178. 179. & in rriori medietate admittebat VE3- LINGIUS p. 73. ego quidem non in- telligo.

i In tubis mucus reperlri folet WEPFER de cicut. p. 124. qualis ir utero , non diffi- milis humani feminis RUYSCH obs 45. invetula, VOGLI I. c. 11. p. 56. in virgine, in puerpera vero SANTORIN. c. XI. n. 18. & in univerfum in iunio- ribus LINDEN phyfeoL p^ zSz. aut la- #is aliquando coa£i fimilisBLANCARD nnat. prafl. obs. LV. Cunr> teitium fucco comparabat Bartholinus anat p. 259. & hifl. 92. Cent* l^ Ego vero mucokim vi- d\ , fed turpem , ut e n. c. Dee. II. ann. IX. obs. 224., a femine mafculo valde di- rerfum Lympham Wmslontus vocat p. 613. & fapidam , cocgulabilem Littre Mm% de l*A<ad> 1 704, tift, p. 27. Hunc

poteft

MD DE CONCEPTU,

Hae tubae ponuntur in ligamentis latls. Ea ah arhtaeo cafpadoce k cum a- lis vefpertilionis comparata fuerunt: ab ali- qua fimilitucUne , quse his alls eft cum li- gamentis , ubi ab utero verfus ovaria ex- panduntur. Hoc nomen retinuerunt apud recentiores. Jpfae tamen tubae mobiles

funt,

poteft titerus fuppeditare. Scd etiam ift tuba muci fontes invenerunt, glandulas nempe Cypriano diclas in Epift. p. 2r. Duverneyo 1. c. Tauvryo p. 64« Santorino obs. c. X'. n. 18. iflor. cTun feto n. 26. & Parijtms kift. de rAcad^x^o^ obs. 3. timidius autem Wins/oivo 1. c. Exhalare vcro & in vaporem coei , faltem partem ejus , confht ex Heifteri experimento ., quo mercurius in arterias impulfus in tu- barum c&veam exiit not. ^4. »t omnino non necefte fit,ad tubas lubricandas liquorem ovcrum adhibere , quod fecit Paitonus della penerM p 46. & Cyprianus. Fla- vum cffe in vetulis vaccis ♦ & fermenti forte genus vult Sbara^Ii p. 45 1 . In ranis fimilis in oviduftu vifcor eft du Hatnel hifl. acad. p; 275. & in Raja ovidudus papillis muciparis repletur Stenonis myol^ Jpec. p 147. Collinsv.bz/y* (etiam de a liis pifcibus). Aliquando increfcit in enor- mem hydropem. Centum & qnadragin- ta aquae libras in tuba repetft Harderus apiar. n. 88. Aliud exemplum eft in ZodJGall%\. pa 202. & 150. librarum Cyprtanus 1« C. f. 3»

k Vide DCLXlil.

DE CONCEPTU. m

funt , & libere l in fluftuante membrana disponuntur , nihilque jmpedit, quo n inus furium , deorfum , antrorium , vel retror- fum, dextrorfum , iiniftrorfum moveri , & verfus uterum accedere , aut ab eodem facillime recedere pofiint.

Animalium) lncomparabilis harve- ivs ** & ingenio fummo polluit , & rara' felieitate beatus eft , ut ex liberalitate caroli I. omnes iieceffariae ad totuni opus impenfae ei fubpedkatae fuerint: Ifte cximius vir , reliquit nobis hiftoriarr gene- rationis animalium , quae . aristote- l-is m fimile cpus tantum certe fuperat, quantum aurum terra pretiofius eft ; cum tot talenta n in praeceptorem fuum ale-

xan-

1 Nifi aliquando praeter naturam utero adna- fcuntur, qualia exempla VOGLl habct anthrop. p. 227. & BlANCHl p. 75.76. aut inteflino reclo &c. Sed nulla in cor- pore partici !a eft, quae non aliquando ad viciniam accreverit.

1* De gener. anirn. p. 228. Dcodecim nempe damarum copiam HARVEIO fccit, quas fubinde a conceptu fecuit

m Ncque ipfe tamen rudis aut indiligens, etfi omnino multa ex aliorum rlde recen- fcat , neque perinde in fecando aut in afliduitate obfervandi verfatus fuerit.

a ATHENAEVS in Dipnojepfrjt ll. IX. licet noii multum huic famae trirujat eruditis- fimus sCHuiims lift. t*ed. p. 3/ Si Sufficit tamcn quod plinivs cenfinnac

LVW.

ii2 DE CONCEPTU.

xander effuderit Omnes feminae ani* ■iralium quadrupedum , gradientium & re- fpira tium (nam aves unicam tubam habent o ) duabus tubis uterum inftruftum natfae * funt, & in vaccis totus uterusma- nifefto in duo cornua finditur, in muliere vero cornua rnulto anguftfora funt , & mi- nora, & dicuntur tubae t. Hae, in ho-

^mine

L, Vlll. e. i6\ & Ipfa rc$ legentem facile docet , venatorcs neifrpc, ct pifcatores, & aucupes , iufliircgio, quidquid habe- rcnt obfervationum , in adverfaria ari- stgteiis contulifie.

o Rarisfime duas, & praeter naturam , quale exemplum in gallina morgagnvs vidit £pijl. XX. & aliud n. stenoni s a. h. II. p. 226. n ji. Nam avibus unica tuba, uti unicum ovarium cft, TAUVRY p. 66. tum Quadrupedibus oviparis, fiVris in gallina fpiralibus cin&us peyer. werycol p. 164. In infeeYis oviducltus duo I»nt , deinde in unum confluunt MALP1GH1VS de bomhyct T. XII.

p Utl duo iisdem ovaria funt, ita duae in omnibus tubae. TAUVRY L c, Ratio nem diverfitatis addit idem , quod in quadrupedibus motus per tubam a pede alrerne in grefTu promoto juvetur , avi- feus au*em non alh , nlfi a veficularum acrcarum motu vis fit pt 68.

q Quadrupcda & cornua habent> & tubas, mulier iolas tubas , malc cornuum no-

mine

DE CONCEPTU. 1,3

mine tubae , quae ia animalibus cornua

funt , in iis animalibus , quibus ftatum eft

coeundi tempus , eo lolo tempore mutan-

tur, quo haec animalia in libidinem ex

naturae lege ruunt. boli r nempe homini

nulliirn tempus definitum eft, quogeneret,

reliquis animalibus pene omnibus fuurn

tempus ftatutumfuit, quo, neque alio, ma-

res & feminae pariter lafciviant , appe-

tantque venerern , reliquo anno le mutuo

repudiatura. Ergo harveyvs, indaga-

turus , quid in femina mutaretur eo tem-

pore, quo ad generationem idonea reddi-

tur , facile vidit aptiffimum coniilium

fore, fi in femellis certo tempore venerem

appetentibus, in hanc mutatlonem inquire-

TQt. Equas adeo, vaccas , cervas ; damas

iecuit , tum eo tempore , quo marem

refutant , tum eo, quo appetunt & admit-

tunt* Experiundo didicit, nullam uterr

marem pafli, utenve virginei diverfitatem

efle , nifi quae in tubis s eft , & in ova-

riis

mine etiam pasfim recentioribus receptasi

Ut VENBTTE.

r Tum animalibus , quae homini familiaria funt , cani , equo , fcli , poreo , tauro. Equos in Alti toto anno equae aheaeae adhinniviffe pausanias Eliac. h p. 314. Ccrta tempora in primis cervi obfervant.

s Eft utique Vide DCLXXlll. De tubis par- cus eft Sed aliorum exftant experimen- ta. In femina impraegnata tuba inflam-

mata

Tom. V. P. IL H

M4 DE CONCEPTU,

riis *• Tubae nempe inclfae in femellis veneri non obnoxiis , internam cavitatem

levem

mata , quae ovulum comprehenderat cum femine viri EDIMB, SoC, ESS, Y/tff- &i$* ^n a^a P°^ venerem occifa, tuba rubicundior, crafla , diftenta, verfus ovarium intorta ruysch. apud die-

MERBROECKIVM & apud ERNDL.

It, angl. bat> p. 90. In cane ad veneren turgente tuba vafis plenisfima valisn. delU nova delle femine vivipare c IV. 11. f . 7. 19 idque ante receptionem ovi fibi femper adparere, ut flmul major fit ID. n. 17. In cuniculo pariter tuba rubicun- dior graaf p, jof. Liquidi aliquot uncias in tuba ovario adhaerente vidit B u s s 1 e r e Phil^ trans. abrHgd 111 p. 1 ir & adeo dilatari in gravidis, ut digitum caplat BAYLE de catamen. f. t;. Cornua cuniculorum magis rubra graaf p. 30^, 8c extenta reperiri poft conceptionem, plenaque fucco vlfcido COSMOPO- LITA p 4f. 46. five everardvs. Tur- gidam poft conceptum tubam nente- Rvs vidit phyfil p. 520,

t Ovarium ante venerem macrum efl: (incane) valisn, c IV. n. 14. Idem a conceptu plenum liquido vifcido EDIM6URG. V. p. 357. Ovarium a coitu rubrum ver- hevbn, 1!. p. 3 14. Pofl: coitum contu nuo veficularum tunicae pluribus vaiis confpicuae sbaragli fcepf. i. p. 300. &: opacae graaf p. 267. Ovum ali- quod reliquis majus perpetuo ruy scu. IbeJ. VI n. c. (>ed de corpore lutco dicit) Congreflus tempore nafcitur in ovario

DE CONCEPTU. 115

levem habent, & lubricam , muco intus inunftam. Sed in venerea libidme interior luperficies tubarum quafi inflammata adpa- ret , maculisque rubris vanegatur# De • inde in femellis, quae venerein non appe- tunt , tubae /uo pondere labuntur ad infe- riora , & fimbriarum laciniae peadent , uti in caftrata femina feaiper flaccid^c reperi- untur. Sed veneris tempore , etiam in

galli-

^amarum fibrofum tuberculum i quo ovum ab ovario liberatur PEYER me- rycol. p. 4^ et in fcropha globuli undi- que ex ovarto eminent ID. ib. quod g!o- buli fimile , e;landulofum defcribit GllAAF l.c. & foramen dentq»je adpa- ret , per quod ovunv tranfiit p, 18 ! Sed videde eminente corpore luteo DCLXlX, Adeoque mutatur omnino ovarium ad conceptus tempora, quod non bene negaverat HARVElVS, 'VALlSNERlO monente c. X, n 4.) &ea ipfa mutatio partes dcmonftrat magnas cfle ovarii in generationis officio IDEM c. 9. n. $. ln furore uterino ovarium pugno aequi- le BLANCAARD anat. pract. II 0^99: ovaquc pifo aequalia BONMET. Med* Sept. 1. p* 216. SCHURJG- de maliebr: p. n6- idemque vidit BRENDELlVS, et magna inde fymptomata hyfterica santorinvs p. 224. ruptamque ovarii membranam , quam diduxerat corpus luteum turgidum idem ifteria d'un reto n 19. Ovaria plenisfima hydatidibus in temina maniaca COMM- NOR. 1741, Sihd. \t. & ovarium ovi galli- nacei molc fhdaeys misc, ohs- 6. H 2 In

u6 DE CONCEPTU.

gallinls, ftatim a coitu tubae rigent , & laciniae expanduntur , & non raro , con- tinuo u a coitu, reperiuntur ita ex panfiae, utovarium ampledtantur contiguae u*#

Fetus ) ln feminis hurnanis non raro reperti funt fetus matri fuae funefti , qui in tubis x enufriti fuerant : in tota nempe

lon-

In hyftericis veficulae tumidae drelin- court de femin' ovis p« J19. In virgine a retento femine crafTo ovarium pugni inole venette p. 208. tz in puella non cafta femine turgidum p. 2ti. Teftes iu animalibus catulientibus magni & femine pleni HARVEIVS p, 272.

u Sed dhTentiunt alii , neque continuo a coitu, & poft aliquot demum dies adhaefionem tubarum cbfervant C. BARTHOUNVS &c. In catella primo & altero die di- ftantes , tertio quartoque admotas ovsrio tubas vidit , ovumque recipientes Scbu- r?g- fylkpfi p- 75* & Ltngius ib. p. 6i*& fexto die aut quinto in juvenca demum tubas ovarium ampie&i a Desmg de for- matione fitvs , viginti vero feptem horis a coitu in cuniculis graaf p. 306 & foramen in ovarii tunica tertio die ovum transmittere > ferius in majoribus animalibus p 267. eoque tempore egere videtur , ut ex ea lege fecelere et per ovarii membranam penetrare queat, fi Tauvrye fides p, 83.

u* Poft venerem verfus ovarium converfam vidit Ruyfcb* apud Ditmerbroekium,

Eli*

DE CONCEPTU. 117

Iongitudine anfra&uofae tubae: modo in angufto orificio tubae , proxime juxta

ute-

E/fMzium e.n.c. Dec. I. ann. 6. 7; olf. 196. et Mangeti Bibl. anat. p. 550. ova- rio vero fibrofis appendicibus adhaeren- tem ; Ofculo fuo adglutinatam quafi ovum abforbturam (extra conceptum tamen) Valisnerius c. 5. n. 23. Deinde tubam ovarium amplexam poft coitum faepc vidit Graaf.us p. 269. Acad. des $c. 1704. bift. 21. et Buffiere Pbif. trans* n. 207. abrilg. 111. p. 211. et Valifnerius c. 2r. n. ir. in vacca Du* <verney junior Mem. de Vacad. 1701; p. 243. atque in fue Buffiere Pbil.trans. abridg. 111. p. 212. et n. 207. in afina N. Stenonis A8* Hafn+ 11. p. 229. in cane Seburig. Jylleff. p. 75. et Goelicke apud eundem p. 50* in juvenca Desnvig de formatione fetus ; et in ave demoifelle de numidie Parzfini, inrana Valijneri operum T. I. p. 44;.

Porro ovum in tubam pendulum ex vafculofo pedunculo Buffiere in femina PhiL Trans. abr* 111. p. 212. Goeiicke apud Scburig. .fyllepf. p. yi* Ovum autem in tubam receptum in femina Edimb, Soc. Effl V. p. 336. in erina- ceo Peyer ad Muraltum p. 256, Va- Ufnerius in cane c. IV. n. 5. et vulpe ib. n, ^. tubam late inftar cuculli ova. rium amplexam vidit, ipfumque demum motum periftalticum, quo tuba adreptum ovum promovebat c. IX. n. 12. Jta mttrivs illuftre exemplum habet H 3 tubae

n8 DE CONCEPTU.

uterum , modo alibi in flexione aliqua, modo propius fini tubae , qui in fin brias

! expan-

tuba6 adhaerentls ovario, ovum ample- xae , quod media parte ex oyario exierafc hift iyo6. n 8. & aliud pene fimile 170I4 p, 144. Similis fere VERCELLONL hiitoria eft , & plufcula in canis tuba ovula vidit SCHVRIG Lc MANGETVS etiam ova extra ovaria, & in ipfa tuba in femina reperitl. c.p. 7* & incane fimi- llimaobfervavitGOELIKE apud SCHU. RIG. fyllepf * p. 50, j-i. deinde ex ovario de petiolo pendula ib. nifi ea quidem foerint hydatides , uti non male fufplca- tur SBAR^GLljfop/, p. 381. quales faepe de tuba pendulas vidi,& pingit NOORT- WYCJCt atquepafllm reperio en c DecM. ann. f.ohfji. atque ovum de ovario pen* dulum ann 1V# obf. 74. pro ovo etiam habitum In COMM. NOR, 1737, hbd. I.

x Denique RlOLANVS duo exempla fetuum in tuba repertorum habet p. i§o. quorum alrer pollicis longitudine fuerat. Non ignoro, parum huic hiftoriae tribu- ereG, PATINVM in epift. ad STRAVS- SfVM , rationem vero dubii in tanto exemplorum ccnfenfu non video. AJiud cx rarbato ipfe sbaragli narrat fcepf ]c p. 266. Aliud exemplum eft in e. n. c. vol. V. obs. ifi. aliud in FhiL trans.\\\.p.2i6. n. 25-1, aliud ex menone

MATTHIAE 3pud SCHURIGIUM ln

fyllepf p. So, Fetum in tuba ficcum rcpcrtum memorat a duvkrneyo dionis 307, & 307. & placenra

prae.

DE CONCEPTU, n9

cxpanditur , ircdo in fuperficie ovarii, ouod extrema tuba expanfa comprchende-

rat,

praeditum, cum tubne finis pene caecus eflet e. n, c VoL r.ol>ft i ft. et DUVER* NEY Mem. de V Acad. 1701. p. 198. feqq Fetum tubarium etiam vidit BRO- CKiVS Comm. Nor 1755- hebd. 19. Ex Vabricio Terza Lana duo exempla refert Paitonus delia. generaz IV, p. 97. santorinvs etiam narrat hiftoriam fetus iu tuba repcrtl, iconemque addit T. \l f. 3. 69,CYPRIANVS propria epi- ftola hiftoriam tradit fetus, quem ex tuba matris excidit fuperftitis , obfcuriorem tameu,ut etiam negaverit tubarium fuilTe BiANCHVsp. 190. 191. Sed etProfocer meus TEICHMEYERVS fetum tuba- rium vidit, quem poft fex annos ex in- cifo abdomine, craiTaque ad duos digitos iiniftra tuba esfecuit ILL. TEICH- MEYER med. for, p. 64. et dentes ma- xilla^que fragmentum ex tuba excifam bvchnervs refert mifc. 1750^ 144 \m Bis etiam conceptionem tubariam vidit I. dovglas in tracl:, de cunic. partu : et lego petermanndm talem con- cepturnvidifte, V A S S/V LIANVS eciam tetus,quem in uteri potius hernia quam in, tuba fedifte, MAURICEaU ad- firn^at p.77,ieqq. omnino tubarius fulf, ut icones doceut in phil, tkans n, 47* & apud MAURICEAU p. j-o. & in ELS- HGLZll dift. de tubar\o conceptu, & confirmat bionis cours d'anat, \% f c f. & duveulney mem. de l'Acad. ifof. P- $ °JV In vacca partum tubarium habet H 4 MAN.

i*o DE CONCEPTU.

rat, accreta ovario. Plerumque tamen in media utcri cavca fetus in humanis ferrnnis

repe-

bianchi p; fi, Huc porro pertincnt hiftoriae fetuum, qui in tuba enutriti, eam enormiter dilatatam ruperunt,& in abdo- mine reperti fuerunt. Tale exemplum habet dionis cours d'anattip 37 $ & aliud, nifi ad duplicem uterum pertinet p. 330. & zod. gali. ann, IV m fehr Aliud saviard, olf 60 & ?hil Trans Abrc 111 ♦ p 2.14*. idemque defcribit di onis p. jif • feqq. bianchvs fetum habet, placenta fua ad tubam adnatu m , qui ul- timo per anum putridus ejeclus eft p. 181, Fetum immaturum ex tuba rupta elapfum fufe httrivs deferibit Mem. de l'Acad des Sc. 1701. p, 2/9, feqq. Similis calvi hiftoria eft , nifi quod matri funefta fuerit hift de VAcad. 1114. ohf 2. & valisnert c- 17, huc enim pertinerc morgagnvs teftis eft adv. anat* IV. p, 81 , Verum non folus cafus fetus invenit tubarios , nvckivs enim cani tertio a coitu die, cornu ligavit, deinde 2 1. die reperit inter ovarium & vinculum duos fetus, cum reliqua tubae pars uteri vicinior inanis ciTet Adenogr* euriof p, 69, 70. Experimentum enim falfum effe duriflima conje&ura eft

VOGLI & PAITONl 1, C.IV, p. 94. q?.

in tanto cum reliquis experimentis con- fenfu.

Quomodo vero ali potuerint in tuba fetus. explicavit cyPRIANVS, Vafcu- lis abundat tuba, & alibi non rarum eft, adfc&as partes in enormem maflam

adflu-

DE CONCEPTU. m

rcperltur, in brutorum autcm femcll;s mul- tiparis in cornubus.

DCLXIX,

adfluxu humonim intumefcere. Omnes tamen tubarii fetus exigui fueruntsAN- t o r i N ijlor- d'un feto, neque. f acile fex« tum menfem fuperaverunt DuvBRNEy Memoir deTAcad 1701.406.

Caeterum haec fufius proponere necefle cft, poftquam sbaragli omnino tubam ovarium ample&i, ova exfugere fcepf. llt tum ova de ovario excipere & promo- vere pofle negaverat fcepfi p. Ajri- 6c adfirmaverat, faepius fe expertum , nun« quam in cornubus ovum invenifle p. %fZn quae etiam leeuwenhoe ckii obie&io eft Exper* & cont. p. 402, Ad- dit sbaragli, longitudinales fibras tu- bam potius claudere p 4/ §« Alii vero, tubam non mutari, neque dilatari rem« pore conceptus,objiciunt, ut duverne/ Chirurgus 2 od gallH m.Mart & faflus eft v e r h e y e n, fe tubain ovario adpli- catam non reperifle II. p. 316, Denique nabothvs fe catellis vinculis tubas conflrinxirTe,nihil diminuta fecunditatc ait defterilrn> Xll.Verum reliqui mortales pene omnes confentiunt, tubas, ad ovaria accedere pofle Nam etiam fponte ple- rumque adhaerent extremis laciniis notta. & vafis repletis adfurgunt, ut ad ovarium fe quafi convertant keil. comp. anat. p. 107. santorin. p. 220. qui aliquas etiarn hic partes efle credit nervei ple« xus alarum vefpertilionis p. 230, Erigi fpongiofo corpore repleto & adhaerere hartsoecker fuite des conj\ pbyf. p. H f 110.

i22 DE CONCEPTU.

noet analogia omnino favetfexus ma* fculi. TAUVRyvs etiam fibris fuis fpiralibus & longitudinalibus & brevio- res fieri, & ad oyarium adduci credit , uti ex fimili fabrica fit ia oviparis p 63. SeA eae fibrae obfcuriores funt. Graafius vero vinculo multum tribuit p. 307. Porro fimbriae mufculofae ovarium am- plefti poiTunt drelincovrt apud m an G et 11. p. 1 38. de conceptu Perioch. 15. & ovum expr imere , tunc anulo fibrarum contra&ae promovere perioch. f. 6 harder apiar. p.]4-et eo tcmpore tubae infigniter turoent, robuftaeque f unr, quando adhaerent ovario bvssiere abridgm* 111. p. nr Deinde tuba ovario admota reperta eft , per priora > et in tuba fetus: ut omnino non teneamur, demonftrato eventu,mechanicam docere, qua fieri potuerit,

Oenique in aliis animalibus , quae certiflime ovipara funt, longe minor in« ter ovarium & infundibulum, five tubum nexus eft , neque fere nifi vinculum , ad quod inf lexus ovidu&us adfcendat.Inavibus

SWAMMERDAMI VS teftis eft,l,C.p.X4. et BELLINVS, et VALISNERI C. IQ. 11. 9.

ut olim admlratus fit harv e i v s, quouiodo ovum ex vitellario per diftans infundibulum dcfcendere pofiit p, 8 3. In pifcibus , ut in cane, ovidudus pec abdomen mobiles rluitant N, STENO- NIS myol. fpec. p. m. 146^ In ranis au- tem non folum longe pro animalis fta- tura ab ovario diftant tubae, fed praeterea immobiles funt SWAMMERDAM 1. c, PEYER ad MURALTUM p. 405^ &c- et adeo ar£to orificio gperiuntur, ut igno-

ratum

DE CONCEPTU. 123

DCLXIX.

Uiero ) Ovaria haercnt in membrana ea- dem , inqua tubae , continua cum tunica, quae fuper uterum expanditur. Uterum autem & tubas b nulhbi contingunt, cum in plano ab utrisq»je remoto fedeant.

Firmantur ) Ne facile a loco fuo diva- gentur c.

Magna ) Tcftibus tara^n vlrilibiis mino- ra **. Veteres pariter teftes dixerunt:

com-

ratum prioribus primus invenerit VA- LISNSRlVS L c, c 19 n. 8. In teftudj. ne vero tubae foramen minimum , fims ab ovario remotus et averius eft, et de- fiint laciniae amplexurae, et tamen ova eo vcnire necefle eft , cum ova pariant TAUVRY p. ;8. 60 In vipera denique ©vio u&us foramen repcriri nequiit MoRt gagnvs IV. p.81.

^Valida, in Textu.) Teres illud dictum

DCLXHX. & latum DCLXill b De tubis vide DCLXVUl. not. b.

c Mobiliatamen efle adpsret exDCLXlll.not.5. carpus modo fupra cornuaefle, modo inferius , modo longe remota in mund. p. CXCVl.

c* Duplo minora in homine valisn. c. t.

CRAAF. p. Z25.

d Ovaria corpora funt femiovalia , utrinque comprefta winslow. 604. bafi lata ex ligamento fuo (ive peritonaeo orta , pofita retro tubas, & paulo fuperius sbaragli f. 1, 2. conf. graaf T. J. lbi innume- rabilia vafk a fpermaticis ad ovarlum ac-

cedunt

i24 DE CONCEPTU.

cedunt, quorum ramtali per medhim axln bafeos in ovum adfcendunt graaf. T. X VI. c. c, Haec pleraque cincinnata funt, & ferpentina , & olim a galeno cum caefarie comparata fuerunt de vulv. diffl c. IX. Cincinnata vocat sbaragli p; 411. & pingit nuck T. XXXU. Antror- fum a bafi in eminentiam adfcendunt ovaria, arcu comprehenfam femielliptico, utrinque depreffam , latamque galenus ]. c. c. IX, Superficies iirr.itatur equidem pene infuperabili ( ves a l« p. 658. ) ad- haefione rnembranae alarum vefpertilio* num, quae ovarii communis membrana eft, pro darto data a galeno 1. c. firn- plex in homine , & fimilis peritonaei^abs- que uljis carneis flbris , quas in vacca vi- dit malpighius ep. adSpon.1p.30, & va- lisnerius c. 3, p. 17. & in equa ldem c. IV. n. 1. & in femina nominat ldem c. V. n. 24. tum Littre bifl, de r Acadm 1701. p. 143. Neque Sbaragli vidit p. 302. 303. uti imaginarios illos Galeni cremaftcres ovariorum bonus Carpus non reperit p. CCXC. Neque video aliamt propriam teftium tunicam , diverfam a propagine ligamentorum latorum , qua- lem Riolanus propofuit p. 2CO. & Littre 1. c nifi de induftria velis in lamellas fe- parare , ut Santorinus iftor% a"un feto n. 21. Vide confentientem mecum Graafium p 226. Lieutaud ^,364. Hinc indeplerum- que ovarium eminentibus turget hemifphae- riis, quae olim ratio fuit, cur Vefalius cum glandulis conjun&is comparaverit 1. c. & P. 658. ubi finus „ ad piforum fimilitu. dinem protuberare fcribit; glandulofum ve- ro dixerit & pinverit SpigeL de form.fet. T, XXI. f. 1, conf. fcvammerdam, mi-

rac.

DE CONCEPTU, 12;

rac. natur. T. 111. Elsholz. E. N. C. Dec. I. ann. I, obs. 197. f. 1; &c. Sub. ftantia propria alba, pulpofa, humecla, ex brevifiimis,arcleflipatis fibris mollibus, parum tenfis Valisneri c, i% conpacta,ni- nil in corpore humano fibi iimile habet, utcunque tamen cum conglobatis glanciu- lis convenit. conf. Winsh<w n. 605, Cum placenta conparat Biancbi p# 48 quod pariter in villos abeant» Sed difFerunt lcn- giffime. Carneas fubftantiae ovarii in aiina hbras Vaiisnerz c. IV. n. 2. a N. Stenonis tadtas A. H. 11. p. 229. & in equa , ex externa membrana profeclas Valisner. c. IV. n. 1. etiam Sbaraglio diclas p. 421, & Littre hift* de facad. 1701. p. 194, & Vefalio forte ix**». <?&/. Fallop. pt 145. & in porca Valisnerio c. 3. perinde nun- quam vidi. Neque cellulas peculiares in ovariis novi, in quibus dernum veficulae nidulentur facile eximendae , diclas Dre* lincourtio defem.femin. n. 9. p 591. Els- hofaio 1. c, & Nigrifolio p. 16. neque a- lius, praeter Dwvemeyum , ovarium per cicatriculam inflari pofFe vidit , & inftar cellulofae fabricae turgere f quae cum vafis fpermaticis communicet M^, de Pacad* 170 1. p. 240. De Lymphaticis vide DCLXIV, Ea in ovario , & in ipfo ovo vidit Valisneri , & ab ovo in corpora lutea exire c. 12. n.6. Graafius in interio- ribus ovariinon viderat p. 227. Maipighii vafa flavo liquore plena in ovariis reperta huc pertinere videntur p. 32. Praeterea duriufcula vafa ignota in quibusdam ani- malibus reperit Valisnerius c. 3.^,27» an arterias? Injuvenculis utiquc ovariamagis fucculenta funt Valisneri c. 1. globofa jmagis, Sc pondere drachmarum duarum

San*

iz6 DE CONCEPTU.

communia autern funt« otmii generianimao lium femimnorum. Eadem eximuntur ex vaccis, porcisque faginae deftinatis, vul- nus autem , erepto ovario , confolidat ve- terinarius. Femellae vero , quibus excifum elt, nunquam ul!a adficiuntur libidinevene- rea , neque concipiunt unquam. Hujus- modi caftrator iri Germania f uit , cui eurn

mi-

Santorin. ohs. p. 221. Graafius in recens natis & infantibus a quinque granis ad decem, in flore aetatis iefquidrachmam, in decrepitis fcrupulum pendere fcribit p. 225. In vetulis ego ovaria exfucca re- peri, fcabra , minnra , duriora : quae 10* tantum grana pendere Santorinus teftis eft p. 12 2. conf. ifioria funfeto n. 21. Vidi tamea in quinquagenark femina , ob- foleta ovaiia vetuita quaedam ova contine- re, & duo corpora lutea : Alias in ve-, tula ovorum Joco miliaceos tantum acu nos, albos, folidos, reperi. Cur auteni decrefcant quidem , fed non evanefcantt ut in gallinis, refpondet Tawvry de lage- ner* p. 49. quod in avibus & majora , & ir.olliora fint. Sed ratio evidens eft in peculiari fabrica glandukua fp&iigiofa,quae in viviparis copiolior eft , licet neque avibus defit Collins p 646 &c. fpfa de- nique corpora lutea pennde in vetulis dc lentur Valisn. 1 c. c. i 8. n. 18. e Primus ovaria dixit 2V. Stenonis a. 1667. in fpec* myoL p. 145. ed. bat, etiam Szvam- merdamio teile prodr. p. 54. pofl eum van Horne prodr. p. 15. ut male Hornio tri- buat Die?nerbr9eck p. 129. Recentiores omnes confenrerunt Svaragli excepto, qui wjicaria fbiet vocare tcefs. U p. 304,

DE CONCEPTU. 127

minus cafta filia eflet , ita bilis mota eft , ut aperto latere caftraret puellam , quam ab eo tempore nulla tetigit veneris cupidof, Sphaeroidea) Ex fphaerica figura com- prefla. Hi teftes in virginibus teneris levcs funt , coitus vero tempore perpetuo fcabri , majores, pleni fanguine.

In*

f Hiftoria exftat apud Wierum, Graaf. p. 240. Olim ,, apriis partem parvam vulvae refe- cari , fic conceptus facultatem & amorem veneris exflirpari, Anftoteles auclor ell hijL animm L. IX. c. 50. Perfecle hoc confir- mat Verbeyen9 per fedtiones animalium caftratorum edocrus J? fenioribus ovarium folum , junioribus praeterea uteri parterrt refecari , utrasque porro a venere abftine* re & a conceptu II. p 316. Gardenins ve- fo apud Veeunxxnboeckium experiment. £ff cont. p. 397. & Bartboiinus epi/I-Sq.* Cent* 111. & Venette p. 228. *& Schurigius mu~ liebr% p. 69. & Peyerus de rumin^ & Rai. fyn^ qua<ir* pw 49, omnino ovaria eximi dicunt, indequc animaiia fterilefcere. Bar- bette tamen frax* p, 83. fuibus uteros eximi mavult , & Roujfitus alias vafa fpermatica, alias ovaria, a peritioribus de- nique uteros , etiam praegnantes excidi p, 1 16. 1 17, ut videatur in gallinis qui- dem certo ovaria eripi , de viviparis nihil adhuc firmum fit.

g Ovula in plerisque cadaveribus vegetae aeta» tis reperi, majora , minora , propiora membranae , vel profundius demerfa , in- aequalia, ab avellanae mole. ad minu« tiam lentis. Minuta pingit Bidloo T, 5 r, f. 4% & femine milii non majora , tum

Rer+

123 DE CONCEPTU.

Kerkring. anthropog. f. I. qualia lego Ett~ mullerum vidifle apud Schurig. dc muU p. 334. nifnis magna Bradley account of the nvorks of nature d. 169» Numerusincer- tus eft. Duo tzntum v idit Bartbo/inus hift. 98* Cent. 11. feptem, oclo Nigri/oiius p.22. viginti ad triginta etmuller , viginti Garmaun. Plena funt Iiquore, alias ex luteo pellucido , alias turpi opaco , alias muci fimili. Sero la&iconparabat Vefalius & in hyfiericis croceum viderat p. 658; Eft etiam, ubi praeter liquorem flavum irregulare corpus intus reperi, de quo ali- bi.Membrana rcbuftaeft, fedundique ad- nata carni cvsrii, a qua vafa habet, per membranas evidentes diflributa Svuammer- dam prodr. p. 20. Graaf p. 227. Berger p. 456. qui etiam nervorum meminit. Nunquamautemova ita diftbluta vidi, aut credo apparere , qualia pinxit Swammer» dam T. 1). 111. & dicit fe vidifTe p. 20. Sedes in ovarioex maxima parte in am- bitueft (fraaf. T XVI. ut cafu fiat, fi aliquando in medio majora , miliacea parva in arnbitu fuerint , quod ETT- MULLER & GARMANNUS habet in SCUURIGU /ytt. p. 112.

VESALIUS primum , 3. c p. 658. & exzm. ohs. Fall, p. 135«, deinde, cum femen quae reret, aqueo vel luteo iucco turgentes veficulas vidit Fal- lopius ohs. p 195. b. In ruminantibus teftes vefieuiis plenos reperit COITER p. 124, quarum aliae aquam , aliae 1L quorem luteum continerent. Connatis ve« Cculis tefles in femina conflare SAL. AL- BERTl p.idjj. RfOLANOS muhebrem teftem racemumefle, ex quinque vel fex veficulis p. K9 SPIGELIUS Verba COl- TERl fererepetic p, 260. de P, MAR-

CHET-

DE CONeEPTlL 129

CHETTIS cas pariter veficulas vldit p. 44.. multasque addit fuiiTe. Veficulas in glandulofa materie ovarii habet Wloarton p. 215-. limpido femine plenas p. 122. Ova vero efle N Stenonis au<5lor eft , Sc I. van Horne 1. c. nani neque Drelincour* tius , AcoBimeftri partu , neque alii, quos adeo multos excitat de fem. ovis p, j-89. neque Honorxtm Fabri veficulas pro ovis & hofpitio homiais hcbuerunt Baldus autem Angelus utique viperarum ova vi- dit, minima, in duplici vulva longe dl^ pofita>& minime ignoravit viva inde ani* malia nafci de vip. p. 41. 5-4. ad quadru- pedn vero inventum nunquam transtulit. Deinde praeter ea , quae ipfe dlxi , pecu- liariter ,, dcnfamovi metnbratiam, & fub ea vaforum rete Malpighius hzhet ad Spon. p. 3 1 . facile vifibilem etiam inanito ovo Eam alii in duas partiti funt Muralt. p. 220. in equa, Keil, p. lor. Stokhamer IBohn. p. %i. Nigrifoli p. 12. exter- nam denfiorem , intcriorem fubtilemt pellucidam nigrisol. & in afina de- nique valisnefi duas membranas, va« faque in primam, hinc in alteram euntia," & internam faciem villofae fi milem defcrf* hlt c. IV. p. $. nigrisoltus auter» 1 c. glandulas minimas inrernae fuperficiei ad* dit^ in quas vafa terminentur , microfco* pio vifibiles, fed nemini praeter eum hacte* nusvifas Vafculorum veropetiolum,ex quo penderet ovum, paffim invemcs Phil.tr ans*

Abr* \\\. 11. 1\%. NIGRISOLI p*22.

lieutaud. p. i6t. cum cgo non petio- lo aliquo , fed undique connexa repe. riarn. Cum ovis pifcium fumma adfini*

tas T$m. K Purs II. I

i3o DE CONCEPTU.

taseft. His enim pariter duae membranae funt, Sc humor intus cryftallinus absquc vitello sten. myoL fpec. p. 146* Sirailia etiam funt in plurimis lnfe&orum , ut cochleis Ant. Felix Marfigli in epift. n. 9. Dudum Arifttteles avibus ovum bicolor effe, pifcibus unicolor de gentr. anim. L. 111, c. i. & Needhamus de ferm\fet. c. 3 qui Rajam folam excipit, Koc re* cl:e Nignfolius monet p- 11. qui addit , trutarum ovis & fimi!i3 elfe , & aequa« lia p. 22. Ex Nigrifolio Faitonus Difc* Jli p 14. g* Lymphatico , in Textu. ) Totum ovum fac- culus eft liquore pltnus, qui ad ignem coigulatur Swammerdam p. %f. Drelin* court.parerg.de ovis n. 4. de fem. ovis p. 59 1. Muralt p. 2Z0. Tauvry p. 47 . Sbaragli p. 549. 593- Kerkringm antlrop* c. 1. P^yer o&. p. 37. Gr^af p. 109. 310. Verheyenp. 1 10. e. n. c Der. 111. «»»• pi

10. obs. 191. Nigrifoli p. ia. Valisneri C. 5. Teicbmeyer de generat n. 51» £r*»« *W In Schacheri difl- de W£ %*/r. K>#. 1. c Douglas VhiL trans. IV. p. li p. 116. Manget. Theatr. 11. p. 63 ■ GandoU

fhehift. delUcad. 1703. p. 39. ut omni* no ova , uti in gallina , co&a indurefcant

EISHOIZ E. nT C. -D^. I. #WW. 6. ^/

191. idemque in plurimis quadrupedibus verum efTe reperit redi degli anim^ yiv* p. 7S. Blandus efl: liquor & albumini fi« xnilis Manget 1. c. in fue , Stenonis a. h,

11. p. 329. 111 afina: ut- fubaufterus ve« netti fapor, aut fubscris urinofus gei?- deki apud s c H u r 1 g. muliehr. p- 3 4Te & experimenta , in quibus $ « a r a tt 1 1 vidit liquidum ovorum non coivifle p.

323«

DE CONCEPTU. 131

Inclufa) Ut nullo nifi duplici tempore foramen in ea membrana reperiatur h.

Haud queat ) Uti nemo mafculini teftis fabricam hadtenus explicavit > ita neque fe- mini teftis itruetura expolita eft, Tcftis mafculus non poteft in glomerem explicari, & erravit bellinus1, quando vas femi- naie credidit ejus longitudinis efle , quae confickur habita ratione ponderis totius te- ftis ad breve ahquod filamentum, quod ex. plicaverat , & lanci appenderat. Ita con- fecu , vas femm^le trecentarum ulna- rum florentinarum longitudine efle. Sed mil- le fmt vafcula feminaria , breviflima omnia , quod per ruyschii praepara- tiones ntinc certo fcitur. Verum in tefte feminino longe difficilius eft detegere quidquam : cum neque nvckivs artifi- ciofa fua mercurii injettione , neque rvyschivs feliciflima iua cera aliquid de hac itru&ura detexerit, Videtur, arterias ubique quaii defipere , venasque in fupe- riori psne ovarii primum incipere , neque vafa alia reperiuntur, & tamen ex his iplis Vafis contextis certiflime componitur ovarium. Quae vero alii de fabrica teitis muliebris fcripferunt , ea fere fidia funt.

Spbdb

393« omntno ad putredinem referam, quae & acres & volatiles reddit humores. -Aliquando ita vifcidus eil, ut cum lente cryftalhna comparaverint fdimburoen» sfs T. V. p. 3374

h Vide prop?io loco inferius*

i DCXLIIII,

I z

t3z DE CONCEPTU.

Sphaerulae} In omni k femina humana, aut bruta, in perfedia fanitate exftin&a, auando in vigore aetatis conflituitur. Haec 4 folus

k Omnino in omni animalium genere hujus- modi bullae reperiuntur , PARlSiNi de tigr. avibus , infe&is , pifcibus , minime excepta anguilia , uti ante valisnerium VhiL trans, n. 231. ALLENIUS vidit, deinde in A. Suec. Volf 1. p. 47^- ccnfir- jnatum cft, In cochlearurn omni genere LI5TERUS vidit , & ANT. FELIX MARSIGLI l.c. & ponentesovacochleas C. GESNER , in limacibus HARDER ^Vp.36, In quadrupedibus viviparis, & in feminishumanis plerumque reperiun« tur, utnihilfit, quare nigrisolius fuam ovorum virorum hilloriam pro re rnemo- Tabili recenfeat p. 17. 22. uti non oporte* bat a contio negari adeo vulgare ex- perimentum giorn* de letter. T. XII. p. 28». &c. Reperiuntur porro in cane, fde SWAMM. prodr. p. 19. mure 1. c. ubi addit , in utroque genere valde pro- tuberare, in kaena Pari/Ini, Rediy lynce, tigride Parifini , urfa Redi , fus Peyer. merycolog. p. 49. fimia Pari/ini, porcello indico Sten. taxo ldem ib. equa Peyer. exerc. p. 153. & Muralt. p. 220. afina Redi. Inter ruminantia in vacca GraafT. XIV. f. 1. XV. Redi , in bu- falo Idem , in cerva ldern in darr.a Idem in ove Leewvoenboeck anat. & cont. II. p. 165. & in omni demum quadrupedum genere Graaf p. »29. Peyer ad Mural tum in <vadem. p. 400.

DE CONCEPTU. 135

/olus bene defcriplit malpighivs1: tri- bus nempe ova conftant partibus, calyce glandulofo, duabusque membranis. In ve- ncre magis cminent, Ca*

1 In femina fana fufpenfa , ex ovario vidi quafi baccarn protuberare , fucco plenam, rimofam , acinofam , ex vafis de ovarii fubflantia fufpenfam , facile feparabilem. In alia femina fufpenfa , cujus ovario tu- ba adhaerebat , builam fimilem avellanae vidi, plenam aqua fordidi coloris, cinctam ad bafin corpore ex luteo fufco , lacunato & granulofo, Deinde in gravida puella, 2 vel 3 menfe, corpus luteum olivae (imile, flavum , acinofum , finu medio, fed caeco divifum, non per vio foramine apertum,fed caerulea , debili, membrana claufum vi&, Jn alia quinquagenaria muliere ducs lenticulares facculos flavos , duriufculos, cavos vidi, quartam partem pollicis longos, Sed in gravida quinto vel fexto menfe, felicior corpus luteum vidi , ma* gnum, rotundum , luteum , acinofum, membrana ovarii comprehenfum, in me- dio cavum , inflabile per foramen exter- nae membranae , fubrotundum , inflam- mato circulo rubente cinclum. Totus ifte calyx , nexus equidem ovario cellulofa te!a & vafis , facile tamen enucleabatur. Satis adeo certum eft in feminarum , etfi ncn omnium, ovariis reperiri ,, glar.dulofa ca- va corpora , quae proprio canale cum fo- ramine membranae externae communicent. Ea vero fibrofa efle, aut mufculofa , aut demum villofa , cum meis experimentis non confentit. Glanduloia effe mecum Mor- gagnus Adv. anat. IV. p. 78,

I 3

,34 DE CONCEPTU.

Calyce) Calyx five capula glandis hujus corporis iimilis eft. Quando fanae vaceae m ovarium ex corpore refolvitur,

im-

in Primus coiterus glandulas ovarioium vaccinorum vidit p. 124. D™ negleclae, acuAFio vifae funt in vaccis , , globuli nenipe,radiatisfadipaniculisilavis, in me- dioin membrana limpidum continentes liquorem , quo expulio fovea fuperfit p. 227. T. XIV. f. 1. idem ex cve cum cavea fua expreflit T. XIV. & 4. 5. tum ejninentia cum foramine fuo f. 2. ex cu- niculis vero T. XXV. P. Q. & fufe defcn- pfitC.XVL in his beiliolis vidit hos folli- culos a coitu opacos fieri , & rubentes , & vafculofos , & ex ovario eminere p. 305. nihil enim aliud omnino funt, quam lutea corpora. Porro hobokenus in vac- cis auream glandulofam iubftantiam de- fcripfit tejecund. vituL p. 230. & pulchre depinxit f. 35. 36. swammfrda- mius apud schraderum in Praefi corpus fibrofurri flavum , cum foveola ,in gravida muliere vidit. Deinde N- STE- NONiS in afinae ovaiioappendiculas ca- lycum iimiles defcnbit A. H. II* p 229. & corpus triangulare multa ova corr.prt:- hendens IB. in mula vero corpus glandu- lae conglomeratae fimile , cavum , libe- lum , extrema parte exilante p. 230. elsholzius corpus , nuclei cerafi mole, fpongiofurn , rubcns , in infanti- cida vidit 1. c. & pingit , ied inclufum ovario f. 3. peyerus autem in ove tu- bercula rubicunda,globofa, fibrofa, five pa-

pilias ad MURALT. p- 4 »4- 4*5' tum

in

DE CONCEPTU. 135

immittitur tepidae , & diu inmergitur , tunc adparcnt vafa lymphatica. Ergo fuperficie exterior removeatur , quae

fabrU

in damis DCLXlIX. noc, t. corpora ghn* dofa defcripfit Merycol p 49. fibrofa • & ova globofa in porcis pracgnantibus protuberantia non videntur difTerre, quae ibidem citat Sed MALPIGHIUS eorum naturam profundius introfpexir, tuin in vaccis , tnm 111 mulieribus , glandofum nempe corpus efte, fimile capfularum re« nalium aASpon. p. 32. conponi lobulisau- gulofis, quafi ad vafa appenfis & ex va- vicofis propaginibus luteis compofitis p. 3(. cavea, pifi mole excavari , L c. plena diaphano humore concrefcibili , patente in foramen papiliae ovarii p. 35. extus habere tumores inaequales, & fibras carneas alte fe infinuantes , Sc vafa fan* guinea, propriamquc ruembranam papilia excepta , quae fola membtana ovarii tega* tur p. 31. cavum illud membrana iuc* cingi, quae inftar ramoruni, per fubftan. tiam corporrs lutei deducatur, ejusqie ramulis lobulos sppendi pt 31. Lrelin* eourtius calyces nerveo - carnofos de« fcribit Teriocb. 12. quibus ova irnma- tura valide , matura levifllme ne&antur Ter. 1 3. ovum expeilere natos ib, carneis fuis, quas tribuit, tibrisi neque alia forte funt corpufcula conglobata , quae m puerperae tefte vidit de femln. 0 vis n. ic. collims eadem recepit p. 606. 607. neque alia forte funt minutae ovarii glandulae, quas ait fuccum pro veficulis praepararc p. 790. 5-91. bakkati ova I 4 quan-

i36 D£ CONCEPTU.

fabricam ovarii coertet , appareblt in- terior facics ovarii , fcabra undique & plena tuberculis , five corporibus luteis:

Ea

quantum ex voglio video p. 22. cum intus varias protuberantias habcre dicat , omnino corpora lutea funt. Huc forte pertiner ovum olivae magnitudine , quod in hyfrericae virginis ovario vidit ;;D E« ^JYS conferenc* p. 64. & ovum forte feminae , in magno ovario ita turgens , ut eximi poflet c barth olin. exerc, mifcell, 2.P.42. nifi hydatides fuerunt. Tau» vryus haec corpora lutea etiam carnels fibris irJfta defcribit , & papiitam efli* cere pro cxpellendo ovo p. 76. 57, Deinde VERHEyEN, globulos eminentes In fue vidit 11. p. 516. & papillam Xn vacca ex coitu protuberantem p. 314. au&am in inpraegnatis p. 313. tum m ove p. 315". bohnius re6te, fecundum mea quidem experimenta , negat mufcu* lofum efle p. 1 3 . fergerus in puer • pera cavum , & protuberans defcribit p* 457. SBARAGLI faepe vidit corpus ex tefle crumpens, flavum, cujus capfula per graviditatem dehifcit , p. 4f3. BRENDF.LIUM lego in gravidae ova* rio unum vidifTc. RUYSCHIUS apud ELSHOLZIVM & MANGETUM in bibl. p> f$i. ovi in tefte fedem , nempe luteum corpus, fpongiofum, cavum , in cavea rubris villis obfituiw, vidit. Porro 111 Thes, VI. n. 31, in femina invenit calycem ovi cgreffi obfeffum rubicunda materie, viliofa, in medio vcro foramen & exiguam cavitatem , quam glcbofam ,

lcute

DE CONCEPTU. 137

Ea malpighius calyces vocavit: vitel- lorum ^autem minimorumfimiles funt ,

qua-

lentc coeuntem defcribit Advers. Dec* III. n» 11. ex qua credit ovum prodiiile delicto calyce, eamque addit , paulo poft colturn intus rubere, & villofam & fca- bram apparerc 1 b, alibi vero 'a conceptu cavitatem in ovario intus rugofam vidit Adv. I. n, 2. DUVERNEYUS addidlt , cavitatem fiftam cum vafis fpermaticis communicare , & flatum eo dimittere, 110 n tamen femper fuccedere experimen- tum ( p. 24,1. ) Mem. deVAcnd. 1701. p. 24.2. 24^. conf. f. 7. 8. 6. 2. plnxit- que corpus avellauae inole f. 2. eminens, perforatum f. 1. &c, In ovibus perinde fere rubentem ex fuperflcie emjnenriam , intus vacuam p. 24f 246 Cl.GOELIKE adhuc juvenfs in cane corpora glandulofo* iibrofa vidit eminere apud SCHURIG. fyll. p. fo L \ T T R 1 U S in femina „ caruuculam cerafi fimilem , intus glandu. iofam, extus mufculofam , cavam , cavea in foramen membranae ovani commu> nicantc vidit Mem. dc l'Acad. 1 7 o i\ P< 384. & foramcn ducens ad cellulam fanguine plenam 170^0^.7, & aiias in femina,- per fbramen ovarii in cellulam incidit, vicinis partibus ovarii per vafa nexaro , exrerins ruhrawi , mufculofain % interius glandulofam flavam ib. p. i4f. Porro carunculum pi/i mole in ovario viditi7o4* h. iii anno 1705, vero hlfl. 8* calycem vafculofum ex glandulofa & mufculofa parte compofitum. VALIS- I f NERI*

13* DE CONCEPTU.

qualein gallinarum gallimacearum ovariisre- periuntur» Fabrica horum calycum iingularis

ett,

NERIUS pluriroum in ipfis laborem pofuit, & in plerisque animalibus repe- ric In vaccis papillam eminentem , cavitatem magnam triangulam, fabrica congjlomeratae glandulae c 111. n. 17. & foramen invifibile n. 19. In ove fcpa* rabilia cadem corpora , cava , cavitate vafis veftita n. 21. In equo Sc haec, & mifta nigra corpora T. 1. t $• In porca numercfa , plurimis vaiis ad ovarium nexa % quae inter eximendum rumpuit- tur , plena liquore aibuminofo fpecijice levm c- 3. n. ij% In cane tria corpora fpongiofa , a coitu tumentia, papillana , extra venerem vero minima papilla defti" tuta c. IV. n. 1 f . vifcido liquore turgida, cava , intus liquore lympliatico , alias albuminofo plena , exiguo oftio n. f. 9. per illud & laterales poros fundentia liqui- dun? n.7. 11. quafi fphincteribus cinctos «. 10' foramen vero duccns in caveam cotporis lutei U; 8. fubftantiam quafi inte- fHnulcrum iorma n. 6. 8. quae inteftinula tubulofaex acinis five globulis componi vh* deantur,8c vafa admifta habeant n. 1 o.In ea- demanimaleextra veneris tempus corpora lutea parva , pauco liquido plena, non cminentia vidit c. IV. n. 14- I» capia pariter papilla eminente confpicuum, cavum , foramine patens , lobulofum , valde vafculofum C. V. n. 4. fimile fere in rupicapra n. 1. In fcle plura, manife* fto perforata ib, n. 5. In mure denique pancreatis fpecie, in medio fifla corpora,

quae

DE CONCEPTU. 139

eft, carnea aut glandulofa ; figura cava,unde nomen eft. bx ea cavitatc corporis lutei

cmer-

quae facile ex ovario eximi poffnntn. 8.1n virgine libidinofa papillam eminentem Jympha pellucente plenam glandulofam, ex rubro flavam , ab ovario diftin&am vidit n. 16. santokinus fiflam a corpore luteo turgido membranam ova- rii reperit iftor4 d% unfeto n. 24, & obs* pf 224. ejusque alibi infignem magnitudi- «em in praegnante % cicatricem parvam n. 16. & obs9 p. 227. cavum autem membrana cinclum , & ovi petiolum forte comincns. Fabricam etiam cum inte- ftinulis conparat p, 222. VATERUS a partu vidit grvu* appm n. 17. in femina cerafo aequaie luteum & fpongioiurn hilscherus de ofer. gener. p. 1 7. tum in vaccis , pifi in cellula fua capacia, & canibus: in femina vero denuo MOE- BIUS diJJ. in obs.2. galeacius perinde, ut malpighius, induabus ferninis & fo- ramen ovarii , & fub eo latens olivare cor- pus , ejusque caveam , & caveae in fo« ramen communicationem , & gianduio- fam fibrofamque naturam f vafaque, qui* buscum ovario adhaerebat Comm. Bo?ion. p. I2#. i29t bianchus calycem ovarii five rotundam cavitatem , ab ovo fuper* ftitem, & reticulum vafculorum absque glandulofa fabrica defcribit p. 418. T. 1. * trewius papillam Sc cicatri* cem ex femina pingit Comm* Norm 1735. foebd. 3(=i. Cl. noortvyck pauio diverfa ratione , tubercuium T. IV. f. 4. & cicatriculam ad tuberculum paulo

diftans

i4o DE CONCEPTUi

emergit veficula • aqua plena , quae fedet ia cupula , & ab ea tota amplexu obtegi- tur , neque fuperficiem ovarii contingit,

quan-

diftans poro communicantem , in gravida ddineat hijk uter. grav. p. 6. n Ambigua quaeftio eft , an haec Intea cor* pora veficulas prius di&as , tamquam calyces cornprehendant? Inoviparis, quod calyx dicitur, eft exterior tunica ovi cum vafculolb pedunculo , qui adfixus xnanet raceino , quando ovum delapfum eft GRA^F p. 297. RUYSCH Tbes. lx. n. 16. Jn ftruthione defcribunt PARlSlNl calycem inftar glandis aper- tum , vafculofum , producentem cau- dam, cvo adnatam. Addit tauvsiyus J. c. p. 52. ova calyce fuo firmiter adhaerere. Jn quadrupedibus oviparis fere fmilia funt , ut in teftudinc tauvry p. 38. Deinde malimchius jrequenter involucrum luteum carreola» tum iuper rmnimas vefi culas obduci h c. p. 31. & in recens natis adnatam vidit luteam m?iteriam p. 32. graafius in corpore luteo roanifeftum ovum icone exprcflit 1. c T. XIV. f. 4. In femina videtur adrnittere WINSLOW. ut cuili- bet ovulo fuus quafi a fubftantia ovarii calyx accedat : n. 605. VALlSNERlUS etiam in vacca fterili vidit „ luteam fub ovis roateriem r. 111. n. 20. ft recle in- telligo. VERHEYENIUS in vacca a coitu rubefcenti papillac inlldentem vidit vefi* culam 1), p. 315, N. STENONIS in lup bafm ovorum cingi eiandulofa fub-

tUn-

DE CONCEPTU. 141

quando ovum immaturum eft. Quando vero femina ad venercm fervet, tunc cavea

caly.

ftantia , uti in avibus ACT. HAFN. llj p. 216: DUVERNEYUS junior in vaccis veficulam ex calyce dimidia parte emi* nere vidit Mem. de T Acad. 1701. p. 245* f. 4. NIGRISOLIUS „ cellulas fuas, in qui- busveficulae nidulantur, glandulis ait in- cruftari p, 16. littrius autem inclufum calyci ovum in femina fufe defcribit Memm- de V Acad* 1701, p. 147. & anno !7o6.n. 8. ex calyce ad dimidiam exeuns, calyce tamen retentum. RUYSCHiUS Tbef V). n. 32. omnino corpus luteum pro calycc habet. HARTSOEKER cva faccos efle plenos geiatina , & in calyce crefcere dixeratyto* des conj. pbyf. p. 112. BIANCHUS p. 4! 7. corpus luteum omnino pro calyce habet, cui intcrventu placentae adhaerefcst p. 47» 418, & pin* git villofum calycem , qui ovum conple- clitur. Manifefta tamen diverfitas etl calycis oviparorum y & corpor's lu« tei. IUe enim eft ipfa exterior ovi membrara , q i^e dimifla interiori 111 ova- rio remanet GRAAF. 1 c. p. 247. 268# ruyschi Tbef. Vl.n. 32. Ad<v. 111. p. 16. Jn homine vero & viviparis , nihil mem- branacei habet calyx, fed ipfius ovarii pars princeps glandulofa eft , neque iatis certo haclenus veiiculas ovarii iuteo corpore ambiri vifum eft. conf* not 4. Hinc rattum eft ut DUVERNEYUS major nullus in mujierum ovariis calyces repe- riri cbjiciat ZOD. GALL. Ann. 11. M. Mart. 0 Corpora lutsa veneris tcmpore dcmum ge.

nerari

14« DE CONCEPTU.

calycis latefcit , & veficula ita turget °, ut pene tota libera ex ovarii fubftantja emu neat,calycemque foli bali adpofitum'habeat.

Hoc

herari & conceptus, neque prius adparere, ne in puellis quidem 13. & 16. annorum* ckaafius p. 314. & eohnius dixerac p. 10 keil p. 109. no. atque in fetis vaccis folis reperiri hilscher 1. c* graafius denique poit ccnceptum ex veficulis generari , quas vulgo ova dicunt p. 231; atque adeo poft oitum emergere Pi 227. Verum Omnino ante coitum du- dum generantur malpighio jam ob- fervante p. 32- & repetit bergerls p. 458* non in virginibus folum santc- rino tefle p* 223. fed in fue tenella valisneri c. 111. n* 16, & in parvis muribus incipientia lutca corpora c- 5. n. 2b & in agna demum trimeflri c. 3.^.15. & in vaccis virgineis verheyen Df p* 313. Deinde pauca fucccffive prodeunt Valissteri c. 17» n. 4. & lente au« gentur c. IX. n. 4, verflis eam aetatem tamen, quae ad ven^rem apta efl, majcra fiunt c. 1 n. 7. & venens tempore inflar papillae eminent cf IV. n. 7* la. peyer 1. c. DCLXVlil. not. /. funtque maxima valisn. c. IV. n. 7. & in brutis, & in feminis , ut exemplutn habet santo- rinus ifior. p. 24. ut tcto ovario in adultis porcis majora fint valisn. c. 3. msximae vero parti ovarii in vacca ae- quaiia ib. n. 17 & duvekney Memt, de V Acad. 1 701. p. 24L & majora c, 3 . n. 17. conf. MALPIGH. p. 32. In ove vero